Các bên cũng cần bàn bạc về một sáng kiến toàn cầu nhằm hỗ trợ các quốc gia đang ở trong tâm bão của cuộc khủng hoảng tị nạn bởi những cú sốc phi kinh tế “có thể tạo ra tác động lan toả lớn.”

Lên kế hoạch ngay từ bây giờ

Trong báo cáo chuẩn bị cho cuộc họp của IMF ngày 26 và 27/2 với các bộ trưởng tài chính và thống đốc ngân hàng trung ương các nước G20 tại Thượng Hải (Trung Quốc), chuyên gia IMF nhận định sự bất ổn thời gian qua của thị trường và sản lượng kinh tế sụt giảm ở các nước giàu có thể buộc tổ chức này phải hạ dự báo tăng trưởng toàn cầu xuống sâu hơn nữa so với con số 3,4% mới công bố cách đây hơn một tháng.

Sự giảm tốc của Trung Quốc, chông chênh của các nền kinh tế mới nổi và biến động trên thị trường tài chính là những chỉ báo không thể rõ ràng hơn về “rủi ro chệch hướng” trong lộ trình hồi phục của kinh tế thế giới trong bối cảnh rất dễ bị “bội nhiễm” bởi những cú sốc bất lợi, IMF cho biết.

Đó chính là lý do tại sao IMF muốn thúc đẩy lãnh đạo ngành tài chính và ngân hàng các nước G20 tìm được tiếng nói chung về những giải pháp mới táo bạo để thúc đẩy chi tiêu công ở những quốc gia vẫn còn dư địa ngân sách, ví dụ như đầu tư cơ sở hạ tầng ở Đức.

“Ngay từ lúc này G20 phải có kế hoạch cùng nhau kích cầu thông qua nguồn lực tài chính hiện có để đẩy mạnh đầu tư công và hỗ trợ quá trình cải cách cơ cấu, cũng như thực hiện triệt để chiến lược tăng trưởng của G20”, báo cáo của IMF viết.

Thông điệp trên có rất nhiều điểm tương đồng với khuyến nghị của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) cách đây gần một tuần. Trong động thái có thể coi là “sốt ruột” nhất của mình kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008 – 2009, OECD thúc giục chính phủ các nước cần chung tay hành động thúc đẩy đầu tư.

Mặc dù vậy, lời kêu gọi của IMF có thể sẽ nhận lấy một số cái lắc đầu ở Thượng Hải. Một quốc gia được coi là dư dả như Đức còn tỏ ra thiếu mặn mà với đề xuất lâu nay của Mỹ và IMF về việc hỗ trợ khu vực đồng Euro phục hồi thông qua chi tiêu công.

Nhiều chính phủ, đặc biệt là các nước xuất khẩu hàng hóa, cũng đang ở trong tình trạng eo hẹp ngân sách trong bối cảnh tăng trưởng yếu còn giá cả thị trường thì giảm mạnh.

Hai năm gần đây, G20 còn một chương trình khác với mục tiêu đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế toàn cầu thêm 2% trong vòng 5 năm thông qua cải tổ kinh tế, đầu tư cơ sở hạ tầng và các chính sách khuyến khích tăng sản lượng, tuy nhiên không thu hút được nhiều sự quan tâm của các thành viên.

G20 phải có kế hoạch cùng nhau kích cầu thông qua nguồn lực tài chính hiện có

Đối phó với mọi loại rủi ro

Thống kê của IMF cho thấy mới chỉ có một nửa số giải pháp đề xuất được áp dụng đầy đủ và mặc dù phần lớn số còn lại được đánh giá là “đang triển khai” nhưng đối mặt với nhiều rủi ro trong quá trình thực hiện.

Trong khi đó, tăng trưởng toàn cầu thấp hơn 0,5% so với dự đoán của IMF hai năm trước đây. Dự báo hiện nay của IMF về việc kinh tế thế giới sẽ tăng 3,4% trong năm 2016 chỉ cách ngưỡng tạo ra cuộc suy thoái kinh tế kỹ thuật có 0,4%.

Đối với từng khu vực cụ thể, IMF phân tích quyết định nâng lãi suất của Cục dự trữ liên bang Mỹ nên “dựa trên những bằng chứng rõ ràng về áp lực tiền lương hoặc giá cả.” Ngân hàng Trung ương châu Âu nên duy trì thông điệp sẽ sử dụng tất cả các công cụ sẵn có, trong khi Nhật Bản cần có những “chính sách tài khóa, cơ cấu và thu nhập mạnh dạn” trong bối cảnh lãi suất âm.

IMF khuyến nghị Trung Quốc “rút kinh nghiệm” từ việc bất ngờ phá giá đồng Nhân dân tệ trong tháng 8/2015 bằng việc đảm bảo minh bạch thông tin về chính sách tỷ giá hối đoái và chấp nhận tăng trưởng thấp hơn nhưng tái cân bằng được nền kinh tế. Nếu tăng trưởng hụt hơi quá nhiều thì quốc gia này nên cân nhắc kế hoạch kích thích tài chính trong phạm vi ngân sách cho phép.

Chuyên gia IMF còn kêu gọi các bên cùng xem xét một sáng kiến quy mô toàn cầu để hỗ trợ các quốc gia đang ở trong tâm bão của cuộc khủng hoảng tị nạn, bởi những cú sốc phi kinh tế “có thể tạo ra tác động lan toả lớn.”

Hùng Anh