Không còn được phát hành thêm, nhưng những tờ 500 EUR đang lưu thông vẫn có giá trị pháp lý và giá trị sử dụng như cũ.

Khai tử dần dần

Hội đồng điều hành của ECB cho biết họ quyết định sẽ không phát hành tờ giấy bạc 500 EUR nữa và loại nó ra khỏi bộ tiền giấy Europa - bộ tiền Euro thế hệ thứ hai, được bắt đầu in và đưa vào lưu thông từ năm 2013.

Tuy nhiên, ECB không định thay đổi chính sách in tiền của mình một cách đột ngột, mà đợi đến năm 2018, thời điểm các đồng 100 EUR và 200 EUR trong bộ tiền Europa chính thức được lưu hành. Sau đó, ngân hàng trung ương tại 19 nước thành viên eurozone sẽ không chấp nhận đổi 500 EUR mới cho bất kỳ tờ 500 EUR nào bị rách, cũ… trả lại ngân hàng nữa.

Để bù đắp sự thiếu hụt đồng 500 EUR, ECB dự kiến phát hành thêm khá nhiều đồng có mệnh giá nhỏ hơn, nhằm bảo đảm đáp ứng đủ nhu cầu. Xét về giá trị, 300 tỷ EUR trong tổng số 1.100 tỷ EUR tiền giấy đang lưu thông là tiền mệnh giá 500 EUR. Tính sơ sơ, tổng chi phí thay thế tờ tiền “to” nhất này, bao gồm cả phí vận chuyển, có thể lên tới 500 - 600 triệu EUR.

Không còn được phát hành thêm, nhưng những tờ 500 EUR đang lưu thông vẫn có giá trị pháp lý như cũ và được sử dụng bình thường, làm phương tiện thanh toán hay tích trữ giá trị. Người dân được đổi tiền này tại ngân hàng trung ương các nước trong thời gian không hạn chế.

Trước đó, một số quan chức EU, như Chủ tịch ECB - ông Mario Draghi hay Giám đốc Cơ quan Cảnh sát châu Âu (Europol) - ông Rob Wainwright, đã bày tỏ quan ngại về việc tiền mệnh giá lớn như 500 EUR không phải phương tiện thanh toán phổ biến nhất, nhưng lại dễ bị các đối tượng tội phạm lợi dụng. Ví dụ, để vận chuyển 100.000 EUR tiền mặt thì chỉ cần 2 thếp tiền 500 EUR là chúng có thể nhẹ nhàng nhét trong túi quần.

Trên thế giới, những tờ tiền có giá trị lớn như 500 EUR không còn xuất hiện nhiều. Tại Mỹ, tờ giấy bạc lớn nhất đang lưu thông là 100 USD, sau khi Cục Dự trữ Liên bang ngừng sử dụng các tờ 500 USD, 1.000 USD, 5.000 USD và 10.000 USD vào năm 1969. Thụy Sỹ vẫn có tờ 1.000 Franc, trị giá khoảng 909 EUR, nhưng số lượng có hạn.

Đồng 500 EURO là tờ tiền giấy có giá trị cao nhất trong hệ thống đồng tiền chung châu Âu

Tương lai của tiền giấy

Với lý do ngừng in tiền để hạn chế tiếp tay cho tội phạm, ECB đã vấp phải không ít phản ứng trái chiều.

Đức, nền kinh tế lớn nhất khu vực, chính là nước đi đầu trong việc phản đối việc khai tử các đồng tiền mệnh giá cao, điển hình là 500 EUR. Chủ tịch Ngân hàng trung ương Đức Jens Weidmann khẳng định chưa có cơ sở nào để tin rằng giảm số lượng tiền 500 EUR trong lưu thông sẽ tỷ lệ thuận với tỷ lệ tội phạm; thậm chí hành động của ECB còn tiềm ẩn nguy cơ khiến người dân mất niềm tin vào tiền mặt.

Chia sẻ quan điểm trên, Thống đốc Ngân hàng trung ương Áo Ewald Nowotny cho rằng ECB làm thế là “đổ dầu vào lửa”, xung quanh đề tài tranh luận “Châu Âu có nên loại bỏ tiền mặt trong hệ thống thanh toán hay không”.

Không dừng lại ở đó, các chuyên gia còn liên hệ tương lai của tiền giấy với mức lãi suất âm của ECB. Họ cho rằng việc rút dần tiền mệnh giá lớn khỏi lưu thông là tính toán kín đáo của ECB, nhằm thúc đẩy ngân hàng trung ương các nước thành viên tiếp tục giảm lãi suất thị trường sâu hơn nữa.

Cụ thể, hai năm trở lại đây, ECB tính lãi suất âm đối với tiền gửi của các ngân hàng - tức là các ngân hàng phải trả phí để ECB giữ tiền hộ. Tất nhiên các ngân hàng có thể tự trông nom tiền bằng két sắt của chính mình, nhưng trên thực tế, chi phí bảo quản tiền với số lượng lớn là không hề rẻ, nhất là với tiền mệnh giá nhỏ.

Khi tờ 500 EUR ngày càng trở thành “của hiếm”, các ngân hàng vừa ngại ôm “tiền lẻ”, vừa muốn tiết kiệm chi phí trả cho ECB, thì chỉ còn một cách là cho vay nhiều hơn thông qua lãi suất ưu đãi hơn. Đó cũng chính là mong muốn của ECB.

Hải Châu