Việc Liên hiệp HTX tiêu thụ nông sản an toàn Việt Nam (UCA) khai trương 4 siêu thị thực phẩm nông sản an toàn Việt Nam (UCAmart) tại Hà Nội đã cho thấy những bước tiến rất cần thiết trong việc mở rộng liên kết – kết nối với các HTX sản xuất nông sản an toàn.

Đây cũng chính là một trong những hoạt động nằm trong Đề án “Xây dựng mô hình hợp tác xã kiểu mới gắn với chuỗi giá trị sản phẩm hàng hóa chủ lực có quy mô lớn và sức lan tỏa” của Liên minh HTX Việt Nam.

Sức mạnh của liên kết

Điều này còn thể hiện cụ thể hoá tâm huyết về một nền thực phẩm, nông sản an toàn của hai vị lãnh đạo vốn dành sự quan tâm lớn đến sự phát triển của các HTX nông nghiệp là ông Nguyễn Thiện Nhân, Uỷ viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Mặt trận tổ quốc (UBTWMTTQ) Việt Nam và ông Võ Kim Cự, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam.

Thực tế cho thấy, để có thể cạnh tranh trên thị trường thì nông sản sạch, an toàn của các HTX nông nghiệp rất cần phải có khối lượng hàng hóa lớn, chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn nội địa hoặc quốc tế, giao hàng đúng lúc, giá thành cạnh tranh.

Hơn nữa, quy trình sản xuất, thu hoạch, bảo quản và hoạt động thương mại của nông dân và các HTX phải được thiết lập trên cơ sở yêu cầu của HTX tiêu thụ, của thị trường về khối lượng cung ứng, chất lượng hàng hóa, mẫu mã, khối lượng đóng gói…

Chủ tịch UBTWMTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân và Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Võ Kim Cự
trong buổi khai trương chuỗi siêu thị UCAmart tại Hà Nội

Và, vấn đề này, dưới sự chỉ đạo của Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, UCA đã cho ra đời chuỗi siêu thị UCAmart. Đến nay, UCA đã liên kết với gần 100 HTX sản xuất nông sản an toàn trên toàn quốc: từ Sơn La, Nghệ An, Hà Tĩnh đến Lâm Đồng, Bình Thuận, Bình Phước…với hàng hóa đa dạng gần 1.000 mặt hàng. Chủ tịch Võ Kim Cự cho biết các sản phẩm nông sản được tiêu thụ tại hệ thống siêu thị UCAmart đều được Liên minh HTX Việt Nam trực tiếp chỉ đạo Liên minh HTX các tỉnh, thành phố phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước địa phương kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất, thu hoạch, sơ chế, đóng gói, bảo quản, gắn tem truy xuất nguồn gốc và được các cơ quan chức năng cấp chứng nhận vệ sinh an toàn thực phẩm.

Ngoài việc xây dựng 6-7 siêu thị thực phẩm an toàn UCAmart tại Hà Nội trong năm 2016, dự kiến đến năm 2017, UCA sẽ triển khai xây dựng từ 50 - 100 siêu thị tại Tp.Hà Nội, Tp.HCM và các tỉnh, thành phố trong cả nước theo mô hình các trung tâm thu mua và phân phối nông sản an toàn Việt Nam, đồng thời tìm kiếm các thị trường nước ngoài để xuất khẩu các sản phẩm nông sản an toàn.

Hiệu quả của “Động lực kéo”

Theo giới chuyên gia, điều kiện đủ của bài toán chuỗi giá trị nông sản sạch mang thương hiệu HTX, từ người sản xuất đến người tiêu dùng là phải tạo được “động lực kéo” mà hoạt động cơ bản nhất là xây dựng được liên kết giữa nông dân với HTX tiêu thụ. Và, việc thắt chặt liên kết “bốn nhà” (trong đó có mô hình liên kết HTX, liên minh HTX) đóng vai trò quan trọng cho chuyện này. Việc đảm bảo an toàn thực phẩm theo chuỗi đang được coi là xu hướng phát triển “bền vững”, nhất là tại các thành phố lớn. Để sản xuất và tiêu thụ hiệu quả, hàng hóa nông sản sạch cần được xác định rõ về số lượng, chất lượng đối với từng thị trường để làm cơ sở xây dựng kế hoạch cung ứng, xác định rõ chất lượng và số lượng sản phẩm nông sản trong sản xuất.

Muốn đạt được điều đó nông dân trong các HTX phải được đào tạo nhuần nhuyễn kiến thức và kỹ năng sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP hoặc GlobalGAP theo đặt hàng của HTX tiêu thụ. Nông dân kiểu mới sẽ không tự sản xuất theo y riêng, hoặc kinh nghiệm mà phải triệt để tuân theo tiêu chuẩn GAP.

Còn HTX tiêu thụ phải tìm, hoặc mở được thị trường tiêu thụ; tổ chức liên kết với nông dân vùng quy hoạch nguyên liệu, phối hợp với các cơ quan khoa học để có quy trình GAP huấn luyện cho nông dân, đầu tư cho nông dân sản xuất… Ngoài ra, HTX tiêu thụ phải lập kế hoạch thu hoạch nguyên liệu, chế biến theo kỹ thuật cạnh tranh, đăng ký xây dựng thương hiệu… Tất cả việc làm trên nhằm tiến tới một chính sách mới hơn để nông dân gắn bó với HTX tiêu thụ.

Trở lại mô hình của UCAmart, Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân chia sẻ rằng UCA đã thực hiện hai chức năng giúp tiêu thụ sản phẩm sạch của nông dân vừa cung cấp cho nông dân xu hướng phát triển thị trường. Sự ra đời của chuỗi siêu thị này góp phần thực hiện chương trình nông nghiệp sạch cho người Việt Nam và cho thế giới, nói không với thực phẩm bẩn, nói có với thực phẩm an toàn.

Khẳng định đây là mô hình tốt, hiện mới chỉ có ở Hà Nội, vị lãnh đạo Uỷ ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam mong muốn Chủ tịch liên minh HTX Việt Nam Võ Kim Cự sẽ đi khắp nơi để xây dựng các HTX tiêu thụ nông sản ở Tây Nguyên, ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

“Có HTX tiêu thụ nông sản an toàn vùng, liên kết lại, cùng với HTX ở Trung ương để tạo thành kênh bán nông sản an toàn cho người Việt Nam và cho người nước ngoài” – Chủ tịch Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh và cho biết Mặt trận sẽ luôn sẵn sàng sát cánh với Liên minh HTX Việt Nam để đến năm 2020, hình thành nên chuỗi siêu thụ nông sản, thực phẩm an toàn mang thương hiệu của HTX dày đặc ở Việt Nam.

Nguyễn Thế