Phát huy thế mạnh truyền thống của địa phương, Thái Nguyên đang từng bước hiện thực hóa khát vọng trở thành "thủ phủ du lịch xanh" của vùng trung du, miền núi phía Bắc...

Nguồn sinh kế làm giàu thôn bản

Với tổng diện tích trồng gần 22.400ha, cây chè không chỉ là cây trồng nông nghiệp chủ lực mà còn đang trở thành bệ phóng quan trọng để Thái Nguyên phát triển kinh tế trải nghiệm và du lịch sinh thái, du lịch xanh. Tại các vùng chè lớn, nổi tiếng như Tân Cương, La Bằng, Trại Cài, Vô Tranh,… nhiều hộ dân và HTX đã chuyển hướng, không chỉ sản xuất đơn thuần mà kết hợp dịch vụ du lịch với những tour trải nghiệm văn hóa trà.

Nhờ tuân thủ quy trình chăm sóc, thu hái và sản xuất hoàn toàn sạch, đến nay HTX trà sạch Đạt Phát (xã Vô Tranh) có 4 sản phẩm chè đạt OCOP 4 sao, đã và đang tạo việc làm thường xuyên và nguồn thu nhập ổn định cho các thành viên hợp tác xã cũng như những hộ gia đình cung cấp nguồn nguyên liệu trong vùng.

Chia sẻ cùng VnBusiness bên lề hội thảo Phát triển du lịch cộng đồng gắn với văn hóa trà tại xã Vô Tranh ngày 16/6, Anh Vũ Thành Thơm, Giám đốc HTX Đạt Phát, cho hay ngoài các thành viên chính và diện tích đồi chè của gia đình, HTX đồng thời liên kết cùng 30 hộ với tổng diện tích lên tới hàng trăm ha.

Nhờ đó, đồi chè và khu trưng bày, giới thiệu sản phẩm của HTX thường xuyên đón các đoàn khách du lịch ghé thăm. Trong đó, có nhiều khách là người Việt Nam và cũng có nhiều khách là người nước ngoài, đến từ nhiều nước của châu Âu, Nhật, Hàn Quốc,...

Du khách khi đến với HTX, sẽ được tham quan đồi chè, trải nghiệm công việc hái chè cùng bà con nông dân, trực tiếp làm các công việc cùng những người lao động theo đúng quy trình, đó là thu hái, sản xuất chè truyền thống, ướp chè sen và tìm hiểu về văn hóa thưởng chè của người Việt.

Anh Thơm cho biết: "Chúng tôi tin rằng các tour du lịch trải nghiệm xanh tại các vùng trồng chè có tiềm năng phát triển trong thời gian tới, bởi khi du khách đến với địa phương họ sẽ được trực tiếp trải nghiệm những công việc ý nghĩa và đầy thú vị bên nương chè. Ngoài ra, họ còn được khám phá bản sắc văn hóa dân tộc của người Sán Chay với di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia là những điệu múa Tắc Xình".

Bên cạnh các trải nghiệm tại vùng chè, Thái Nguyên hiện đang phát triển tour 'Hiking trà trong mây' nhằm khai thác tiềm năng du lịch gắn với cây chè và cảnh quan núi rừng.

Bà Chu Thị Đỗ, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm khai thác, xúc tiến phát triển du lịch tỉnh Thái Nguyên, cho hay, tại hành trình này, du khách đồng thời được ngắm suối, thác Lủng Páng, xuyên qua rừng vầu và khám phá thảo nguyên nguyên sơ. Điểm ấn tượng đặc biệt ở cuối hành trình là khi chinh phục tới đỉnh núi cao có mây phủ mát quanh năm, du khách được tận mục sở thị những gốc trà shan tuyết cổ hàng trăm năm tuổi giữa đại ngàn.

Hoàn thiện chuỗi giá trị

Dù sở hữu nhiều tiềm năng, không ít HTX vẫn gặp khó khăn trong việc phát triển du lịch do thiếu vốn đầu tư, kinh nghiệm quản lý và kỹ năng quảng bá.

Bà Vũ Thị Nhung, Giám đốc HTX chè An Thái cho biết đơn vị có vùng chè hữu cơ với cảnh quan đẹp với dòng sông xanh uốn quanh chân đồi, nhưng kế hoạch làm du lịch vẫn chưa thể triển khai vì hạn chế nguồn lực như vốn, nhân lực trẻ,...

Còn theo Giám đốc HTX Đạt Phát, dù sản lượng chè thu bán hàng năm không nhỏ, nhưng lợi nhuận sau khi trừ chi phí từ cây chè vẫn còn thấp so với các cây trồng và ngành nghề khác.

Do đó, anh Thơm và các HTX bày tỏ mong muốn các HTX sớm được tham gia các lớp đào tạo tập huấn, từ đó, có thể đưa hình ảnh và câu chuyện của cây chè sạch tới nhiều người dùng hơn nữa.

Nói thêm về tiềm năng mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm, bà Vũ Thị Thu Hương – Phó Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên bày tỏ: “Chính quyền các cấp, các ngành của tỉnh Thái Nguyên luôn sẵn sàng đồng hành cùng các HTX và người dân trên địa bàn tỉnh. Chúng tôi có bản sắc riêng, chúng tôi có cùng khát khao, nên hy vọng mô hình này sẽ sớm được triển khai hiệu quả”.

Sự phát triển mạnh mẽ của du lịch thời gian qua không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn mở ra nhiều sinh kế mới cho cộng đồng, đặc biệt là ở những vùng khó khăn, nơi tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số bởi khi lượng khách đến các điểm du lịch tăng, cơ hội việc làm cho người dân địa phương cũng mở rộng. Nhiều mô hình homestay, dịch vụ nông nghiệp trải nghiệm như hái chè, sao chè, các hoạt động hướng dẫn viên bản địa, bán hàng lưu niệm, ẩm thực truyền thống… đã giúp người dân có nguồn thu ổn định ngay tại quê hương.

Trà Phổ Nhĩ cổ thụ hàng trăm năm tuổi của Sơn La ra mắt Hội chợ mùa Xuân 2026

Thay đổi tư duy để phát triển kinh tế nông thôn ở Thái Nguyên

Thực tế cho thấy, nhiều hộ nghèo và cận nghèo tại Thái Nguyên đã cải thiện thu nhập, từng bước thoát nghèo nhờ tham gia các mô hình du lịch cộng đồng. Đây cũng là hướng đi góp phần hạn chế tình trạng lao động ly hương, tạo cơ hội để người trẻ khởi nghiệp ngay trên quê hương.

Với lợi thế từ những đồi chè xanh nổi tiếng, cảnh quan thiên nhiên đa dạng cùng bản sắc văn hóa đặc sắc, Thái Nguyên đang từng bước biến du lịch xanh thành động lực tăng trưởng mới. Khi nông nghiệp, văn hóa và du lịch được kết nối hiệu quả, cây chè không chỉ là sản phẩm chủ lực mà còn trở thành "chìa khóa" mở ra cơ hội làm giàu bền vững cho người dân địa phương.

Hồng Hương