Tại Hội thảo Diễn biến thị trường, giá cả ở Việt Nam năm 2018 và dự báo năm 2019 do Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) ngày 3/1, một số chuyên gia nhận định, giá thịt lợn sau khi đã đạt mức trên 50.000 đồng/kg (thuộc hàng cao nhất thế giới) trong năm 2018 đã chững lại, tức là đóng góp vào lạm phát năm 2019 sẽ bằng 0 hoặc âm.

Đồng thời, áp lực tỷ giá trong năm 2019 được dự báo sẽ thấp hơn so với năm 2018, nên nhu cầu với đồng USD sẽ không còn mạnh như trước, đây sẽ là những yếu tố giúp lạm phát trong năm 2019 thấp hơn 4%.

CPI sẽ thấp hơn năm 2018

Tại hội thảo, các chuyên gia đã chỉ ra một số yếu tố có thể gây tác động lên mặt bằng giá trong năm 2019.

Theo phân tích của Ts. Nguyễn Đức Độ, Viện Kinh tế Tài chính, Học viện Tài chính, giá dầu giảm mạnh trong hai tháng cuối năm 2018, từ mức trên 70 USD xuống còn dưới 50 USD/thùng đã giúp lạm phát tháng 12/2018 chỉ còn ở mức 2,98%, giảm mạnh so với mức 3,98% trong tháng 10/2018.

Ông Độ khẳng định đây là điều kiện rất thuận lợi cho việc đảm bảo kiềm chế lạm phát dưới 4% trong năm 2019.

Mức khởi điểm của lạm phát trong tháng đầu năm 2019 nhiều khả năng cũng sẽ ở mức dưới 3% sau khi liên Bộ Công Thương – Tài chính quyết định điều chỉnh giảm giá xăng dầu khoảng 500 đồng/lít ngay ngày đầu tiên của năm 2019.

"Mức lạm phát thấp so với cùng kỳ của tháng đầu năm 2019 sẽ có tác động tích cực đến lạm phát cùng kỳ của tất cả các tháng trong năm, cũng như lạm phát trung bình cả năm 2019", ông Độ khẳng định.

Ngoài yếu tố giá dầu giảm, các chuyên gia cho rằng còn nhiều yếu tố khác giúp kiềm chế lạm phát như: giá thịt lợn sau khi đã đạt mức trên 50.000 đồng/kg (thuộc hàng cao nhất thế giới) đã chững lại, tức là đóng góp vào lạm phát năm 2019 sẽ bằng 0 hoặc âm. Như vậy, nhiều khả năng giá thịt lợn năm 2019 sẽ không tăng.

Ngoài ra, áp lực đối với tỷ giá trong năm 2019 được dự báo sẽ thấp hơn so với năm 2018, bởi kinh tế Mỹ được dự báo sẽ tăng trưởng chậm lại và lộ trình tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) cũng đang ở trong giai đoạn cuối, dẫn đến nhu cầu đối với đồng USD sẽ không tăng mạnh như trước.

Một yếu tố tích cực nữa là căng thẳng thương mại Mỹ – Trung đang có chiều hướng dịu bớt.

Vẫn có sức ép

"Với ba yếu tố này, trong năm 2019, kịch bản trung bình là lạm phát sẽ tăng khoảng 0,14% tháng (chưa tính điều chỉnh giá điện, giá dịch vụ y tế và giáo dục), tương đương với mức tăng của lạm phát cơ bản trong năm 2018. Dự kiến, lạm phát cùng kỳ tháng 12/2019 sẽ ở mức khoảng 1,7% và lạm phát trung bình sẽ chỉ ở mức trên 2%. Trong kịch bản thấp, giá dầu tiếp tục giảm và tỷ giá VND/USD chỉ tăng 1%, lạm phát cùng kỳ của tháng 12/2019 có thể chỉ ở mức 1% và lạm phát trung bình cả năm 2019 chỉ ở mức 2,5%", Ts. Nguyễn Đức Độ dự báo.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng vẫn còn những ẩn số cản trở mục tiêu kiềm lạm phát trong năm 2019. Ts. Lê Quốc Phương, Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương), cho rằng mục tiêu tăng trưởng GDP năm nay tương đối cao, trong khi mô hình tăng trưởng theo chiều rộng chưa đổi mới căn bản là một nguyên nhân tạo sức ép lên lạm phát.

Bên cạnh đó, việc một số địa phương tiếp tục tăng giá dịch vụ y tế và giáo dục theo lộ trình; giá điện được duy trì ở mức tương đối thấp khá lâu cũng có thể tăng, thuế đánh vào xăng dầu tăng kịch trần là những yếu tố gây tăng lạm phát.

Đặc biệt, diễn biến giá cả các mặt hàng tiêu dùng đang có nhiều điểm không được như ý. Ông Phương phân tích, diễn biến giá xăng dầu trong năm 2018 giảm mạnh nhưng mặt bằng giá, đặc biệt là giá cước taxi cũng như giá dịch vụ vận chuyển không hề giảm.

Do đó, nhiều chuyên gia lo ngại việc quản lý giá của các cơ quan chức năng nếu không điều hành tốt sẽ biến những yếu tố hỗ trợ giảm lạm phát thành kéo tăng lạm phát.

Đánh giá về công tác kiểm soát lạm phát trong năm qua, Ts. Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả (Bộ Tài chính), cho rằng lạm phát cơ bản (CPI sau khi loại trừ lương thực, thực phẩm tươi sống; năng lượng và mặt hàng do Nhà nước quản lý bao gồm dịch vụ y tế và dịch vụ giáo dục) năm 2018 so với năm 2017 tăng 1,48%.

Như vậy, mục tiêu kiểm soát lạm phát, giữ CPI bình quân năm 2018 dưới 4% đã đạt được trong bối cảnh điều chỉnh được gần hết giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý đặt ra trong năm 2018.

Tuy nhiên, theo phân tích của ông Long, việc giữ lạm phát dưới 4% trong năm 2019 cũng là thách thức không nhỏ khi giá dịch vụ công năm 2019 tiếp tục được điều chỉnh theo lộ trình tăng giá giai đoạn 2016 – 2020 nên được dự báo đóng góp vào lạm phát tổng thể, có thể tác động tới CPI. Trong khi đó, nếu tăng trưởng GDP lên đến 6,8% hoặc cao hơn nữa cũng sẽ gây áp lực lạm phát cầu kéo cho năm 2019.

Do đó, ông Long cho rằng cần tập trung tăng cường năng lực, chủ động phân tích dự báo, theo dõi sát diễn biến tình hình kinh tế, tài chính, giá cả thế giới, trong nước để chủ động đối sách phù hợp và kịp thời.

Thanh Hoa