Chiều 11/5, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia (Hà Nội), Đại hộị Đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031 đã chính thức bước vào phiên làm việc đầu tiên. Trong bầu không khí khẩn trương và đoàn kết, phiên trù bị không chỉ hoàn thiện các bước kiện toàn bộ máy mà còn ghi dấu ấn đậm nét bởi những thảo luận chuyên sâu tại các trung tâm, đặc biệt là tại Trung tâm thảo luận số 2.

Dưới sự chủ trì của ông Nguyễn Phi Long, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và ông Lương Quốc Đoàn, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam, các đại biểu đã tập trung mổ xẻ vai trò cốt lõi của Mặt trận: Lắng nghe Nhân dân và thực thi giám sát, phản biện xã hội (GS, PBXH).

Mở đầu thảo luận, ông Phạm Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, đã thẳng thắn chỉ ra những “điểm nghẽn” đang tồn tại. Theo ông, dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng việc nắm bắt tâm tư nguyện vọng của dân ở một số nơi vẫn còn mang tính thụ động, chưa sâu sát. Đặc biệt, hoạt động giám sát dù rộng nhưng chưa sâu, đôi khi còn biểu hiện hình thức; trong khi đó, chất lượng phản biện xã hội vẫn chưa tương xứng với kỳ vọng, chưa huy động được hết trí tuệ của xã hội.

“Cơ chế tiếp thu, phản hồi sau giám sát chưa thực sự đồng bộ khiến một bộ phận người dân còn tâm lý e ngại, chưa mạnh dạn tham gia góp ý”, ông Tuấn trăn trở.

Từ thực trạng đó, ông Phạm Anh Tuấn đã đề xuất một lộ trình gồm 7 giải pháp trọng tâm. Trong đó, điểm nhấn quan trọng nhất là việc thay đổi nhận thức: Giám sát và phản biện không phải nhiệm vụ riêng của Mặt trận, mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị.

Ông đề xuất đổi mới phương thức lắng nghe theo hướng “chủ động, gần dân, sát dân”, ứng dụng công nghệ thông tin để tiếp nhận phản ánh thay vì chỉ dựa vào các hội nghị định kỳ. Đặc biệt, để công tác giám sát đi vào thực chất, cần tập trung vào những vấn đề “nóng” như tham nhũng, lãng phí và các vấn đề nổi cộm ở cơ sở.

Ông cũng nhấn mạnh việc xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận có bản lĩnh, “dám nói, dám kiến nghị, dám chịu trách nhiệm” vì lợi ích chung.

Đồng quan điểm về việc nâng cao vị thế của Mặt trận, ông Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hội Bệnh viện Tư nhân Việt Nam, cho rằng trong bối cảnh sáp nhập đơn vị hành chính, việc để chính quyền các cấp thực sự lắng nghe và tiếp thu phản biện là nhiệm vụ sống còn. Đại hội lần này cần nhấn mạnh hơn nữa vai trò này để tạo sự chuyển biến trong nhận thức của cấp ủy, chính quyền các cấp.

Trong khi đó, ông Vũ Trọng Kim, Chủ tịch Hội Thanh niên xung phong Việt Nam, đề xuất Mặt trận cần có những “sáng kiến pháp luật” cụ thể, như xây dựng Luật Giám sát và Phản biện xã hội. Ông khẳng định: “Cần xây dựng chiến lược phát triển từ nay đến năm 2031 và tầm nhìn một thế kỷ để khẳng định quyền và trách nhiệm của Mặt trận trước Nhân dân”.

Trước thềm Đại hội toàn quốc lần thứ XI, nhìn lại Mặt trận Tổ quốc Việt Nam qua các kỳ đại hội

Đại hội đại biểu toàn quốc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ XI: Dấu mốc lịch sử trong kỷ nguyên mới

Bên cạnh những vấn đề mang tính vĩ mô, các đại biểu cũng đưa vào nghị trường những hơi thở từ thực tế đời sống. Ông Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam, đã đưa ra những kiến nghị rất cụ thể về pháp lý và an sinh xã hội.

Ông bày tỏ quan ngại về tình trạng thương mại hóa nhà ở xã hội và những bất cập trong Luật Đất đai – những vấn đề trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Ông đề nghị MTTQ Việt Nam phải đóng vai trò là một thành tố xây dựng pháp luật tích cực, huy động trí tuệ để bảo vệ dân trước những quy định còn chồng chéo.

Trong khi đó, ông Nguyễn Khánh Ngọc, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, lại lưu ý đến sự tinh gọn và hiệu quả của bộ máy. Ông cho rằng cần rà soát và phát huy tối đa vai trò của các hội viên, đoàn viên trong các tổ chức thành viên, bởi đây chính là cánh tay nối dài của Mặt trận trong việc lắng nghe tiếng nói từ cơ sở.

Xuyên suốt các ý kiến tại phiên làm việc đầu tiên là một tinh thần đổi mới mạnh mẽ. Từ việc cải thiện điều lệ đến việc kiến thiết các cơ chế tài chính, tất cả đều hướng tới mục tiêu: Làm sao để Mặt trận không chỉ là nơi đại diện, mà phải là thành trì bảo vệ quyền lợi chính đáng của Nhân dân.

Khép lại phiên thảo luận số 2, những thông điệp về sự chủ động, thực chất và bản lĩnh đã được khẳng định rõ nét. Đây chính là tiền đề quan trọng để Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI tiến tới những quyết sách đúng đắn, đưa công tác Mặt trận thấm sâu vào đời sống, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong kỷ nguyên mới.

Thanh Hoa