Bằng việc chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy sản xuất truyền thống sang kinh tế nông nghiệp đa giá trị, Thủ đô không chỉ kiến tạo nên những vùng quê đáng sống, hiện đại mà còn khẳng định vị thế dẫn đầu trong phát triển nông nghiệp thông minh, bền vững.

Những "hạt nhân" đổi mới sáng tạo

Để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới, các HTX trên địa bàn Hà Nội đã chủ động đi đầu trong việc biến những vùng đất thuần nông thành các không gian sản xuất công nghệ cao và sinh thái đa giá trị.

Nổi bật tại xã Đan Phượng, địa phương vốn được coi là lá cờ đầu trong phong trào nông thôn mới kiểu mẫu của Thủ đô, HTX sản xuất và tiêu thụ rau hữu cơ, công nghệ cao Cuối Quý đã trở thành điểm sáng về ứng dụng công nghệ số vào canh tác.

Toàn bộ diện tích của HTX được đầu tư hệ thống nhà màng hiện đại, kết hợp với công nghệ tưới nhỏ giọt hồi lưu tiên tiến từ Israel. Nhờ việc tích hợp hệ thống cảm biến thông minh để theo dõi độ ẩm, nhiệt độ và quản lý hoàn toàn từ xa qua điện thoại thông minh, mô hình này không chỉ cung cấp sản lượng nông sản sạch ổn định cho hệ thống siêu thị nội đô mà còn mang lại doanh thu hàng tỷ đồng mỗi năm, trực tiếp nâng cao tiêu chí thu nhập cho người dân địa phương.

Song song với việc ứng dụng công nghệ trong nhà màng, xu hướng phát triển nông nghiệp đô thị sinh thái kết hợp du lịch cũng đang mang lại diện mạo mới cho nhiều miền quê. HTX Nông nghiệp sinh thái gắn với du lịch Hồng Vân (xã Thượng Phúc) là một minh chứng rõ nét cho sự chuyển đổi tư duy từ đất lúa kém hiệu quả sang không gian đa giá trị.

Các thành viên HTX đã chủ động quy hoạch các vùng trồng hoa, cây cảnh nghệ thuật kết hợp với vùng trồng cây thảo mộc. Điểm đặc biệt của mô hình này là việc ứng dụng công nghệ chế biến sâu để sản xuất các dòng sản phẩm có giá trị gia tăng cao như trà túi lọc và tinh dầu sạch, đồng thời biến không gian làng quê thành điểm du lịch trải nghiệm cấp Thành phố. Nhờ đó, kinh tế nông thôn tại đây đã chuyển dịch mạnh mẽ sang cơ cấu dịch vụ, thương mại sinh thái, tạo nên một vùng quê đáng sống xanh, sạch, đẹp.

Bên cạnh trồng trọt, bài toán môi trường trong chăn nuôi nông thôn cũng được giải quyết triệt để thông qua các mô hình chuyển đổi số và kinh tế tuần hoàn. HTX Hoàng Long tại xã Dân Hòa đã tiên phong áp dụng công nghệ chuồng kín.

Toàn bộ chất thải chăn nuôi được thu gom và xử lý đồng bộ bằng công nghệ sinh học như Biogas phát điện, ủ phân vi sinh chất lượng cao để quay lại phục vụ các vùng trồng cỏ và cây ăn quả quanh vùng.

Việc ứng dụng công nghệ khép kín này đã xử lý tận gốc tiêu chí môi trường, vốn được xem là bài toán hóc búa nhất trong xây dựng nông thôn mới nâng cao tại các vùng chăn nuôi tập trung.

Khát vọng "vành đai xanh thông minh"

Sự thành công của các HTX không phải là những nỗ lực đơn lẻ, mà là những mảnh ghép sống động nằm trong chiến lược dài hạn của Thủ đô.

Sau khi xuất sắc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới cấp thành phố vào năm 2024, sớm hơn một năm so với mục tiêu đề ra, Hà Nội đã bước vào một hành trình mới với triết lý: "Xây dựng nông thôn mới chỉ có điểm khởi đầu, không có điểm kết thúc".

Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố định vị tầm nhìn không chỉ dừng lại ở việc bảo đảm an ninh lương thực hay hỗ trợ đô thị, mà hướng tới kiến tạo một nền nông nghiệp đô thị - sinh thái tuần hoàn, xây dựng những làng quê hiện đại nhưng giàu bản sắc, song hành cùng thế hệ nông dân văn minh, nhạy bén với công nghệ.

Theo ông Nguyễn Xuân Đại, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, những thành quả vượt bậc của giai đoạn trước (2021-2025) chính là bệ đỡ vững chắc để nông thôn Thủ đô vươn mình trở nên văn minh và tiệm cận đô thị hơn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, thành phố đang chủ động xây dựng một bộ tiêu chí nông thôn mới đặc thù cho giai đoạn 2026 - 2030 dựa trên khung chuẩn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Bộ tiêu chí riêng này không chỉ đảm bảo đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc gia mà còn được thiết kế để tương thích với tốc độ đô thị hóa nhanh chóng của Hà Nội, đưa chất lượng sống của cư dân ngoại thành tiệm cận gần nhất với khu vực nội đô.

Một trong những thay đổi mang tính cốt lõi trong tư duy quy hoạch của Hà Nội là việc chủ động dịch chuyển vai trò của vùng ngoại thành. Nông thôn Hà Nội sẽ không còn đóng vai trò "hậu cần đô thị" thuần túy, mà đang được tái định hình thành một vành đai xanh thông minh và sinh thái. Ở đó, các mô hình "làng nông nghiệp đô thị" sẽ được thí điểm xây dựng, nơi không gian sống trong lành, giao hòa với thiên nhiên được tích hợp cùng các tiện ích dịch vụ hiện đại.

Đây là nơi các giá trị văn hóa làng xã đặc sắc của vùng đồng bằng Bắc Bộ được gìn giữ vẹn nguyên bên cạnh những hạ tầng số hiện đại, tạo nên một không gian sống đáng mơ ước cho cả người dân bản địa lẫn du khách ghé thăm.

Đột phá từ công nghệ cốt lõi

Để có thể đạt được "vành đai xanh" này, công nghệ cao chính là chìa khóa được thành phố đầu tư có chọn lọc nhằm hướng đến năm 2030 sẽ hình thành hai khu nông nghiệp công nghệ cao quy mô lớn, đồng thời xây dựng các trung tâm nghiên cứu và sản xuất giống cây trồng, vật nuôi tiên tiến.

Khát vọng của Thủ đô là trở thành nơi cung ứng nguồn giống chất lượng cao cho toàn bộ khu vực phía Bắc và cả nước vì giống là mắc xích đầu vào quan trọng cho phát triển các chuỗi giá trị.

Thành phố đặt mục tiêu đưa giá trị sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tăng trưởng đều đặn 10% mỗi năm và hoàn thiện 10 chuỗi giá trị nông sản đặc sản mang thương hiệu riêng của Hà Nội. Bên cạnh việc đẩy mạnh chuyên canh, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu tại chỗ, ông Nguyễn Xuân Đại cho biết Hà Nội sẽ chủ động bắt tay liên kết, đặt hàng với các tỉnh, thành lân cận để tạo dựng chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, chất lượng cho thị trường Thủ đô.

Để hoàn thiện các mục tiêu đặt ra trong phát triển nông nghiệp đô thị-nông nghiệp sinh thái, công nghệ cao gắn với xây dựng nông thôn mới bền vững, thành phố Hà Nội cam kết phân bổ nguồn lực hợp lý, dồn sức đầu tư toàn diện cho các địa bàn còn nhiều khó khăn, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

 Những dự án hạ tầng kết nối chiến lược sẽ được ưu tiên triển khai tại xã đảo Minh Châu, các xã thuộc khu vực Sơn Tây hay vùng Ba Vì cũ nhằm đánh thức tiềm năng bản địa, thu hút dòng vốn đầu tư lớn và tạo đòn bẩy kinh tế vững chắc. Đây cũng là bước đệm quan trọng để từng bước nâng cấp các xã có đủ nội lực phát triển lên thành phường, hoàn thành trọn vẹn lộ trình đô thị hóa bền vững và hài hòa của Thủ đô.

Tùng Lâm