Đây là thông tin được lãnh đạo Tổng Cục Thống kê cho biết tại buổi họp báo công bố số liệu thống kê kinh tế - xã hội quý I/2017.

Hiện nay, số cơ sở sản xuất kinh doanh (SX-KD) cá thể của nước ta vào khoảng 4,6 - 4,8 triệu cơ sở. Trong đó, các cơ sở buôn bán hàng hóa, dịch vụ ăn uống ở vỉa hè chỉ chiếm khoảng 12%.

Hàng ăn, dịch vụ giảm 0,8%

Bà Lê Thị Bích Thủy, Vụ trưởng vụ Thống kê thương mại, cho biết: “Chiến dịch giành lại vỉa hè giai đoạn đầu sẽ ảnh hưởng đến doanh thu của các hộ kinh doanh, vì đây không chỉ là thói quen, mà vỉa hè còn mang lại nhiều thuận lợi cho cả người mua và người bán, tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho người dân. Tuy nhiên, việc dẹp vỉa hè không ảnh hưởng nhiều đến tăng trưởng kinh tế”.

Số liệu của Tổng cục Thống kê cho thấy, trong quý I, chỉ số giá nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,8%, góp phần giảm CPI chung khoảng 0,31%. Trong đó, nhóm ăn uống ngoài gia đình giảm 0,49%, suất ăn ở hàng quán bình dân giảm 0,53%.

Các mặt hàng về đồ uống, thuốc lá giảm 0,02%, trong đó đồ uống không cồn giảm 0,02%, rượu bia giảm 0,13%.

Theo bà Thủy, quy mô tiêu dùng tăng dần lên thì theo lẽ tự nhiên mức tăng trưởng sẽ dần chậm lại, chứ không thể tăng cao mãi được. “Riêng dọn vỉa hè có tác động mạnh đến tăng trưởng kinh tế, thực ra chỉ là bề nổi”, bà Thủy nhấn mạnh.

Dẫn giải thêm, bà Thủy cho hay, trong tổng mức lưu chuyển tháng 3 cũng như quý I, tổng mức tăng trưởng là 9,18% thấp hơn so với tăng trưởng cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, bà Thủy cho rằng, nếu loại trừ yếu tố giá, thì tổng mức lưu chuyển chỉ tăng 6,2%, thấp hơn mức tăng 7,5% so với cùng kỳ năm trước. “Điều này cũng liên quan đến nhiều yếu tố, chứ không chỉ riêng dọn dẹp vỉa hè”, bà Thủy nhận định.

Ngoài ra, bà Thủy cũng lý giải nguyên nhân khiến tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng quý I tăng 9,2% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 921.000 tỷ đồng, do mặt bằng giá trong năm nay khá cao so với năm ngoái và quy mô tiêu dùng tăng lên hàng năm. Nếu loại trừ yếu tố tăng giá, thì tăng 6,2% (thấp hơn mức 7,5% của cùng kỳ năm ngoái).

Về vấn đề này, ông Nguyễn Bích Lâm - Tổng cục Trưởng Tổng cục Thống kê, cho biết chiến dịch dọn vỉa hè đương nhiên ban đầu sẽ có ảnh hưởng đến doanh thu, lực lượng nhân công của các hộ kinh doanh, buôn bán hàng hóa, dịch vụ ăn uống. Nhưng về lâu dài, chúng ta cũng phải ủng hộ chủ trương của Nhà nước và tạo thói quen văn minh đô thị, không lấn chiếm, sử dụng tài sản công cho cá nhân.

Dọn dẹp vỉa hè là chủ trương đúng

Khó đạt mục tiêu

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, GDP quý I của cả nước ước tăng 5,1% so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn so với mức tăng 6,12% của cùng kỳ năm 2015 và 5,48% của năm 2016. Do đó, mục tiêu tăng trưởng 6,7% GDP như Quốc hội đề ra sẽ là thách thức cho công tác điều hành của Chính phủ.

Bởi vậy, một số chuyên gia kinh tế phân tích, trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế khó khăn, bất cứ nhóm hàng nào giảm mức tăng trưởng cũng ảnh hưởng đến mục tiêu của nền kinh tế. Do đó, dù số lượng cơ sở buôn bán hàng hóa, dịch vụ ăn uống ở vỉa hè chỉ chiếm khoảng 12% trong tổng số 11 - 13% GDP, thì ít nhiều cũng có ảnh hưởng nhất định, chứ không thể nói là không tác động được.

“Vì vậy các cơ quan chức năng cần đánh giá cao vai trò của loại hình kinh doanh này và đưa ra mô hình để nó hoạt động hiệu quả nhất”, một chuyên gia nói.

Hiện nay, chiến dịch dọn vỉa hè là một chủ trương hợp lòng dân. Dù bị ảnh hưởng rất nhiều bởi chiến dịch này, nhưng đa phần các chủ hộ kinh doanh đều cho rằng hợp lý. Bà Thủy cho hay: “Nhiều hộ cá thể mặc dù ảnh hưởng đến miếng cơm manh áo, thu nhập, nhưng họ đều cho dọn dẹp vỉa hè là chủ trương đúng và ủng hộ”.

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng cơ quan chức năng nên làm từng bước, có quy hoạch cụ thể, hoặc trước khi dọn dẹp vỉa hè nên xây dựng trước phương án cho người dân sao cho vừa có vỉa hè thông thoáng vừa không để công việc kinh doanh của người dân bị ảnh hưởng.

Một số chuyên gia kinh tế cho rằng, sau chiến dịch giành lại vỉa hè, cơ quan chức năng cần tính đến bài toán mưu sinh cho người nghèo đô thị. Thực tế, việc các cửa hàng rong lấn chiếm hè phố, gây mất trật tự công cộng cũng như ùn tắc giao thông đang khiến chính phủ nhiều nước đau đầu giải quyết, mà không đóng cửa loại hình thương mại này.

Singapore cũng đã từng phải đối mặt với vấn nạn này. Dẫu vậy, họ vẫn đánh giá cao sự đóng góp của loại hình kinh doanh này vào nền kinh tế. Bằng cách xây dựng các trung tâm mua bán thực phẩm, chợ cóc rồi tập trung các cửa hàng rong vào đó, Singapore đã thành công trong việc bảo đảm mỹ quan đô thị, cảnh quan môi trường, đồng thời vẫn bảo đảm được nguồn thu của các hộ kinh doanh nhỏ lẻ này.

Bên cạnh đó, ngân sách nhà nước cũng không mất đi nguồn thu từ loại hình kinh doanh này. Thậm chí, chính phủ Singapore còn tạo điều kiện để các nhà đầu tư dự án mở những khu vực chuyên kinh doanh hàng rong, nâng mật độ khu chuyên bán hàng rong có quy hoạch lên. Qua đó, mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước.

Thanh Hoa