Tại hội thảo Phát triển doanh nghiệp Việt Nam năm 2018 diễn ra ngày 19/6, ông Nguyễn Quân, Hội Tự động hóa Việt Nam đã nêu lên nghịch lý này.

Ông Quân nhấn mạnh, trong mấy năm gần đây, người ta nói nhiều đến khởi nghiệp và quốc gia khởi nghiệp, cũng như cách mạng công nghiệp 4.0. Nhưng phải thẳng thắn thừa nhận, chúng ta còn hiểu chưa đầy đủ về khởi nghiệp và còn làm quá ít cho việc hình thành và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp.

"Muốn Việt Nam trở thành quốc gia khởi nghiệp trong tương lai thì việc đầu tiên cần làm là dành sự ưu tiên cho phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, trong đó có hoạt động đầu tư mạo hiểm (đầu tư cho các ý tưởng sáng tạo với tư duy chấp nhận rủi ro)...", ông Nguyễn Quân cho biết.

Trên thế giới, đầu tư mạo hiểm cho các start-up năm 2017 đã đạt tới 140 tỷ USD và tổng giá trị kinh tế do các start-up toàn cầu mang lại trong khoảng thời gian 2015-2017 là 2300 tỷ USD.

Ở Việt Nam, đến hết năm 2017, có khoảng 40 quỹ đầu tư hoạt động, đa phần là quỹ của nước ngoài (IDG Ventures, CyberAgent Ventures, DJF-Vina Capital, 500 Start-up…) đã bắt đầu hình thành mạng lưới các nhà đầu tư thiên thần, các không gian làm việc chung (co-working spaces), các tổ chức ươm tạo doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, các quỹ đầu tư hỗ trợ khởi nghiệp của các tập đoàn lớn (FPT, Viettel, CMC).

Tuy nhiên, ông Quân chia sẻ, từ kinh nghiệm thực tế có thể nói hiệu quả hoạt động của các quỹ đầu tư cho khởi nghiệp còn rất hạn chế. Nhiều nhóm khởi nghiệp gọi vốn thành công nhưng do nguồn vốn chủ yếu từ các quỹ đầu tư nước ngoài nên khi thành lập doanh nghiệp lại phải đăng ký kinh doanh ở nước ngoài (Singarore, Malaysia, Thailand, Hongkong…).

Một ví dụ thất bại khác được ông Quân đề cập là năm 2014, Bộ KH&CN đã hỗ trợ thành lập Quỹ khởi nghiệp doanh nghiệp KH&CN, một dạng quỹ đầu tư mạo hiểm tư nhân đầu tiên ở Việt Nam. Rất tiếc là thủ tục thành lập và cấp phép hoạt động cho Quỹ còn quá nhiều trở ngại nên mất quá nhiều thời gian đưa Quỹ vào hoạt động, hơn nữa hành lang pháp lý cho Quỹ cũng chưa được thuận lợi, vì thế Quỹ chỉ có thể hoạt động như một quỹ tài chính thông thường mà không thực sự là đầu tư mạo hiểm.

Lê Thúy