Thống kê của UBND Tp.HCM cho thấy trong 11 tháng năm 2015, kim ngạch xuất khẩu của thành phố ước đạt 27,7 tỷ USD, giảm 3,0% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tại kỳ họp thứ 20 của Hội đồng nhân dân Tp.HCM khóa VIII đang diễn ra (từ 7 đến 11/12), bà Nguyễn Thị Quyết Tâm, Chủ tịch HĐND Thành phố, nhận định rằng năng lực cạnh tranh của thành phố so với khu vực đang sụt giảm ở một số lĩnh vực.

Doanh nghiệp Tp.HCM cần hỗ trợ nghiên cứu phát triển công nghệ nhằm tăng sức cạnh tranh

Yếu công nghệ

Thực tế cho thấy, so với các địa phương khác trong nước, Tp.HCM ở vị trí cạnh tranh khá tốt, nhưng vị thế cạnh tranh của thành phố vẫn ở mức thấp.

Trong phiên thảo luận của HĐND Thành phố hôm 9/12, đại biểu Nguyễn Thị Ngọc Hạnh cho rằng Tp.HCM vẫn chưa đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ cao trong hoạt động sản xuất kinh doanh để tạo năng suất, sức cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Ông Thái Tuấn Chí (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Thái Tuấn) thì lưu ý TPP là cơ hội lớn đối với Việt Nam và Tp.HCM đẩy mạnh sản xuất hàng xuất khẩu nên thành phố cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nội làm tốt khâu nghiên cứu phát triển, hỗ trợ cho các đề tài ứng dụng khoa học công nghệ, chính sách sử dụng chuyên gia quốc tế hợp lý.

Theo nhận định của giới chuyên gia kinh tế, có tới 95% số doanh nghiệp của Thành phố là doanh nghiệp nhỏ, đa phần trong số này có sức cạnh tranh thấp do thiếu vốn đầu tư đổi mới công nghệ.

Điều đáng bàn là trong một khảo sát hồi tháng 10/2015 của cơ quan chức năng với 100 doanh nghiệp trên địa bàn Tp.HCM cho thấy chỉ có 4 doanh nghiệp có Trung tâm Nghiên cứu phát triển (R&D), 11/100 doanh nghiệp khảo sát cho biết đầu tư 3% lợi nhuận để phát triển công nghệ. Đây chính là điểm yếu cốt tử của các doanh nghiệp Tp.HCM khi các FTA chuẩn bị có hiệu lực.

Do thiếu hàm lượng khoa học công nghệ nên bốn ngành công nghiệp trọng yếu của thành phố gồm cơ khí, điện tử – công nghệ thông tin, hóa chất – nhựa – cao su, chế biến tinh lương thực – thực phẩm (chiếm tỷ trọng 60% toàn ngành công nghiệp Tp.HCM) vẫn chưa thực sự phát triển mạnh về chất, giá trị gia tăng của sản phẩm chưa cao.

Ngoài ra, vì tầm nhìn ngắn hạn, thiếu bài bản trong kinh doanh đã làm cho đầu ra sản phẩm của nhiều doanh nghiệp ở thành phố không khả quan do yếu cạnh tranh, tính kết nối vào thị trường toàn cầu không cao.

Đó là chưa kể vấn đề vay vốn để đầu tư sản xuất của các doanh nghiệp Tp.HCM cũng còn nhiều vấn đề. Nhất là tổng dư nợ tín dụng trên địa bàn thành phố ước đến cuối năm 2015 đạt 1.206.700 tỷ đồng, tăng 13% so với cuối năm 2014. Dư nợ tín dụng tiếp tục tập trung vào lĩnh vực sản xuất kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp, xoay quanh mức 80% tổng dư nợ tín dụng trên địa bàn.

“Đường dài” cho DN nhỏ

Là người đang kinh doanh lĩnh vực dệt may, ông Thái Tuấn Chí cho rằng Tp.HCM vẫn chưa có trung tâm nguồn nguyên phụ liệu tương xứng. Ông đề nghị chính quyền thành phố trong thời gian tới cần hình thành trung tâm nguồn nguyên liệu dệt may cao cấp. Bởi vì hiện có rất nhiều quốc gia đã đầu tư rất lớn vào dệt may Việt Nam và nên thành lập trung tâm trưng bày sản phẩm công nghiệp thời trang.

Không riêng gì dệt may, nhiều lĩnh vực sản xuất kinh doanh khác của Thành phố cũng cần những chiến lược phát triển xứng tầm. Trong mục tiêu cho 5 năm tiếp theo (2015 – 2020), chính quyền Tp.HCM sẽ nghiên cứu, triển khai Đề án tái cấu trúc nền kinh tế thành phố theo hướng tiếp tục đẩy mạnh phát triển 9 ngành dịch vụ, 4 ngành công nghiệp trọng yếu (cơ khí, điện tử – công nghệ thông tin, hóa dược – cao su, chế biến tinh lương thực – thực phẩm).

Đồng thời, Tp.HCM sẽ đẩy mạnh việc rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tất cả các khâu của quá trình sản xuất kinh doanh và đầu tư, góp phần hỗ trợ cho hoạt động đầu tư, kinh doanh của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Tuy nhiên, muốn tăng sức cạnh tranh cho các doanh nghiệp thành phố thì chính quyền thành phố cần sớm phải tăng đầu tư vào phát triển khoa học công nghệ và điều quan trọng là cần đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp nghiên cứu và ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ vào sản xuất, tăng cường chuyển giao công nghệ tiên tiến từ nước ngoài, đổi mới công nghệ thiết bị, nhằm nâng cao hiệu quả cạnh tranh của doanh nghiệp.

Mặt khác, cần có giải pháp nâng cao năng lực họat động và sức cạnh tranh của các tổng công ty trực thuộc để đảm bảo vai trò nòng cốt trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế thành phố.

Có như vậy, Tp.HCM mới có khả năng đạt mục tiêu đề ra cho giai đoạn 2016 – 2020 là tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm nội địa (GDP) bình quân hàng năm đạt 9,5% – 10%, để đến cuối năm 2020, GDP bình quân trên đầu người đạt 8.430 – 8.822 USD và tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng của ngành công nghiệp bình quân 8,7%/năm.

Thế Vinh