HTX liên kết sản xuất,
mở đường "kiếm bộn tiền" cho nông dân

Thời gian qua, nhiều địa phương xem HTX là hạt nhân trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp. Khi sản xuất nhỏ lẻ, manh mún không còn phù hợp với yêu cầu của thị trường hiện đại, HTX chính là mắt xích tập hợp nông dân, tổ chức lại sản xuất theo quy mô lớn, áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật và tạo ra chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất đến tiêu thụ.

Điều đáng ghi nhận là nhiều HTX ở Hồng Minh không còn đi theo lối mòn mà mạnh dạn lựa chọn những hướng đi mới dựa trên lợi thế địa phương, nhu cầu thị trường và ứng dụng khoa học công nghệ. Những mô hình này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho thành viên mà còn mở ra động lực tăng trưởng mới cho kinh tế nông thôn.

Các HTX ở Hưng Yên đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất.

Một trong những điểm sáng là HTX Dược liệu Vân Đài. Dù mới thành lập từ năm 2023 nhưng HTX đã nhanh chóng quy hoạch hơn 3,3ha để sản xuất giống và phát triển các vùng trồng dược liệu như hoa hòe, kim ngân hoa, đinh lăng, cát sâm, khôi nhung cùng nhiều cây thuốc bản địa có giá trị kinh tế cao.

Trên vùng sản xuất, HTX đưa hệ thống tưới tự động cùng nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật được đưa vào canh tác, góp phần giảm chi phí, nâng cao năng suất và bảo đảm chất lượng nguyên liệu.

Quan trọng hơn, HTX không phát triển theo hướng khép kín mà chủ động liên kết với các HTX khác và hàng chục hộ dân để cung ứng giống, chuyển giao kỹ thuật, bao tiêu nguyên liệu và chế biến sâu thành các sản phẩm như trà dược liệu, nấm linh chi, đông trùng hạ thảo, tảo xoắn Spirulina cùng nhiều sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

Chuỗi liên kết của HTX đang tạo việc làm thường xuyên cho hơn 40 lao động địa phương, đồng thời từng bước hình thành vùng nguyên liệu tập trung phục vụ chế biến.

Nếu HTX Dược liệu Vân Đài mở ra hướng đi từ cây dược liệu thì HTX Dịch vụ nông nghiệp và Môi trường xanh Greenlife (cùng xã Hồng Minh) lại khẳng định vị thế bằng tư duy sản xuất gắn với xuất khẩu.

Trên diện tích hơn 10ha sản xuất nông nghiệp, trong đó gần 5ha trồng dưa chuột bao tử, HTX đã xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu của những thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Mỗi ngày, từ 3 đến 5 tấn dưa chuột được thu mua, sơ chế và xuất khẩu, tạo đầu ra ổn định cho nông dân.

Không dừng ở đó, HTX còn khai thác hiệu quả gần 7 mẫu mặt nước để nuôi ốc nhồi, ếch thương phẩm và phát triển thêm hơn 3ha trồng hoa, cây công trình nhằm đa dạng hóa nguồn thu.

Điều đáng chú ý là Greenlife lựa chọn con đường sản xuất xanh khi ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học, giảm tối đa thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

Tư duy sản xuất rất mới của HTX không chỉ giúp sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu mà còn tạo nền tảng để thành viên, nông dân liên kết xây dựng thương hiệu nông sản sạch, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Một gam màu khác của kinh tế tập thể xã Hồng Minh được thể hiện qua HTX Nông trại hữu cơ Thái Bình. Trên diện tích gần 2ha, HTX phát triển các giống nho sữa Hàn Quốc và nho Hạ Đen theo quy trình hữu cơ, ứng dụng nhà màng, hệ thống tưới tự động và quy trình chăm sóc hiện đại.

Xây dựng hệ sinh thái xanh giúp nhiều HTX ở Hưng Yên hút khách du lịch quốc tế.

Sản lượng dự kiến hơn 2 tấn mỗi vụ không phải là con số quá lớn, nhưng giá trị nổi bật HTX tạo ra nằm ở việc kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm. Khách hàng không chỉ mua nông sản mà còn được trực tiếp tham quan, tìm hiểu quy trình canh tác và trải nghiệm không gian nông nghiệp hiện đại. Chỉ sau thời gian ngắn mở cửa, lượng khách tăng mạnh, nhiều ngày HTX tiêu thụ từ 2 đến 3 tạ nho ngay tại vườn.

Nhìn từ 3 mô hình HXT tiêu biểu ở Hưng Yên có thể thấy điểm chung lớn nhất chính là sự thay đổi trong tư duy phát triển. Từ chỗ chỉ chú trọng sản lượng, nhiều HTX đã hướng đến xây dựng chuỗi giá trị, đầu tư công nghệ, chú trọng chất lượng, liên kết thị trường và từng bước hình thành thương hiệu riêng.

Những đổi thay trên là nền tảng để HTX thực sự trở thành động lực phát triển nông thôn mới theo hướng hiện đại và bền vững. Tuy nhiên, để những giá trị của HTX tiếp tục được bảo vệ và gia tăng bền vững, một yếu tố không thể thiếu chính là sở hữu trí tuệ.

Trong nền kinh tế thị trường, chất lượng sản phẩm chỉ là điều kiện cần, còn thương hiệu và quyền sở hữu trí tuệ mới là "tấm hộ chiếu" giúp sản phẩm chinh phục thị trường trong nước và quốc tế.

Một sản phẩm dược liệu, nông sản hữu cơ hay nông sản xuất khẩu nếu chưa được đăng ký nhãn hiệu, chưa có hệ thống nhận diện, chưa được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thì rất dễ bị làm giả, làm nhái hoặc mất lợi thế cạnh tranh. Điều đó đồng nghĩa với việc công sức đầu tư của HTX và người dân có nguy cơ bị đánh cắp giá trị.

Chính vì vậy, việc tuyên truyền nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ cần được coi là một nhiệm vụ trọng tâm trong phát triển kinh tế tập thể. Các HTX cần chủ động đăng ký nhãn hiệu, nhãn hiệu tập thể, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, bảo hộ bao bì, mẫu mã và các tài sản trí tuệ khác ngay từ khi phát triển sản phẩm.

Cùng với đó là hình thành văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, sử dụng sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, hợp pháp, nói không với hàng giả, hàng nhái và hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Khi thương hiệu được bảo vệ, giá trị sản phẩm sẽ được nâng lên, niềm tin của người tiêu dùng được củng cố và khả năng mở rộng thị trường cũng lớn hơn.

Hiện nay, xã Hồng Minh có 6 HTX đang hoạt động trên nhiều lĩnh vực và đều phát huy hiệu quả trong liên kết sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ.

Việc vai trò được nâng lên cũng đặt ra yêu cầu các HTX phải coi sở hữu trí tuệ là một nội dung gắn chặt với hoạt động quản trị, sản xuất, kinh doanh và chiến lược phát triển lâu dài chứ không chỉ là thủ tục pháp lý.

Những HTX đầu tư bài bản vào thương hiệu, chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ thường có khả năng mở rộng thị trường nhanh hơn, bán được giá cao hơn và tạo dựng niềm tin bền vững với người tiêu dung, qua đó trở thành điểm tựa của người nông dân, đồng thời trở thành hạt nhân phát triển kinh tế ở địa phương.