Hơn chục năm nay, chị Yên, một tiểu thương ngày thường chuyên kinh doanh gạo trên địa bàn phường Ngọc Khánh (quận Ba Đình) có nghề phụ là gói bánh chưng mỗi dịp cận Tết.

Cũng như mọi năm, thời điểm này, chị Yên đã chuẩn bị nguyên liệu, rục rịch cho việc gói bánh. Chị Yên cho biết: “Hà Nội đất chật người đông, để chuẩn bị gói và đun nấu một nồi bánh chưng không đơn giản, vì khó kiểm củi, khó bố trí được diện tích, thời gian đun nấu… Vì vậy, những năm gần đây, hầu hết các gia đình sống ở đô thị thường không gói bánh, mà hay đặt mua sẵn”.

Kiếm thêm ngày Tết

Nắm bắt được nhu cầu này, mỗi dịp Tết, chị Yên lại “xắn tay” gói thêm nồi bánh để phục vụ khách hàng. Thông thường, chị phân chia công việc làm hai đợt. Đợt một là gói bánh phục vụ Tết ông Công ông Táo (từ 21 - 23 tháng Chạp). Đợt hai là gói bánh từ ngày 26, 27 tháng Chạp để phục vụ thị trường Tết. Năm ngoái, mấy ngày cận Tết, tính cả lượng bánh bán phục vụ ngày ông Công ông Táo, chị Yên bán được hơn 500 chiếc bánh, doanh thu ngót nghét 25 triệu đồng.

Cũng tất tả không kém chị Yên, chị Tuyết - một chủ cửa hàng bán phở trong khu dân cư thuộc địa bàn phường Nghĩa Đô (Cầu Giấy) - cũng có nghề gói bánh chưng vào dịp Tết. Khách hàng của chị chủ yếu là những người thường ngày ăn phở, đi chợ gần đó được chị mời ăn thử, sau thành quen, cứ Tết lại đặt hàng vừa để nhà ăn vừa để biếu tặng bạn bè, người thân. Mỗi đợt Tết, chị Tuyết cũng bán được vài trăm chiếc bánh, bỏ túi tiền triệu.

Bà An - một khách hàng, cho biết: “Tết đến, mỗi gia đình đều cần chuẩn bị rất nhiều thực phẩm, trong đó không thể thiếu món bánh chưng. Thời gian qua, có nhiều thông tin về bánh chưng ngoài thị trường bị những người sản xuất không có tâm cho pin vào luộc để bánh có màu xanh và nhanh nhừ, làm những người tiêu dùng như chúng tôi rất lo lắng. Chính vì vậy, tôi quyết định đặt mua bánh chưng của những người chỉ gói dịp Tết và biết chắc là họ làm thật, vì chỉ luộc có 3 ngày Tết. Thông thường những người làm “nghề tay trái” này nhận gói bánh cho những người quen biết”.

“Người nọ truyền tai người kia, giới thiệu khách đến, nên họ sẽ giữ uy tín, không ai dùng nhưng thủ thuật đưa hóa chất, chất độc hại để cho vào bánh chưng. Bên cạnh đó, họ ở gần nhà, thỉnh thoảng mình vừa sang chơi, vừa nhìn thấy cách họ làm bánh cũng yên tâm hơn rất nhiều”, Bà An chia sẻ.

Thực tế đúng như bà An phản ánh, nhiều người bán hàng để tiết kiệm thời gian nấu bánh, đã dùng lõi pin cho vào khiến bánh vừa nhanh chín, vừa có màu đẹp. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, việc cho pin vào nồi bánh chưng không hề có tác dụng làm cho bánh nhanh nhừ và giữ lá còn xanh như tin đồn, mà còn gây rất nhiều tác hại, bởi trong pin chứa nhiều kim loại nặng như chì, thủy ngân, cadimium… khi đun nấu bị thôi ra thành chất độc gây hại cho sức khỏe.

Không còn mấy gia đình giữ được nếp gói bánh chưng ngày Tết

Kinh doanh nhỏ cũng cần chữ tín

Mặc dù bằng trực quan khó có thể nhận biết bánh có luộc pin hay không, tuy nhiên có thể quan sát kỹ, nếu thấy những dấu hiệu bất thường cần cẩn trọng. Phần vỏ lá và bánh bên ngoài: cẩn thận với các bánh có màu xanh mướt hơn thường. Bánh chưng luộc theo phương pháp truyền thống, thời gian luộc khoảng từ 8 - 10 giờ, lá thường ngả màu, hơi vàng và khó xanh mướt. Ngoài ra, bánh chưng bị ép chín nhanh nên bánh sẽ không được dẻo, thơm mùi vị đặc trưng giống như bánh chưng luộc thông thường.

Theo chị Yên, thị trường bánh chưng Tết thời điểm này mới chuẩn bị khởi động với một vài đơn hàng lẻ tẻ, cũng đã có những khách hàng rục rịch đặt bánh Tết, có khả năng năm nay lượng khách đặt bánh sẽ tăng cao. Về giá cả, chị Yên cho biết đến thời điểm này, giá nguyên liệu đầu vào vẫn tương đối ổn định, không tăng so với năm trước, nên chị vẫn giữ nguyên giá bán. Hiện, gạo nếp cái hoa vàng có giá khoảng 30.000 đồng/kg, đỗ xanh 50.000 đồng/kg, lá dong 55.000 đồng/bó 100 lá.

Theo chị Yên, để thu hút được khách hàng, ngoài việc bánh phải bảo đảm chất lượng, đảm bảo ATTP thì phải gói thật ngon mới cạnh tranh được. Chị Yên bật mí: “Để có được một chiếc bánh chưng ngon, người gói bánh phải kỹ ngay từ khâu nguyên liệu. Gạo phải ngon bánh mới ngon. Đỗ phải chọn loại bở, thơm. Thịt cũng chọn loại vừa mỡ, không bị hoi…”.

Khâu chế biến cũng phải kỹ càng. Theo chị Yên, đỗ phải đồ lên, thịt ướp mắm ngon, tiêu thơm, gạo vo sạch, kỹ càng nhưng chị không ngâm gạo mà chỉ vo để ráo rồi gói. Gạo ngâm bánh sẽ bị chua không ngon, chính vì vậy chỉ cần vo sạch là được.

Loại gạo chị Yên gói bánh là nếp cái hoa vàng chọn từ nơi trồng, có thương hiệu từ Hải Hậu (Nam Định), Bắc Ninh. Bánh muốn ngon phải luộc từ 10 - 12 tiếng mới đủ độ dền, ra Tết không bị lại gạo. Người nấu phải thường xuyên tiếp nước để không bị cạn. Nước không bị đục, quá sánh nổi váng.

“Với người sản xuất kinh doanh thực phẩm, dù kinh doanh nhỏ cũng rất cần có chữ Tâm. Giữ được chữ Tín là chìa khóa thành công, cho dù nghề tay trái hay tay phải. Làm thật, chính đáng, sẽ cho người kinh doanh nguồn thu thực sự xứng đáng trong những ngày cận Tết”, chị Yên chia sẻ.

Thu Hường