Là xã thuần nông chuyên lúa, xã Khánh Trung gần đây bộc lộ ngày càng rõ nhược điểm cây lúa dù đạt đỉnh năng suất nhưng giá trị kinh tế không cao. Hơn nữa, cứ vào mỗi mùa thu hoạch lúa, bà con đốt bỏ nguồn rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp quá nhiều gây ô nhiễm môi trường. Như vậy, việc ra đời HTX nấm và cây dược liệu Khánh Trung vừa khắc phục vấn nạn này, vừa ổn định đời sống việc làm cho thành viên.

Mạnh dạn đi vào cây mới

Khánh Trung có 3 HTX, ngoài 2 HTX nông nghiệp có từ lâu, đến tháng 6/2014, xã đã thành lập mới HTX Nấm và cây dược liệu Khánh Trung - mô hình HTX chuyên canh kiểu mới được thành lập từ nhu cầu liên kết tự nguyện của 17 thành viên trên địa bàn xã. Với tổng vốn góp quay vòng 900 triệu đồng, HTX tổ chức sản xuất các loại nấm dược liệu, các loại cây rau quả, trong đó chủ lực vẫn là nấm linh chi, nấm mỡ, nấm sò, cây chùm ngây, dưa chuột, ớt, mướp đắng, dưa lê kim hoàng hậu…

Thống kê sau hơn 1 năm đi vào hoạt động, đến 15/7/2015, HTX đạt sản lượng gần 100 tấn sản phẩm nấm, dược liệu và rau quả đặc sản, doanh thu 2,39 tỷ đồng, trong đó các loại nấm đạt 36 tấn, doanh thu 1,6 tỷ đồng.

Lãnh đạo Liên minh HTX tỉnh Ninh Bình thăm trại nấm của HTX

Ở HTX Khánh Trung, mặc dù sản lượng đạt cao nhưng tất cả các loại cây trồng đều là giống cây mới, giống đặc sản. Thế nên các thương lái thường đến tận ruộng thu mua, với giá cả tương đối ổn định, không xảy ra tình trạng được mùa mất giá như các cây trồng khác.

Gần đây, nhờ hoạt động tư vấn hỗ trợ của Liên HTX tỉnh Ninh Bình, HTX mua được 2 máy nghiền và đảo trộn nguyên liệu nấm, với tổng kinh phí 65 triệu đồng (trong đó nguồn khuyến nông hỗ trợ 25 triệu đồng). Việc đầu tư vốn tuy nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn, khi máy luân chuyển sử dụng trong các hộ thành viên, thay thế lao động thủ công, nâng cao hơn năng suất và chất lượng sản phẩm nấm các loại.

Ông Phạm Văn Tiến, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX, cho biết trong hoạt động, các hộ thành viên HTX đã hỗ trợ lẫn nhau về kinh nghiệm, cách thức sản xuất, bảo đảm lịch khung thời vụ và hiệu quả kinh tế. Bởi mục tiêu HTX hướng tới giảm chi phí sản xuất, ổn định đầu ra cho sản phẩm, chia sẻ thông tin và kinh nghiệm sản xuất, tư vấn hỗ trợ kỹ thuật, tạo việc làm và giúp các thành viên có thu nhập ổn định.

Phấn đấu xây dựng thương hiệu

Ông Phạm Văn Tiến cho biết làm nghề nấm luôn tiềm ẩn rủi ro, chỉ một thông tin thất thiệt cũng làm gây thiệt hại lớn, đẩy giá bán giảm xuống dưới giá thành sản xuất. Cái khó nghề nấm còn phụ thuộc thời tiết, HTX lại mới thành lập nên thiếu vốn đầu tư công nghệ cao nhà lưới và nhà kính, xã viên chỉ làm nấm trong các lán trại, nếu HTX gặp khách mua ký đơn hàng lớn và ổn định cũng không dám (!)

Theo ông Tiến, lúc này HTX rất cần có thương hiệu. Bởi thực tế khách hàng chỉ có niềm tin khi biết sản phẩm có nhãn mác và có nguồn gốc. Ví như cũng là nấm linh chi, nếu có thương hiệu có thể bán trên 700.000 đồng/kg, vì HTX chưa làm được thương hiệu nên luôn phải lo lắng tư thương ép giá và thực tế phải bán sản phẩm giảm giá trị rất nhiều…

Theo bà Lê Thị Tâm, Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh Ninh Bình, thực tế ở tỉnh có nhiều HTX dù sản xuất ra sản phẩm, nhưng không dám lấy nhãn mác mang tên của mình, lý do vì có doanh nghiệp bao tiêu “to” hơn, làm HTX chưa thực sự tự tin. Triển khai đề án phát triển HTX của tỉnh, Liên minh HTX tỉnh đã có kế hoạch hỗ trợ một số HTX xây dựng website, tạo điều kiện tiếp cận thương mại điện tử, trong đó ưu tiên các HTX chuyên canh cây mới, giống mới như HTX Khánh Trung.

Thời gian qua, Liên minh HTX tỉnh đã tạo điều kiện nâng cao chất lượng tư vấn hỗ trợ các HTX, nhất là đào tạo bồi dưỡng nhân lực và quảng bá thương hiệu, giúp HTX tiếp cận làm quen dần với việc xây dựng thương hiệu, dần khẳng định tên tuổi của HTX trên thị trường. Ninh Bình đang có sẵn trang website gọi là “Chợ thương mại điện tử”, hiện mới có 20 gian hàng chủ yếu của doanh nghiệp thủ công mỹ nghệ. Tới đây trong định hướng khôi phục và phát triển chợ thương mại này, Liên minh HTX tỉnh sẽ mở rộng đối tượng tham gia có nhiều hơn các HTX.

Lưu Đoàn