Đồng bào dân tộc thiểu số ở Lào Cai làm kinh tế HTX (Bài 3): Khát vọng bảo tồn thổ cẩm
Chọn cỡ chữ
Đồng bào dân tộc thiểu số ở Lào Cai làm kinh tế HTX (Bài 3): Khát vọng bảo tồn thổ cẩm
Xuất phát từ ý tưởng khởi nghiệp của chị Sùng Thị Lan, dân tộc H’Mông ở thôn Tả Van Giáy, xã Tả Van, thị xã Sa Pa, tỉnh Lào Cai về việc phục dựng nghề dệt thổ cẩm truyền thống nhằm bảo tồn văn hóa bản địa, phục vụ phát triển du lịch địa phương, năm 2018 HTX Mường Hoa thành lập và đi vào hoạt động. Từ đó đến nay, HTX đã tạo việc làm cho nhiều phụ nữ dân tộc và giúp chị em trong bản từng bước thoát nghèo.
Nhận thấy việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống có thể là hướng đi đem lại lại hiệu quả tích cực bởi xu thế thương mại hóa và xu hướng du lịch hiện đại. Tháng 9/2018, chị Lan thành lập HTX Mường Hoa với sự tham gia của 9 thành viên và 11 thành viên liên kết. Phát huy lợi thế nghề truyền thống sẵn có, ngay khi mới thành lập HTX đã nhận được sự ủng hộ của nhiều phụ nữ địa phương, HTX đã tập trung chuyên sản xuất các sản phẩm truyền thống như dệt thổ cẩm, hương thảo mộc, dược liệu...
Vượt qua thử thách
Vốn sinh ra trong một gia đình thuần nông, cuộc sống gặp nhiều khó khăn vất vả, chị Sùng Thị Lan luôn ấp ủ suy nghĩ phải thoát khỏi đói nghèo, vươn lên làm giàu. Vì vậy chị Lan luôn ý thức được việc phải tìm tòi, học hỏi và tiếp cận những phương pháp, cách làm hay để phát triển kinh tế gia đình và tuyên tuyên truyền cho phụ nữ, nhân dân trong bản, ngoài xã làm theo.
Chị Sùng Thị Lan, Giám đốc HTX Mường Hoa trực tiếp nhuộm và phơi sản phẩm.
Chị Sùng Thị Lan cho biết, HTX Mường Hoa lấy lợi ích kinh tế là mục tiêu hoạt động bao gồm lợi ích của thành viên và lợi ích tập thể qua đó góp phần xóa đói giảm nghèo, làm giàu cho các thành viên và phát triển cộng đồng.
Năm 2018 chị đã lập dự án thổ cẩm theo Đề án 939 hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp tham gia ngày hội phụ nữ khởi nghiệp do Hội Liên Hiệp Phụ Nữ tỉnh Lào Cai tổ chức. Tại ngày hội, dự án của chị đã đạt giải ý tưởng xuất sắc nhất toàn tỉnh và được gửi về tham gia vòng sơ khảo do Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam tổ chức.
Cũng từ đó chị càng hiểu rõ vai trò, trách nhiệm của mình với người dân địa phương để đồng hành cùng bà con gìn giữ nét đẹp truyền thống vốn có của thổ cẩm và trân trọng những thành công ban đầu. Bởi, trước đó, giai đoạn 2008- 2010 chị từng thất bại từ nghề dệt thổ cẩm do không có kỹ năng về may vá khâu thêu, mẫu mã xấu khách không sử dụng, hàng hóa không tiêu thụ được.
HTX- nơi hội tụ những phụ nữ dân tộc
Với mong muốn vượt lên chính mình và làm điểm tựa cho bà con đồng bào dân tộc Mông và Giáy, chị Lan tin tưởng rằng, HTX sẽ là một nơi hội tụ, là điểm đến cho chị em phụ nữ dân tộc thiểu số dựa vào nhau để tạo việc làm, nâng cao thu nhập, xóa bỏ mặc cảm và từng bước làm chủ gia đình.
Từ khi đi vào hoạt động, HTX Mường Hoa đã chú trọng phát triển những giá trị văn hóa bản địa như khâu, thêu, may, nhuộm, dệt... theo hướng thân thiện môi trường, từ đó mở rộng đầu ra cho sản phẩm, tạo việc làm cho người dân, ổn định định thu nhập, đảm bảo cuộc sống và vững tin vào HTX.
Công đoạn nhuộm thổ cẩm của HTX Mường Hoa.
Chị Lan cho biết, để có được một tấm thổ cẩm mang đậm chất của người dân tộc phải trải qua nhiều công đoạn quan trọng và lựa sỏi. Khi có được hòn sỏi ưng ý, mọi người bắt tay vào thêu và buộc sỏi vào tấm vải được chuẩn bị trước. Cuối cùng, những tấm khăn, tấm vải đó sẽ được đem nhuộm trong thùng chàm và đợi lúc lấy ra sẽ hiện lên những hoa văn vô cùng đặc sắc và lạ mắt.
Để người lao động thực hiện được sản phẩm hoàn chỉnh, chị Lan đã tận tình hướng dẫn từng chị em thêu may các mặt hàng thổ cẩm, làm hương thảo mộc của địa phương theo quy trình sản xuất thủ công truyền thống… Ngoài sản xuất các mặt hàng để bán, HTX Mường Hoa còn nhận phục vụ các tour du lịch trải nghiệm thực tế, tham gia vào các công đoạn sản xuất các sản phẩm. Nhờ vậy, hiện 20 thành viên và thành viên liên kết trong HTX có thu nhập bình quân từ 3 - 5 triệu đồng/tháng.
Ông Lý Văn Hiển, Chủ tịch UBND xã Tả Van cho biết, chị Sùng Thị Lan là tấm gương sáng cho chị em phụ nữ xã Tả Van học tập, noi theo.
“Thành công bước đầu của chị Lan cũng như HTX Mường Hoa phần nào khẳng định hướng đi đúng trong phát triển kinh tế gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống các dân tộc ở Sa Pa. Đồng thời, góp phần giải quyết việc làm cho người lao động ở bản vùng cao, cũng như góp phần tích cực vào công tác xóa đói giảm nghèo”, ông Hiển nói.
Phương Nam
Bài cuối: Khẳng định vai trò của kinh tế tập thể, HTX
Từ những vườn sầu riêng của đồng bào dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk, yêu cầu tổ chức lại sản xuất đang trở nên cấp thiết. Ở đó, HTX trở thành điểm tựa hoàn thiện sản xuất, giảm nguy cơ bị ép giá và từng bước đưa nông sản địa phương tiến sâu vào chuỗi giá trị.
Sau 5 năm triển khai, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (thường gọi là Chương trình 1719, và nay đã được tích hợp) đã tạo nền tảng quan trọng để thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền.
Thiếu mặt bằng sản xuất, khó đáp ứng điều kiện vay vốn, chưa rõ cơ chế bảo vệ quyền lợi khi tham gia chuỗi liên kết đang là những nút thắt khiến nhiều HTX vùng dân tộc thiểu số và miền núi khó mở rộng quy mô.
Ở vùng núi cao Yên Minh, tỉnh Tuyên Quang, nơi địa hình hiểm trở, đất canh tác kém màu mỡ và điều kiện sản xuất còn nhiều hạn chế, Hà Văn Ngọc, chàng trai dân tộc Tày ở thôn Bản Ké, đã chọn phát triển cây ớt gió để tạo sinh kế.
Trong bối cảnh vẫn còn những đánh giá vai trò HTX chưa đúng mức, chính những thành quả cụ thể từ cơ sở – nơi người dân có việc làm, có thu nhập và gắn bó với sản xuất – đã trở thành minh chứng thuyết phục nhất. Thực tiễn không chỉ phản bác mà còn củng cố nền tảng niềm tin xã hội.
Từng là một trong những huyện vùng cao đặc biệt khó khăn của tỉnh Lai Châu, nhưng những năm gần đây, Nậm Nhùn đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ nhờ triển khai hàng loạt mô hình kinh tế liên kết tại các xã có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
Hà Nội đang triển khai kế hoạch phát triển 148 dự án nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026-2030, với quy mô khoảng 135.602 căn hộ, mục tiêu hoàn thành tối thiểu 120.000 căn.
Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đang đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với hệ thống năng lượng quốc gia. Bảo đảm nguồn cung điện ổn định, phát triển hạ tầng truyền tải và nâng cao năng lực tự chủ nhiên liệu trở thành những điều kiện then chốt...