Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết hiện nay tốc độ tăng trưởng tín dụng vẫn cao hơn huy động vốn. Thời gian qua, NHNN đã mở rất nhiều "cửa sổ" để hỗ trợ thanh khoản hệ thống, nhưng không có nghĩa là nới lỏng chất lượng tín dụng, nới lỏng quản trị.

Tốc độ tăng trưởng tín dụng vẫn cao hơn huy động vốn 2%

Ngày 2/7, tại buổi họp báo thông tin kết quả hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm 2026, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà đã công bố những con số tích cực về dòng vốn trong nền kinh tế. Tính đến ngày 26/6/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã vượt ngưỡng 19,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,41% so với cuối năm 2025.

Nếu so với cùng kỳ năm ngoái, mức tăng trưởng đạt tới 18,1% – một con số minh chứng cho sức hấp thụ vốn mạnh mẽ của nền kinh tế trong giai đoạn phục hồi.

Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng nóng là những thách thức về quản trị rủi ro. Ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, thẳng thắn chia sẻ về thực trạng "nghịch lý" của ngành ngân hàng: Tốc độ huy động vốn liên tục hụt hơi so với tốc độ cho vay. Trong 5 năm qua, tín dụng luôn tăng trưởng cao hơn huy động bình quân 3,8%. Tính đến giữa tháng 6/2026, khoảng cách này vẫn duy trì ở mức 2%.

Hệ quả là tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động (LDR) toàn hệ thống đang căng thẳng ở mức 111% - 112%. Hiểu một cách đơn giản, cứ mỗi 100 đồng huy động được từ dân cư và tổ chức, các ngân hàng đang cho vay ra tới 112 đồng. Khoảng trống 12 đồng dư thừa phải được bù đắp từ các nguồn vốn khác, khiến mặt bằng lãi suất chịu áp lực tăng mạnh từ cuối năm 2025.

Để giải quyết bài toán tăng trưởng mà không làm đổ vỡ an toàn hệ thống, NHNN đã thực hiện các bước đi mang tính đột phá. Thay vì nới room tín dụng đại trà, cơ quan quản lý chọn cách "khơi thông có chọn lọc".

Điểm nhấn đáng chú ý nhất là việc NHNN thông báo tới các ngân hàng thương mại về việc loại trừ dư nợ cho vay mới đối với 18 dự án trọng điểm của ba tập đoàn lớn: Vingroup, Sun Group và Masterise khi tính toán hạn mức tăng trưởng tín dụng hàng năm. Đây là những siêu dự án có tổng nhu cầu vốn lên đến hơn 752.100 tỷ đồng, tập trung vào hạ tầng, giao thông, hàng không và đô thị quy mô lớn.

Lý giải về quyết định này, ông Quang cho biết đây là những dự án có tính lan tỏa cao, liên kết vùng mạnh mẽ và là động lực chính để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Bên cạnh đó, các lĩnh vực như nhà ở xã hội, khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX) cũng được hưởng cơ chế tương tự: Không tính phần dư nợ tăng thêm vào chỉ tiêu kiểm soát tín dụng bất động sản.

Việc "cởi trói" này giải quyết được một nút thắt pháp lý quan trọng. Theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024, lộ trình giảm giới hạn cấp tín dụng cho một khách hàng sẽ bắt đầu siết chặt từ năm 2026. Nếu áp dụng cơ chế thông thường, các "đại dự án" sẽ rất dễ đụng trần pháp lý, khiến cả ngân hàng lẫn chủ đầu tư rơi vào thế khó khi muốn giải ngân dài hạn.

Không đánh đổi an toàn hệ thống lấy tăng trưởng

Liên quan đến việc “nới room” cho 18 dự án, dưới góc nhìn chuyên gia, TS. Nguyễn Trí Hiếu đánh giá đây là một động thái chưa có tiền lệ nhưng vô cùng tích cực. Ông nhận định, mặc dù bất động sản tiềm ẩn rủi ro, nhưng các dự án hạ tầng trọng điểm là trụ cột của nền kinh tế. Khi hạ tầng thông suốt, đầu tư công sẽ trở thành "mồi câu" cho các nguồn lực xã hội khác.

Đồng quan điểm, ông Bùi Văn Huy, Phó tổng giám đốc FIDT chỉ ra cơ chế này giúp giảm "chi phí cơ hội" cho ngân hàng. "Bình thường, nếu dồn vốn cho một dự án hạ tầng khổng lồ, ngân hàng sẽ cạn room cho các lĩnh vực khác. Khi được loại trừ khỏi cách tính room, ngân hàng sẽ tự tin giải ngân cho các 'đầu tàu' kinh tế mà không lo bó hẹp dư địa kinh doanh", ông Huy phân tích.

Hơn nữa, đây là cách điều tiết dòng vốn "trúng và đúng". Thay vì nới lỏng tiền tệ diện rộng gây rủi ro lạm phát, NHNN đang chọn cách tập trung vốn vào các dự án tạo ra giá trị gia tăng thực cho nền kinh tế, tác động tích cực đến cả tổng cung và tổng cầu.

Tín dụng tăng tốc, ngân hàng bước vào cuộc đua mới

Vì sao chưa thể “khai tử” room tín dụng trong năm nay?

Mặc dù mở ra những "cánh cửa" tín dụng rộng lớn, bằng việc loại trừ dư nợ của các đại dự án hạ tầng và nhà ở xã hội ra khỏi chỉ tiêu kiểm soát, cơ quan quản lý đang tạo ra một tiền lệ mới: Chấp nhận hỗ trợ thanh khoản tối đa để đổi lấy sự bứt phá của hạ tầng quốc gia, song lãnh đạo NHNN khẳng định quan điểm nhất quán: "Không đánh đổi rủi ro lấy tăng trưởng".

Phó Thống đốc Phạm Thanh Hà nhấn mạnh, việc nới room không đồng nghĩa với việc hạ chuẩn cho vay. Các tổ chức tín dụng vẫn phải tự thẩm định, tự chịu trách nhiệm về hiệu quả dự án và khả năng trả nợ của khách hàng. NHNN sẽ đóng vai trò hỗ trợ thanh khoản thông qua các nghiệp vụ thị trường mở (OMO), hoán đổi ngoại tệ (Swap) và đặc biệt là triển khai nghiệp vụ tái cấp vốn cho các dự án trọng điểm, nhà ở xã hội.

Để kiểm soát rủi ro hệ thống, giới chuyên gia cũng đề xuất những giải pháp quyết liệt. TS. Nguyễn Trí Hiếu kiến nghị cần có chế độ báo cáo định kỳ hàng tháng đối với các khoản vay vượt room, ghi nhận chi tiết mục đích sử dụng vốn và lộ trình trả nợ.

Trong khi đó, ông Bùi Văn Huy cũng cho hay, việc cấp tín dụng phải được tính theo mức độ rủi ro thực chất. Ngân hàng không chỉ nhìn vào khoản vay trực tiếp mà phải tính gộp cả trái phiếu, bảo lãnh và tín dụng cho toàn bộ chuỗi cung ứng liên quan đến dự án. Đặc biệt, việc giải ngân phải bám sát tiến độ thực tế và cần có các kịch bản "kiểm tra sức chịu đựng" trước các biến động về lãi suất, tỷ giá hay chậm trễ pháp lý.

Huyền Anh