Động thái này được đưa ra sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran. Quyết định của Mỹ đã buộc nhiều doanh nghiệp châu Âu phải ngừng giao dịch với Iran để tránh các lệnh trừng phạt từ Mỹ.

EC kêu gọi các nước thành viên và cộng đồng doanh nghiệp tăng cường sử dụng đồng euro trong các hợp đồng trong lĩnh vực năng lượng. Đồng thời, EC cho biết sẽ nghiên cứu một số biện pháp để thúc đẩy đồng tiền chung này trên thị trường tài chính và thương phẩm.

Cuộc đua đường trường

Đương nhiên EC thừa hiểu rằng việc lựa chọn sử dụng đồng tiền nào sẽ do thị trường quyết định. Cách hiệu quả nhất để mở rộng vai trò quốc tế của đồng euro là cải tổ khối đồng tiền chung (hiện có 19 quốc gia) và triển khai các nội dung cải cách tài chính đã bị trì hoãn suốt những năm qua do xung đột lợi ích giữa các nước.

Trong vòng 20 năm kể từ khi ra đời, vai trò quốc tế của đồng euro đạt đến đỉnh cao vào đầu những năm 2000, cho đến khi xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính 2007 - 2008.

Kể từ đó đồng euro chưa thể hồi phục hoàn toàn, trong khi đồng USD vẫn được sử dụng nhiều nhất trên thế giới. Thống kê cho thấy 60% giá trị trái phiếu và dự trữ ngoại hối toàn cầu là bằng USD. Đồng euro đứng thứ hai với 20%, rõ ràng khoảng cách là rất lớn.

EC thừa nhận sự phổ biến đến mức “thống trị” của đồng USD là do tính thanh khoản cao, chi phí giao dịch thấp và vai trò thước đo tham chiếu của đồng tiền này trên thị trường thương phẩm và thị trường phái sinh. Đây là những ưu điểm vượt trội mà đồng USD sẽ tiếp tục duy trì được trong ngắn hạn và euro chưa thể đuổi kịp.

Mặc dù vậy, EC cho rằng đồng euro mạnh hơn vẫn sẽ tạo ra hiệu ứng tích cực không chỉ cho châu Âu nói riêng mà còn đối với cả thế giới, giúp cải thiện khả năng phục hồi của hệ thống tài chính quốc tế.

Ngoài ra, những xung đột thương mại gần đây và việc sử dụng đồng USD như một công cụ để áp các lệnh trừng phạt lên Iran đã gây ra mối quan ngại cho nhiều quốc gia về đồng tiền này. Điều đó có thể vô hình trung tạo cú hích cho đồng euro, các quan chức EU nhận định.

Cú hích đa lĩnh vực

Thời gian qua, EC đã rất tích cực đẩy mạnh vai trò của đồng euro trong thanh toán quốc tế, “mặt trận” mà đồng tiền này chiếm thị phần toàn cầu không kém cạnh gì đồng USD (hơn 35%).

Liên minh châu Âu (EU) là đối tác nhập khẩu năng lượng lớn nhất thế giới với giá trị nhập khẩu trung bình 300 tỷ euro mỗi năm. EC khuyến nghị các nước thành viên EU nên chuyển sang sử dụng đồng euro làm đồng tiền mặc định trong các thỏa thuận quốc tế về năng lượng với các nước thứ ba, cũng như xây dựng chỉ số giá dầu thô bằng đồng euro. Ý kiến này được cho là nhằm giảm thiểu rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng do hành động từ phía các nước thứ ba.

Cơ quan này còn cho biết có thể thuyết phục các hãng sản xuất máy bay, như Airbus của Pháp, sử dụng đồng euro một cách thường xuyên hơn.

Trong thời gian tới, các cơ quan của châu Âu sẽ tăng tỷ lệ các gói hỗ trợ tài chính và hỗ trợ kỹ thuật bằng đồng euro cho doanh nghiệp ở châu Phi và các nước láng giềng của EU, đồng thời động viên doanh nghiệp sử dụng euro làm đồng tiền thanh toán.

Trong lĩnh vực tài chính, lãnh đạo EU dự kiến đề xuất mở rộng phạm vi các hợp đồng phái sinh áp dụng thanh toán bù trừ nhằm đa dạng hóa thị trường thông qua các sản phẩm tài chính bằng đồng euro.

Bên cạnh đó, EC sẽ nghiên cứu các biện pháp hỗ trợ ý tưởng xây dựng hệ thống thanh toán tức thời châu Âu do Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) đề xuất.

Điều này có thể tạo ra đối trọng với các dịch vụ thẻ thanh toán của Mỹ và sự vươn lên của các đại gia công nghệ Mỹ trong lĩnh vực tài chính. Tuy nhiên, dự án của ECB đến nay mới chỉ có 8 ngân hàng đăng ký tham gia, chủ yếu là quy mô vừa và nhỏ của Tây Ban Nha, Đức và Pháp.

Hải Châu