Theo phân tích của Viện nghiên cứu Brookings và tờ Financial Times từ những dữ liệu mới cập nhật, động lực tăng trưởng của kinh tế toàn cầu vẫn còn mạnh mẽ (tuy chưa được như kỳ vọng hồi đầu năm) nhưng đã để lộ ra nhiều vấn đề khá nghiêm trọng ở Argentina, Thổ Nhĩ Kỳ và đang bắt đầu lan sang các nền kinh tế mới nổi khác.

Tâm điểm nỗi lo của thế giới

Giáo sư Eswar Prasad - một chuyên gia cao cấp tại Brookings, cho rằng “Các chỉ số tăng trưởng thông thường có vẻ tương đối tốt ở hầu hết các quốc gia, nhưng lòng tin giảm sút của doanh nghiệp và người tiêu dùng đã tác động tiêu cực đến triển vọng tăng trưởng ở nhiều nước, đặc biệt là các thị trường mới nổi”.

Chỉ số Tiger - trên cơ sở tổng hợp dữ liệu kinh tế, giá cả thị trường tài chính và các chỉ số niềm tin, rồi so sánh với giá trị trong quá khứ của các nền kinh tế lớn nhất - đã đưa ra chỉ báo rằng tăng trưởng toàn cầu đang có phần giảm nhiệt.

Với việc nền kinh tế Mỹ còn duy trì được động lực, đẩy tỷ lệ thất nghiệp xuống mức thấp nhất trong gần 50 năm qua, trong khi các nước phát triển khác vẫn tăng trưởng nhanh hơn mức bền vững dài hạn, mối quan tâm trước mắt của thế giới bắt đầu dồn cả vào các nền kinh tế mới nổi.

Theo ông Prasad, những nền kinh tế mới nổi này đang trải qua quãng thời gian đầy rẫy biến động và nguy cơ, từ việc chảy máu dòng tiền đầu tư, đồng nội tệ mất giá cho đến gia tăng áp lực gánh nặng nợ ngoại tệ. Trong quá khứ, những góc tối này thường chỉ bộc lộ rõ khi tài chính toàn cầu bước vào giai đoạn thắt chặt.

Cho dù nền kinh tế Trung Quốc vẫn còn trụ khá vững, song các nhà hoạch định chính sách của nước này đang phải đau đầu trong việc quyết định có nên kích thích tăng trưởng tín dụng một lần nữa không (kéo theo rủi ro gia tăng nợ công), hay chấp nhận một triển vọng kinh tế kém sáng sủa.

Theo ông Prasad, tác động của chiến tranh thương mại Trung - Mỹ đối với động lực kinh tế của Trung Quốc còn khá mơ hồ, nhưng nó cũng đủ khiến giới chức nước này đau đầu khi góp phần làm chậm tăng trưởng của nền kinh tế lớn nhất châu Á.

Ấn Độ hiện là nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới, nhưng quốc gia này cũng bị “vạ lây” từ sự sụt giảm lòng tin dành cho các nền kinh tế mới nổi khác, trong đó nguyên nhân lớn là do nhiều kế hoạch cải cách bị trì hoãn, không triển khai một cách quyết liệt.

Cường quốc cũng bị vạ lây

Ở các nước tiên tiến, xu hướng tăng được duy trì trong thời gian dài đã góp phần giảm tỷ lệ thất nghiệp xuống ngang với giai đoạn tiền khủng hoảng, nhưng như thế không có nghĩa là đã khắc phục xong tất cả thiệt hại của cuộc khủng hoảng và miễn nhiễm trước những cú sốc mới.

“Các nhà hoạch định chính sách còn rất ít công cụ để ứng phó với quá trình tăng trưởng giảm tốc, giai đoạn mở rộng của chu kỳ kinh doanh toàn cầu cũng dần qua đi, trong khi sự bất ổn về kinh tế, thương mại và địa chính trị thì lại gia tăng”, ông Prasad nhận định.

Bà Christine Lagarde - Giám đốc điều hành Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), từng chia sẻ mới đây rằng cơ quan này có thể sẽ phải điều chỉnh dự báo tăng trưởng cho phù hợp với điều kiện thực tế. IMF sẽ tranh thủ các cuộc họp thường niên của mình để thúc giục các nước không sa đà vào tranh chấp thương mại mà thay vào đó, tập trung thực hiện cải cách thúc đẩy năng suất để tiếp tục duy trì tăng trưởng mà không gây ra lạm phát cao.

Với việc bà Lagarde liên tục chỉ trích các quốc gia theo chủ nghĩa bảo hộ với những thay đổi chính sách chệch hướng, các cuộc họp trong sự kiện thường niên của IMF tại Bali năm nay (từ 12 - 14/10) được kỳ vọng sẽ nỗ lực vực dậy lòng tin và hợp tác, hướng tới một chủ nghĩa đa phương mới tốt đẹp hơn cho tất cả.

Hải Châu