Mới đây, trong báo cáo về tình hình triển khai Nghị quyết 19-2017/NQ-CP, Bộ Kế hoạch & Đầu tư (KH&ĐT) cho biết, bên cạnh những động thái tích cực được ghi nhận từ một số bộ, ngành, địa phương, vẫn còn tình trạng có bộ tiếp tục ban hành điều kiện kinh doanh và nhiều địa phương chưa “định” triển khai Nghị quyết này.

Trước đó, ngày 6/2/2017, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 19-2017/NQ-CP về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Nhưng cho đến nay, Bộ KH&ĐT chỉ rõ 28 địa phương chưa có kế hoạch triển khai Nghị quyết 19.

Còn điều kiện là còn lo

Ở một diễn biến khác, Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính Công cấp tỉnh (PAPI) năm 2016 được công bố ngày 4/4 cho thấy một điều đáng buồn là hai đầu tàu kinh tế của cả nước, Hà Nội và Tp.HCM, đều không nằm trong số 16 địa phương đạt điểm đánh giá cao nhất của PAPI.

Thậm chí, chỉ số PAPI còn ghi nhận tỷ lệ người dân cho biết phải chi lót tay cho công chức để làm xong giấy tờ chứng nhận quyền sử dụng đất vẫn tiếp tục tăng lên trong năm 2016.

Trở lại báo cáo về Nghị quyết 19 của Bộ KH&ĐT cho biết, gần đây vẫn có bộ ban hành điều kiện kinh doanh như Thông tư số 292/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, ngày 15/11/2016, quy định điều kiện đối với tổ chức cập nhật kiến thức hàng năm cho kế toán viên hành nghề và người đăng ký hành nghề dịch vụ kế toán. Theo Bộ KH&ĐT, điều này là trái thẩm quyền theo Luật Đầu tư 2014, theo đó các bộ, ngành, địa phương không được ban hành các quy định về điều kiện đầu tư, kinh doanh.

Với hoạt động kiểm tra chuyên ngành vốn gây bức xúc nhiều cho doanh nghiệp (DN), Bộ KH&ĐT thừa nhận, đến nay đã có một vài chuyển biến nhỏ trong quản lý, kiểm tra chuyên ngành, song những thay đổi này còn quá ít so với gánh nặng về yêu cầu quản lý, kiểm tra chuyên ngành mà DN phải thực hiện.

Bên cạnh báo cáo của Bộ KH&ĐT, trao đổi mới đây với Thời báo Kinh Doanh về những bất cập của điều kiện kinh doanh đến nay còn tồn tại gây khó cho các DN trong ngành thực phẩm cũng là vấn đề Ts. Nguyễn Hoàng Linh, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng (Bộ Khoa học & Công nghệ) muốn lưu ý.

Theo ông Linh, Nghị định 66/2016/NĐ-CP đã thiếu sự thống nhất trong quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh thực phẩm giữa Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn và Bộ Công Thương khi chưa phân biệt rõ điều kiện đầu tư kinh doanh thực phẩm và điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm (ATTP).

Hiện nay, các điều kiện như vậy đang chồng chéo nhau, đòi hỏi cần có sự tách biệt rõ ràng nhằm tạo điều kiện tốt hơn cho DN.

Còn mới đây, dư luận Bộ Giao thông – Vận tải (GTVT) đã ban hành một Thông tư bị các DN đánh giá là cản trở việc áp dụng khoa học công nghệ mới trong sản xuất. Cụ thể, Thông tư 43/2016/TT-BGTVT “Ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phân cấp và đóng phương tiện thủy nội địa chế tạo bằng vật liệu polypropylene copolymer (PPC)” được ban hành cuối năm 2016 và sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 28/7/2017.

Với các DN , điều kiện kinh doanh chính là một loại rào cản để gia nhập thị trường

Cải cách phải đồng bộ

Các DN chuyên đóng tàu, thuyền bằng vật liệu PPC đã tỏ ra thất vọng về thông tư này khi “Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia” được Bộ GTVT ban hành chỉ cho chở tới 12 người. Chính sự hạn chế số người trên tàu như vậy sẽ dẫn tới không thể ứng dụng vật liệu PPC trong việc chế tạo tàu khách, du thuyền.

Theo phản ánh từ phía DN, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia đóng tàu PPC giới hạn kích thước dưới 20 mét và số khách đến 12 người là bất hợp lý. Trong khi những tàu do công ty sản xuất đã được đăng kiểm hiện nay có kích thước dưới 10 mét đã được chở đến 12 người, cho nên những tàu lớn hơn cần phải được tăng sức tải nếu kết quả tính toán thiết kế bảo đảm an toàn.

Một vài điểm xuyến nêu trên cũng để thấy rằng báo cáo của Bộ KH&ĐT về tình trạng vẫn có Bộ tiếp tục ban hành điều kiện kinh doanh, trong khi nhiều địa phương chưa hề có kế hoạch triển khai Nghị quyết 19 là điều đáng lưu tâm.

Cũng trong tháng 3/2017 vừa qua, tại buổi cho ý kiến về dự án Luật Quản lý ngoại thương của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng – An ninh Võ Trọng Việt đã phản ánh những phàn nàn của DN về việc vẫn còn quá nhiều loại giấy phép con; việc kiểm tra hàng hóa phức tạp, chi phí lớn, nhất là chi phí không chính thức đang làm biến dạng môi trường kinh doanh. Ông Việt đã đề nghị rà soát giảm bớt giấy phép, tăng cường cải cách thủ tục hành chính, hạn chế “xin – cho”.

Theo Ts. Phan Đức Hiếu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), chất lượng môi trường kinh doanh của Việt Nam hiện xếp thứ 82/190 nền kinh tế, đạt mức trung bình của thế giới nên đòi hỏi tổng thể cả bộ máy quản lý Nhà nước cùng phải nỗ lực rất lớn để cải cách tiếp.

Điều kiện kinh doanh là một loại rào cản về gia nhập thị trường. Cho đến nay, chúng ta chưa rà soát hết một cách tổng thể, hệ thống các điều kiện kinh doanh, đánh giá chất lượng của những điều kiện kinh doanh đã được ban hành. Năm 2016, chúng ta chủ yếu mới rà soát những điều kiện kinh doanh ban hành trái thẩm quyền, còn lại, tất cả các điều kiện kinh doanh khác vẫn chưa được rà soát.

Nói về việc cải thiện môi trường kinh doanh khi bàn về kịch bản kinh tế Việt Nam năm 2017, trong một phát biểu gần đây, Ts. Trần Du Lịch nhấn mạnh, để cải thiện chuyện này, cần cải cách đồng bộ nền hành chính quốc gia.

Ông Lịch chỉ rõ, tư duy bao cấp trách nhiệm của Nhà nước trong các quan hệ dân sự đang để lại dấu ấn rất nặng nề trong hệ thống pháp luật có liên quan. Cách quản lý này vừa không phù hợp với tính chất của nền kinh tế thị trường, vừa làm cho bộ máy quản lý hành chính Nhà nước ngày càng “phình to” nhưng bất cập.

“Để các nghị quyết của Chính phủ nhanh chóng thành hiện thực của đời sống kinh tế - xã hội, nâng cao tính cạnh tranh về môi trường đầu tư kinh doanh của nước ta trong điều kiện hội nhập khu vực và toàn cầu, cần phải cải cách đồng bộ cả ba bộ phận: Thể chế hành chính, bộ máy”, ông Lịch nêu quan điểm.

Thế Vinh