Trong giai đoạn 2017-2021, việc nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn thường xuyên rơi vào trạng thái kín room ngoại từng được xem là thước đo phản ánh sức hấp dẫn của doanh nghiệp. Những cái tên như FPT, MWG, PNJ hay nhiều ngân hàng lớn liên tục ghi nhận tỷ lệ sở hữu nước ngoài chạm ngưỡng tối đa.

Từ những cổ phiếu "kín room" đến dư địa mới cho dòng vốn ngoại

Thậm chí có những thời điểm trong quá khứ, nhà đầu tư nước ngoài phải chấp nhận thoả thuận với mức premium lên đến hàng chục % so với thị giá để sở hữu các cổ phiếu này. 

Tuy nhiên, từ năm 2024 đến nay, khối ngoại liên tục duy trì trạng thái bán ròng trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Song song với đó, hoạt động tái cơ cấu danh mục của các quỹ đầu tư quốc tế cũng diễn ra mạnh mẽ, khiến tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại nhiều mã bluechip giảm đáng kể.

Đáng chú ý, nhóm ngân hàng – vốn được coi là "thỏi nam châm" hút vốn ngoại trong nhiều năm – đang chứng kiến sự phân hóa rõ rệt. Một số cổ phiếu từng gần như kín room trong thời gian dài đã xuất hiện dư địa đáng kể cho nhà đầu tư nước ngoài tham gia trở lại.

Tương tự, nhiều doanh nghiệp thuộc lĩnh vực bán lẻ, tiêu dùng hay bất động sản cũng không còn duy trì sức hút tuyệt đối như giai đoạn trước, khi tốc độ tăng trưởng lợi nhuận chậm lại và định giá không còn quá hấp dẫn.

Theo dữ liệu đến ngày 16/7/2026, trong nhóm 4 cổ phiếu từng được xem là "hàng hiếm" của khối ngoại, chỉ còn MWG và REE gần như vẫn kín room. Trong khi đó, PNJ đã bắt đầu xuất hiện lượng room trống đáng kể, còn FPT thậm chí hở tới 21% room ngoại.

Nhiều năm qua, FPT luôn được xem là "cỗ máy tăng trưởng”. Cổ phiếu này liên tục kín room nhờ tăng trưởng lợi nhuận cao, vị thế dẫn đầu ngành phần mềm và kỳ vọng hưởng lợi từ xu hướng chuyển đổi số toàn cầu.

Tuy nhiên, từ năm 2025, FPT liên tục nằm trong nhóm cổ phiếu bị khối ngoại bán ròng mạnh nhất thị trường. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, FPT chính là cái tên bị khối ngoại xả mạnh nhất với giá trị hơn 16.600 tỷ đồng. Áp lực bán kéo dài khiến lượng sở hữu nước ngoài giảm nhanh, kéo theo room ngoại được mở rộng lên mức cao nhất trong nhiều năm.

Đối với PNJ, sự thay đổi diễn ra trong thời gian ngắn hơn. Sau biến cố liên quan đến hoạt động kinh doanh kim cương xảy ra vào đầu tháng 7, cổ phiếu này chứng kiến áp lực bán từ nhà đầu tư nước ngoài, khiến room ngoại bắt đầu xuất hiện trở lại sau nhiều năm luôn trong trạng thái khan hiếm.

Theo giới phân tích, sự thay đổi này phản ánh quá trình dịch chuyển trong khẩu vị đầu tư của dòng vốn ngoại.

Nếu như trước đây, nhà đầu tư nước ngoài ưu tiên chiến lược "mua và nắm giữ" tại các doanh nghiệp đầu ngành, thì hiện nay dòng vốn quốc tế đang trở nên linh hoạt hơn, tập trung vào những doanh nghiệp có khả năng tăng trưởng lợi nhuận cao, sở hữu câu chuyện đầu tư mới và hưởng lợi từ các xu hướng dài hạn như đầu tư công, chuyển đổi số, xuất khẩu công nghệ hay nâng hạng thị trường.

Ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư tại Chứng khoán An Bình (ABS) cho rằng việc khối ngoại bán ròng trong thời gian qua không hoàn toàn mang ý nghĩa tiêu cực. Xu hướng này chủ yếu xuất phát từ sự dịch chuyển của dòng vốn toàn cầu dưới tác động của chênh lệch lãi suất USD-VND và sức hút của nhóm công nghệ tại Mỹ.

Đáng chú ý, ông Minh nhận định việc khối ngoại bán ròng còn góp phần mở ra thêm dư địa sở hữu nước ngoài tại nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn, tạo điều kiện cho các quỹ đầu tư mới tham gia khi thị trường chứng khoán Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu nâng hạng.

Room ngoại bước vào giai đoạn "thay máu"

Sự dịch chuyển của dòng vốn quốc tế đang khiến khái niệm "kín room ngoại" dần mất đi ý nghĩa như trước đây.

Trong quá khứ, việc một cổ phiếu hết room thường được xem là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp có chất lượng cao và được nhà đầu tư quốc tế đánh giá tích cực. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, giới đầu tư ngày càng nhìn nhận vấn đề theo hướng thực chất hơn.

Một doanh nghiệp còn dư địa sở hữu nước ngoài không đồng nghĩa với việc kém hấp dẫn. Ngược lại, room ngoại rộng mở có thể trở thành lợi thế lớn trong việc thu hút dòng vốn mới, đặc biệt trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội được nâng hạng lên thị trường mới nổi.

Theo TS. Trần Thăng Long, Phó Tổng Giám đốc Chứng khoán BIDV (BSC), room ngoại vẫn là một trong những yếu tố được các tổ chức đầu tư quốc tế và các đơn vị xếp hạng thị trường theo dõi sát sao. Tuy nhiên, dòng vốn ngoại trong giai đoạn tới nhiều khả năng sẽ có sự phân hóa mạnh, thay vì chảy đều vào toàn bộ nhóm bluechip như trước.

Theo đó, dòng tiền mới sẽ ưu tiên các doanh nghiệp đầu ngành có thanh khoản lớn, quản trị minh bạch, nền tảng tài chính lành mạnh và còn dư địa để nhà đầu tư nước ngoài gia tăng sở hữu.

Nhận định này cũng phù hợp với xu hướng đầu tư hiện nay của các quỹ ngoại. Thay vì chỉ tập trung vào yếu tố quy mô, các quỹ ngày càng chú trọng đến chất lượng tăng trưởng, hiệu quả sử dụng vốn, khả năng mở rộng thị phần cũng như câu chuyện phát triển dài hạn của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, việc nhiều bluechip không còn trong trạng thái cạn room cũng được xem là yếu tố tích cực đối với tiến trình nâng hạng thị trường.

Các chuyên gia cho rằng khi các rào cản về cơ chế giao dịch, thanh toán và sở hữu nước ngoài dần được tháo gỡ, Việt Nam có thể thu hút thêm hàng tỷ USD từ các quỹ đầu tư toàn cầu.

Tuy nhiên, dòng tiền này nhiều khả năng sẽ không phân bổ đồng đều như giai đoạn trước mà tập trung vào nhóm doanh nghiệp đáp ứng đồng thời các tiêu chí về quy mô vốn hóa, thanh khoản, quản trị doanh nghiệp và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận.

FPT hở room ngoại cao kỷ lục, lần đầu tiên giảm hàng trăm nhân sự

Do đó, sự thay đổi trong bức tranh room ngoại hiện nay không chỉ phản ánh hoạt động tái cơ cấu danh mục của khối ngoại, mà còn cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Cho nên, việc một cổ phiếu còn hay hết room ngoại sẽ không còn là yếu tố quyết định duy nhất đối với sức hấp dẫn của doanh nghiệp. Thay vào đó, năng lực tăng trưởng thực chất, chất lượng tài sản, khả năng tạo ra giá trị bền vững và mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế mới là những yếu tố then chốt để thu hút dòng vốn ngoại trong dài hạn.

Làn sóng tái cơ cấu của nhà đầu tư nước ngoài vì vậy có thể được xem như một cuộc "thay máu" đối với bức tranh sở hữu ngoại tại nhóm bluechip. Dù tạo ra không ít biến động trong ngắn hạn, xu hướng này cũng mở ra cơ hội cho một chu kỳ hút vốn mới, khi thị trường chứng khoán Việt Nam ngày càng tiến gần hơn tới cột mốc nâng hạng và hội nhập sâu hơn với dòng vốn toàn cầu.

Hải Giang