Thanh tra Chính phủ vừa thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và việc sử dụng nguồn tiền thu được từ phát hành trái phiếu.

Qua thanh tra 26 tổ chức phát hành hoạt động trong nhiều lĩnh vực như bất động sản, năng lượng, chứng khoán, thương mại dịch vụ và sản xuất kinh doanh, cơ quan thanh tra cho biết vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, khuyết điểm và vi phạm trong quá trình phát hành và sử dụng vốn trái phiếu.

Trong số các doanh nghiệp được thanh tra, CTCP Tập đoàn Đầu tư I.P.A (mã chứng khoán: IPA) được xác định có nhiều vấn đề liên quan đến việc phát hành và sử dụng nguồn vốn huy động từ trái phiếu.

Theo kết luận thanh tra, hoạt động phát hành và chào bán trái phiếu của IPA chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định. Doanh nghiệp cũng công bố thông tin chưa đầy đủ, trong đó thiếu các nội dung quan trọng như mục đích phát hành cụ thể, thời điểm giải ngân nguồn vốn, ngày dự kiến phát hành cũng như thông tin chi tiết về tài sản bảo đảm.

IPA cũng nằm trong danh sách 19 tổ chức phát hành chậm công bố thông tin định kỳ về báo cáo tài chính, tình hình sử dụng tiền thu được từ trái phiếu, tình hình thanh toán gốc và lãi trái phiếu cũng như việc thực hiện các cam kết đối với nhà đầu tư.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ xác định IPA đã sử dụng gần 3.574 tỷ đồng tiền thu từ một số lô trái phiếu không đúng với phương án phát hành đã được phê duyệt, không đúng nội dung đã công bố hoặc chưa phù hợp với quy định pháp luật.

Theo các tài liệu thanh tra trước đó của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, phần lớn số tiền huy động từ trái phiếu của IPA được sử dụng để cho CTCP Dịch vụ và Đầu tư Trustlink vay. Doanh nghiệp này hiện đã đổi tên thành CTCP Dịch vụ DStation.

Cụ thể, các lô trái phiếu mã IPA202002, IPA202003, IPA202004, IPA202005, IPA202006 và IPA202007 có tổng giá trị phát hành 300 tỷ đồng trong năm 2020. Sau khi phát hành, IPA đã cho Trustlink vay toàn bộ số tiền này trong thời hạn ba tháng với lãi suất 11%/năm.

Sau khi khoản vay được tất toán, IPA tiếp tục sử dụng 207 tỷ đồng để hợp tác đầu tư với Galaxyland và chuyển 128,68 tỷ đồng đặt cọc mua cổ phần tại CTCP Đầu tư và Phát triển Nam Cần Thơ từ CTCP Tập đoàn CEO.

Đối với các lô trái phiếu IPA202008, IPA202009, IPA2020010 và IPA202011 với tổng giá trị phát hành 200 tỷ đồng, toàn bộ số tiền ban đầu cũng được IPA cho Trustlink vay. Sau đó, doanh nghiệp sử dụng nguồn tiền này để góp vốn vào CTCP Đầu tư và Phát triển Nam Cần Thơ, nâng vốn điều lệ công ty này từ 100 tỷ đồng lên 400 tỷ đồng, trong đó IPA nắm giữ 99,75% vốn.

Kết luận thanh tra cho thấy mục đích phát hành các lô trái phiếu nêu trên do Hội đồng quản trị IPA phê duyệt chưa phù hợp với quy định tại Nghị định 163/2018/NĐ-CP, đồng thời việc sử dụng nguồn tiền từ trái phiếu để cho Trustlink vay cũng không đúng mục đích phát hành theo quy định pháp luật.

Năm 2021, IPA tiếp tục phát hành ba đợt trái phiếu với tổng giá trị 2.300 tỷ đồng gồm các mã IPAH2124001, IPAH2124002 và IPAH2124003, đều có kỳ hạn ba năm. Phần lớn số tiền huy động từ các đợt phát hành này tiếp tục được doanh nghiệp cho Trustlink vay, ngoài ra một phần được sử dụng để mua cổ phiếu, mua trái phiếu doanh nghiệp khác, góp vốn và nhận chuyển nhượng cổ phần.

Theo kết luận thanh tra, mục đích phát hành của hai lô trái phiếu IPAH2124002 và IPAH2124003 được phê duyệt chưa phù hợp với quy định tại Nghị định 153/2020/NĐ-CP. Việc sử dụng nguồn vốn từ các lô trái phiếu này để cho Trustlink vay cũng không đúng mục đích phát hành.

Đến năm 2022, IPA tiếp tục phát hành lô trái phiếu mã IPAH2225001 với tổng giá trị 1.000 tỷ đồng, kỳ hạn ba năm nhằm bổ sung vốn cho các dự án đầu tư và hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, sau khi phát hành, doanh nghiệp đã dùng toàn bộ số tiền này để cho Trustlink vay.

Sau khi khoản vay được tất toán, dòng tiền tiếp tục được chuyển vào tài khoản chứng khoán tại Công ty cổ phần Chứng khoán VNDirect để thực hiện quyền mua cổ phiếu VND.

Thanh tra Chính phủ xác định việc sử dụng vốn trái phiếu để cho Trustlink vay trong các trường hợp trên không đúng mục đích phát hành, đồng thời phương án phát hành trái phiếu được phê duyệt cũng chưa phù hợp với quy định pháp luật.

Việc cho Trustlink vay tiền cũng là nguyên nhân khiến IPA bị xử phạt 137,5 triệu đồng vào cuối tháng 04/2025 do giao dịch với cổ đông có liên quan.

Theo báo cáo tài chính, tính đến ngày 31/12/2025, Trustlink - nay là CTCP Dịch vụ DStation - là công ty con gián tiếp của IPA với tỷ lệ lợi ích 73,22% và tỷ lệ quyền biểu quyết 80,02%.

Cũng tại thời điểm này, IPA ghi nhận khoản cho vay ngắn hạn đối với Trustlink gần 632,7 tỷ đồng. Các khoản vay có thời hạn không quá 12 tháng, lãi suất dao động từ 3,5% đến 10%/năm và được bảo đảm bằng các quyền tài sản cũng như tài sản hình thành từ khoản vay.

Xuân Bắc