Từ ngày 1/1/2026, chính sách thuế khoán đối với hộ và cá nhân kinh doanh đã chính thức được bãi bỏ, chuyển sang áp dụng phương pháp kê khai. Theo Bộ Tài chính, dù phần lớn doanh nghiệp và hộ kinh doanh đã chấp hành tốt các quy định mới về thuế và hóa đơn, chứng từ, nhưng tại một số địa bàn vẫn xuất hiện tình trạng gian lận. Nhiều cơ sở cố tình yêu cầu khách hàng thanh toán tiền mặt hoặc chuyển tiền vào tài khoản cá nhân của người thân để che giấu doanh thu thực tế, trốn tránh nghĩa vụ nộp thuế.

Nhằm chấm dứt tình trạng lợi dụng giao dịch tiền mặt hoặc tài khoản cá nhân để trốn tránh nghĩa vụ tài chính, Bộ Tài chính vừa có công điện gửi lãnh đạo các tỉnh, thành phố yêu cầu đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt và tăng cường quản lý thuế.

Bộ Tài chính đề nghị các địa phương quyết liệt thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và mở rộng việc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Đồng thời, chính quyền các cấp cần đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi suôn sẻ sang phương pháp kê khai, đi kèm với việc tăng cường kiểm tra, giám sát thường xuyên.

Nhấn mạnh về ý thức tuân thủ, ông Vũ Mạnh Cường, lãnh đạo cơ quan Thuế TP. Hà Nội khẳng định kinh doanh minh bạch và nộp thuế đầy đủ không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm xã hội, phản ánh uy tín của mỗi cá nhân, tổ chức. Cơ quan thuế sẽ kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm.

Đồng tình với quan điểm này, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo, với hệ thống dữ liệu quản lý thuế ngày càng hoàn thiện, những thủ đoạn như chia nhỏ doanh thu, ưu tiên tiền mặt hay ghi sai nội dung chuyển khoản chỉ có thể giúp "qua mặt" cơ quan chức năng trong thời gian ngắn. Khi dữ liệu được đối chiếu, mọi khoản chênh lệch sẽ lộ rõ, người vi phạm sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền rất nặng, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, phân tích, theo quy định hiện hành, cơ quan thuế không có quyền truy cập dữ liệu tài khoản ngân hàng của người dân, song có quyền yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng trong trường hợp người nộp thuế có các dấu hiệu gian lận về thuế.

Khi nhận thấy người nộp thuế có dấu hiệu khai báo doanh thu thấp hơn thực tế, cơ quan thuế sẽ xác minh lại dòng tiền tài khoản cá nhân hoặc từ dữ liệu máy tính tiền.

‘Siết’ gian lận thuế để tạo công bằng cho những doanh nghiệp làm ăn chân chính

Hệ lụy xấu cho doanh nghiệp gian lận thuế

Ngoài ra, cơ quan thuế có thể kiểm tra dòng tiền tại các đơn vị vận chuyển như EMS, Viettel Post, Giao hàng tiết kiệm, Giao hàng nhanh, sử dụng dữ liệu từ các đơn vị này để tổng hợp doanh thu của hộ kinh doanh.

Báo cáo doanh thu, dòng tiền từ các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada, TikTok shop... cũng là một kênh mà cơ quan thuế có thể sử dụng.

Trong thời gian tới, Cục Thuế cho biết sẽ đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra trực tiếp kết hợp với rà soát trên môi trường số. Điểm nhấn trong công tác quản lý là việc kết nối và đối chiếu chéo dữ liệu từ các ngân hàng, sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển và hệ thống hóa đơn điện tử. Nhờ đó, doanh thu thực tế của các cơ sở kinh doanh sẽ được xác định chính xác. Đối với các trường hợp có dấu hiệu trốn thuế có tổ chức, cơ quan thuế sẽ kiên quyết chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để xử lý hình sự.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh, hành vi từ chối thanh toán số và gian lận doanh thu không chỉ làm thất thoát ngân sách nhà nước (nguồn lực cho hạ tầng, y tế, giáo dục...) mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh bất bình đẳng. Hơn nữa, những giao dịch thiếu minh bạch này còn tiềm ẩn nguy cơ bị tội phạm lợi dụng cho các hoạt động rửa tiền và gian lận tài chính.

Thanh Hoa