Trước đó, theo đề án sửa đổi 5 Luật Thuế của Bộ Tài chính, đối với Luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN), bộ này đề xuất giảm thuế suất với DNNVV.

Cụ thể, đối với DN siêu nhỏ (tổng doanh thu năm dưới 3 tỷ đồng) được áp dụng mức thuế suất 15%. Với DNNVV có số lao động tham gia BHXH bình quân năm không quá 200 người, đồng thời đáp ứng điều kiện có tổng doanh thu năm 3 – 50 tỷ đồng được áp dụng thuế suất 17%. Doanh thu làm căn cứ xác định DN thuộc đối tượng được áp dụng thuế suất 15% và 17% là tổng doanh thu của DN trong năm.

Ưu đãi thuế suất cho hợp lý

Để tránh những trường hợp DN thành lập các công ty con hưởng chính sách nêu trên, Dự thảo của Bộ Tài chính cũng quy định mức thuế suất 15% và 17% không áp dụng cho DN là các công ty tổ chức theo mô hình công ty mẹ – công ty con mà công ty nắm giữ từ 25% vốn chủ sở hữu của công ty con trở lên.

Góp ý dự thảo này, luật sư Trương Thanh Đức, công ty Luật Basico, kiến nghị không nên áp dụng mức thuế suất TNDN khác nhau 15 – 17 – 20% theo quy mô doanh thu, lao động, vì phức tạp không hợp lý, không có nhiều ý nghĩa thực tế.

Ông Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế, cho rằng việc đưa ra quyết định giảm thuế TNDN cho DNNVV ở mức nào cần căn cứ vào ba yêu cầu: thứ nhất, phải đảm bảo mức giảm không gây sốc so với hiện tại và phù hợp với cam kết hội nhập; thứ hai, phải đặt trong sự tương quan so sánh chung của khối DN khác nhau và các nước để đảm bảo sự cân bằng nhất định; thứ ba, phải dựa vào mục tiêu quản lý nhà nước cũng như sức chịu đựng của DN.

Ngoài ra, theo công ty TNHH Tư vấn Thuế C&A, về việc nộp thuế TNDN theo tỷ lệ (khoán) đối với DN có doanh thu năm từ 3 tỷ đồng trở xuống nhằm tạo điều kiện cho DNNVV, Bộ Tài Chính nên đánh giá và khảo sát việc nộp thuế TNDN hiện nay, đối với các DN có doanh thu từ 20 tỷ đồng trở xuống được chia thành nhiều bậc, từ đó đưa ra quy định mức khoán cho những DN này sẽ có lợi cho việc thu ngân sách, tiết kiệm chi phí cho DN trong việc tổ chức kế toán và làm thủ tục giải thể DN, chi phí quản lý thuế.

Bà Phạm Thị Thu Trang, Phó Tổng Giám đốc công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam, kiến nghị, mức doanh thu 50 tỷ đồng/năm vẫn coi là hoạt động của DN nhỏ. Vì vậy, đề nghị Bộ Tài chính phân loại lại chỉ tiêu đánh giá, phân loại DN theo Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017, từ đó đặt ra tỷ lệ thuế suất phù hợp.

“Chưa kể, dự thảo sửa đổi Luật Thuế TNDN quy định thu nhập của DN từ thực hiện dự án đầu tư mới tại địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, dự án đầu tư tại vùng nông thôn sử dụng từ 500 lao động trở lên, nhưng thực tiễn có thể phát sinh địa điểm nào được coi là vùng nông thôn, số lượng 500 lao động là số đầu năm, cuối năm hay bình quân trong năm. Vì vậy, cần quy định rõ ràng về điều này”, bà Trang đặt vấn đề.

Bất cập quy định về vay vốn

Bên cạnh đó, theo luật sư Trương Thanh Đức, việc khống chế chi phí được trừ đối với chi phí trả lãi tiền vay vốn tương ứng với khoản vay vượt quá nhiều lần vốn chủ sở hữu (vốn mỏng) là không hợp lý, nếu đó là chi phí cần thiết, hợp lý. Luật Thuế không nên làm thay chức năng của các luật khác nhằm bảo đảm tỷ lệ an toàn vốn của ngành ngân hàng, tỷ lệ an toàn tài chính cho DN, gia tăng nợ xấu….

Đồng quan điểm với ông Đức, đại diện công ty TNHH Tư vấn Thuế Doloitte Việt Nam, bình luận rằng quy định mới về vốn mỏng khi xác định các khoản chi không được khấu trừ, phân tích trên góc độ về thuế, hiện tại có rất nhiều quy định về chi phí lãi vay không được trừ chồng chéo.

Cụ thể, chi phí lãi vay tương ứng với phần vốn điều lệ còn thiếu, chi phí lãi vay không được trừ do vượt quá 20% (tổng lợi nhuận thuần từ hợp đồng thuần từ sản xuất kinh doanh chi phí lãi vay chi phí khấu hao).

Trên góc độ kinh tế, theo Doloitte, hình thức sử dụng vốn vay là một trong các phương pháp đẩy mạnh hoạt động sản xuất, kinh doanh, tăng tỷ suất lợi nhuận cho chủ đầu tư, việc khống chế tỷ lệ vốn vay trên vốn chủ sở hữu sẽ có thể hạn chế, cản trở sự phát triển nền kinh tế, giảm tỷ lệ tăng trưởng tín dụng.

Ngoài ra, cơ sở để xác định tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên vốn vay nhằm khống chế chi phí lãi vay mới chỉ xem xét trên bình diện chung, chưa phân tích dựa trên đặc thù kinh doanh từng ngành, lĩnh vực.

Do đó, nếu đưa vào áp dụng quy định này, trong thực tiễn triển khai có thể sẽ phát sinh bất cập đối với một số ngành (dẫn đến tình trạng phải sửa đổi luật sau này).

Doloitte cho biết thêm: “Các trường hợp phát sinh chi phí lãi vay quá lớn, không phù hợp, tập trung vào những trường hợp giao dịch vay giữa các bên liên kết mô hình công ty mẹ – con và đã có quy định tại Nghị định 20/2017/NĐ-CP. Trong đó quy định khống chế chi phí lãi vay nhằm mục tiêu ngăn chặn các DN chuyển giá thông qua vốn mỏng”.

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, cho rằng dự thảo Luật có quy định: “Chi phí trả lãi tiền vay vốn tương ứng với khoản vay vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu (5:1) đối với lĩnh vực sản xuất, vượt quá 4 lần vốn chủ sở hữu (4:1) đối với các lĩnh vực còn lại, riêng các tổ chức tín dụng, ngân hàng, tỷ lệ này không quá 12 lần vốn chủ sở hữu; đối với một số ngành, lĩnh vực, DN đã có quy định của pháp luật về tỷ lệ tối thiểu vốn chủ sở hữu trên tổng vốn đầu tư thì thực hiện theo quy định đó”.

“Việc khống chế tỷ lệ nợ vay trên vốn sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến những DN mà vốn chủ sở hữu không đủ để duy trì hoạt động kinh doanh, buộc DN chỉ có cách đi vay vốn. Và khi có thêm một phần chi phí lãi vay không được khấu trừ thuế, DN tiếp tục đối mặt với khó khăn”, bà Cúc lo ngại.

Lê Thúy