Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường, quá trình triển khai và thành công đến nay của Chương trình OCOP Quảng Ninh rất ý nghĩa và mang tới nhiều kinh nghiệm hết sức cần thiết cho tất cả các địa phương, đặc biệt rất phù hợp với quá trình xây dựng NTM và tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp.

Đây là kinh nghiệm và là thành công của nhiều nước phát triển mạnh về HTX và nông nghiệp, tuy nhiên làm không dễ, đòi hỏi sự tập trung chỉ đạo và điều hành rất lớn của các cấp chính quyền.

Phát triển OCOP có nhiều ý nghĩa

Nhấn mạnh phát triển OCOP có nhiều ý nghĩa trong phát triển ngành nghề và giải quyết nhiều mặt an sinh nông thôn, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Trần Thanh Nam đã nêu kế hoạch, nhiệm vụ tới đây nhân rộng OCOP và kiến nghị Chính phủ chấp thuận cho Bộ NN&PTNT dự thảo Nghị định phát triển làng nghề mới, thay thế Nghị định 66 hiện đã không còn phù hợp thực tiễn.

Ông Đặng Huy Hậu, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ninh, cho biết từ chỉ đạo của Trung ương, tỉnh đã phê duyệt đề án tái cơ cấu nông nghiệp và tổ chức đi tham khảo kinh nghiệm các nước Nhật bản, Hàn Quốc, Thái Lan… và nhận thấy mô hình mỗi làng một sản phẩm (OVOP) của Nhật Bản, mỗi cộng đồng một sản phẩm (OTOP) của Thái Lan, có thể giãi mã những nút thắt phát triển nông nghiệp nông thôn ở Quảng Ninh.

Từ đó, năm 2013, Quảng Ninh quyết định phê duyệt và thực hiện chương trình OCOP Quảng Ninh. Đây là mô hình người dân sáng tạo là chủ thể chính, hợp tác làm ăn qua DNNVV và HTX, Nhà nước làm “bà đỡ” bằng hỗ trợ chính sách, khoa học công nghệ và xúc tiến thương mại.

Ông Đặng Huy Hậu đúc rút ra 6 kinh nghiệm làm OCOP của Quảng Ninh, trong đó phải tập trung thống nhất quyết tâm về nhận thức và ý chí lãnh đạo triển khai OCOP. Kết quả, OCOP đã thúc đẩy các DNNVV, HTX, THT phát triển nhanh cả về số lượng, quy mô và chất lượng, theo hướng nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị góp phần hình thành hệ thống tổ chức sản xuất, tiêu thụ sản phẩm trong khu vực nông nghiệp và nông thôn.

Gần đây, thống kê đã có 180 tổ chức kinh tế, cơ sở, hộ sản xuất tham gia OCOP, đáng kể trong đó có 36 HTX và 11 THT. Về quy mô, năng lực của các loại hình kinh tế tham gia OCOP có sự tăng trưởng nhanh. Tổng vốn pháp định đăng ký là 117.097 triệu đồng, tổng số lao động là 2.172 người; tuổi bình quân của chủ doanh nghiệp, HTX là 44 tuổi, trình độ học đại học 20 người, chiếm 37%.

Diện tích đất, mặt nước của các DN, HTX đang sở hữu, sử dụng là 2.289,86ha. Sản phẩm được phát triển từ thấp đến cao và từng bước được hoàn thiện, bảo đảm tiêu chuẩn cao về an toàn thực phẩm, mẫu mã, được người tiêu dùng đón nhận...

Chủ tịch Võ Kim Cự phát biểu tại hội nghị

Phát triển gắn với gốc sản xuất

Tham luận tại hội nghị, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Võ Kim Cự mong muốn Chính phủ ưu tiên hơn nữa các nguồn lực phát triển HTX gắn với cái gốc sản xuất, giải quyết được đời sống, việc làm, giảm nghèo.

“Chúng tôi thấy ưu thế OCOP phát triển được làng nghề, nguyên liệu, dược liệu, du lịch, vốn tại chỗ, công nghệ mới nằm trong tầm tay đưa vào ứng dụng. Như vậy, cả thời gian nông nhàn, già trẻ lao động và cả những người thương binh tàn tật, tức là những vấn đề an sinh xã hội, phù hợp với xu thế CNH dư thừa lao động”, Chủ tịch Võ Kim Cự nói.

Theo Chủ tịch Võ Kim Cự, phát triển OCOP và các HTX đòi hỏi kiên trì xây dựng mô hình. Bởi vậy, Chủ tịch kiến nghị các bộ, ngành, địa phương đưa vào hệ thống xây dựng chuỗi giá trị, xâydựng HTX, THT theo phương châm “3 đồng” (giống, công nghệ, sản phẩm) và 2 “vừa” (tập trung và phân tán) tạo vùng sản xuất quy mô lớn và tạo nguồn sản phẩm mang tính hàng hóa liên xã, liên huyện, liên vùng miền.

“Chỉ có thể liên kết các hộ sản xuất, THT, HTX và tiến tới Liên hiệp HTX thì mới lôi kéo được lực lượng sản xuất hùng hậu để phát triển nông nghiệp bền vững”, Chủ tịch Võ Kim Cự nhấn mạnh.

Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng nhấn mạnh quá trình phát triển ngành nghề có ý nghĩa quan trọng, “ly nông bất ly hương” giữ vai trò rất quan trọng phát triển kinh tế nông thôn, gìn giữ và phát huy văn hóa, gắn kinh tế với phát triển văn hóa, du lịch… trong đó Quảng Ninh là điểm sáng. Ba năm thực hiện OCOP khẳng định chương trình có bước đi đúng, để lại nhiều bài học quý báu cho nhiều địa phương cả nước học hỏi kinh nghiệm.

Phó Thủ tướng cho rằng tới đây Bộ NN&PTNT cần chủ trì phối hợp với Liên minh HTX Việt Nam và các bộ ngành hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý, tạo cơ chế chính sách mới hỗ trợ ngành nghề nông thôn phát triển.

Đoàn Trang