TỪ CÁNH ĐỒNG LỚN
ĐẾN CHUYỆN LÀM THƯƠNG HIỆU CỦA HTX Ở AN GIANG
Giữa cánh đồng lúa trải dài ở xã Óc Eo, tỉnh An Giang, những chiếc máy bay không người lái đều đặn cất cánh, thay thế hình ảnh người nông dân lội ruộng phun thuốc như nhiều năm trước. Dữ liệu về giống, phân bón, nước tưới, sâu bệnh, phát thải hay sản lượng được cập nhật trên nền tảng số theo thời gian thực.
"Thành công ở Óc Eo không chỉ là câu chuyện về chuyển đổi số, mà còn phản ánh một bước chuyển quan trọng của HTX, từ sản xuất truyền thống sang sản xuất dựa trên tri thức, công nghệ và tài sản trí tuệ."
GIÁ TRỊ SẢN XUẤT
ĐƯỢC NÂNG LÊN TỪ CÔNG NGHỆ
Trong hành trình chuyển đổi từ sản xuất tự phát sang sản xuất theo khoa học công nghệ, dựa trên nền tảng tri thức, HTX Nông nghiệp Sơn Hòa đang trở thành minh chứng sinh động cho thấy khi công nghệ số kết hợp với sở hữu trí tuệ và liên kết chuỗi giá trị, nông nghiệp hoàn toàn có thể tạo ra những giá trị mới bền vững.
Được thành lập năm 2020 với vốn điều lệ 356 triệu đồng và chỉ 26 thành viên, HTX Nông nghiệp Sơn Hòa đã có bước phát triển ấn tượng khi mở rộng quy mô liên kết lên khoảng 1.800-2.000ha, thu hút hàng trăm hộ nông dân tham gia sản xuất mỗi năm.
Điều đáng nói, sự phát triển của HTX không đến từ việc mở rộng diện tích đơn thuần mà bắt nguồn từ sự thay đổi tư duy quản trị. HTX đã lựa chọn con đường xây dựng chuỗi giá trị khép kín, liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp từ cung ứng vật tư đầu vào đến bao tiêu sản phẩm, đồng thời mạnh dạn đầu tư chuyển đổi số trên toàn bộ quy trình sản xuất.
Những giải pháp như cơ giới hóa đồng bộ, ứng dụng drone trong gieo sạ và phun thuốc bảo vệ thực vật, quản lý dinh dưỡng bằng bản đồ số, áp dụng quy trình "1 phải 5 giảm", tưới ngập - khô xen kẽ đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Chi phí vật tư giảm khoảng 10%, lượng nước tưới tiết kiệm 30-40%, trong khi năng suất và chất lượng lúa đều được cải thiện.
Quan trọng hơn, lợi nhuận bình quân của thành viên và nông dân liên kết với HTX đạt khoảng 15-17 triệu đồng/ha mỗi vụ, cao hơn đáng kể so với phương thức sản xuất truyền thống.
Hiệu quả sản xuất tại HTX Sơn Hòa
Đó là những con số biết nói, nhưng phía sau còn là sự thay đổi về tư duy sản xuất của người nông dân. Thay vì sản xuất theo kinh nghiệm, các thành viên HTX đã làm quen với dữ liệu số, ứng dụng công nghệ và sản xuất theo yêu cầu của thị trường.
Việc cập nhật đầy đủ thông tin về thời vụ, giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, năng suất và phát thải trên nền tảng số không chỉ giúp Ban điều hành HTX quản lý hiệu quả mà còn tạo nền tảng cho truy xuất nguồn gốc - một yêu cầu ngày càng quan trọng trong thương mại nông sản hiện đại.
"Giờ đây nông dân Sơn Hòa bắt đầu vụ mùa bằng việc lập kế hoạch số, theo dõi độ ẩm đất bằng cảm biến và ứng dụng các quyết định công nghệ dựa trên tri thức thực tế chứ không còn trông chờ vào may rủi."
NỀN TẢNG
CỦA SỞ HỮU TRÍ TUỆ
Có thể thấy, chuyển đổi số đang giúp HTX Sơn Hòa nâng cao năng suất, nhưng để giá trị nông sản được gia tăng bền vững, một "mảnh ghép" không thể thiếu chính là sở hữu trí tuệ.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, giá trị của một sản phẩm nông nghiệp không chỉ nằm ở chất lượng mà còn được quyết định bởi thương hiệu, nhãn hiệu, chỉ dẫn nguồn gốc, uy tín và niềm tin của người tiêu dùng. Đây đều là những tài sản vô hình cần được xác lập và bảo vệ bằng hệ thống sở hữu trí tuệ.
Thực tế cho thấy, nhiều HTX trên cả nước vẫn còn xem sở hữu trí tuệ là câu chuyện của doanh nghiệp lớn hoặc chỉ dừng ở việc đăng ký nhãn hiệu khi sản phẩm đã nổi tiếng. Cách tiếp cận này khiến không ít sản phẩm đặc sản mất cơ hội xây dựng thương hiệu hoặc đối mặt với nguy cơ bị xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Trong khi đó, với các HTX đang hướng tới thị trường xuất khẩu như Sơn Hòa, sở hữu trí tuệ cần được xem là một phần không thể tách rời của chiến lược phát triển.
Việc xây dựng nhãn hiệu tập thể, đăng ký bảo hộ thương hiệu, thiết kế bao bì chuyên nghiệp, quản lý tem truy xuất nguồn gốc, bảo vệ logo, tên gọi sản phẩm hay ứng dụng các giải pháp công nghệ phục vụ quản trị đều là những nội dung gắn chặt với quyền sở hữu trí tuệ.
Khi được bảo hộ đầy đủ, sản phẩm HTX không chỉ có cơ sở pháp lý để khẳng định nguồn gốc mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường, tạo niềm tin với doanh nghiệp thu mua và người tiêu dùng.
Ở HTX Sơn Hòa, những nền tảng quan trọng cho việc phát triển tài sản trí tuệ đã được hình thành. Hệ thống dữ liệu số về vùng trồng, quy trình sản xuất và truy xuất nguồn gốc giúp sản phẩm có tính minh bạch cao.
Việc liên kết với các doanh nghiệp lớn như Lộc Trời, Tân Long, Antesco cùng nhiều đơn vị khác cũng góp phần nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và chất lượng nông sản. Đây chính là điều kiện thuận lợi để HTX tiếp tục đầu tư xây dựng thương hiệu mạnh, đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho sản phẩm và mở rộng thị trường.
Không chỉ phát triển cây lúa chất lượng cao, HTX Sơn Hòa còn tiên phong triển khai mô hình luân canh 2 lúa - 1 màu với cây đậu nành rau. Mô hình này vừa nâng cao hiệu quả sử dụng đất, vừa cải tạo đất, hạn chế sâu bệnh và giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
HƯỚNG ĐI
PHÙ HỢP VỚI XU THẾ
Bước đi của HTX Sơn Hòa là hướng đi phù hợp với xu thế nông nghiệp xanh, phát thải thấp và cũng mở ra cơ hội xây dựng thêm các sản phẩm mang bản sắc riêng của địa phương. Mỗi sản phẩm mới nếu được đầu tư bài bản về chất lượng, thương hiệu và sở hữu trí tuệ sẽ trở thành một tài sản giá trị của HTX cũng như của địa phương.
Ông Phan Thành Bắc, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Nông nghiệp Sơn Hòa, cho biết một trong những yếu tố tạo nên thành công của HTX là khả năng kết nối với doanh nghiệp. Hiện HTX đã liên kết với nhiều đơn vị như Lộc Trời, Tân Long, Antesco để tiêu thụ lúa và đậu nành rau. Việc ký hợp đồng bao tiêu giúp ổn định đầu ra, hạn chế rủi ro về giá, nâng cao giá trị nông sản.
“Trong thời gian tới, HTX tiếp tục đầu tư hoàn thiện hệ thống quản trị số, xây dựng dữ liệu sản xuất và truy xuất nguồn gốc, đồng thời quan tâm hơn đến việc xây dựng thương hiệu, bảo hộ tài sản trí tuệ để nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường", ông Bắc nhấn mạnh
CON ĐƯỜNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CỦA HTX
Con đường phát triển bền vững
3 Trụ cột cốt lõi
CHUYỂN ĐỔI SỐ
CHUYỂN ĐỔI XANH
SỞ HỮU TRÍ TUỆ
Từ thành công của Sơn Hòa có thể nhìn thấy bức tranh rộng hơn của kinh tế tập thể An Giang. Với lợi thế là một trong những địa phương trọng điểm sản xuất lúa gạo của cả nước, An Giang đang đẩy mạnh phát triển các HTX kiểu mới theo hướng liên kết chuỗi, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Đặc biệt, việc tham gia Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang tạo động lực để các HTX chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới sản xuất quy mô lớn, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.
Lãnh đạo ngành nông nghiệp địa phương cũng xác định rõ, trong thời gian tới sẽ tiếp tục hỗ trợ các HTX mở rộng diện tích sản xuất chất lượng cao, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng và đẩy mạnh liên kết tiêu thụ.
Tuy nhiên, để những chính sách này phát huy hiệu quả lâu dài, sở hữu trí tuệ cần được đặt ngang hàng với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong chiến lược phát triển HTX.
"Dữ liệu số giúp quản lý tốt hơn, công nghệ giúp sản xuất hiệu quả hơn, nhưng chỉ khi thương hiệu được bảo hộ, quyền sở hữu trí tuệ được tôn trọng thì giá trị gia tăng mới thực sự được giữ lại cho chính người nông dân và HTX."
Vì vậy, việc tuyên truyền nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ cần được triển khai sâu rộng trong khu vực kinh tế tập thể. Mỗi HTX cần chủ động đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, xây dựng thương hiệu tập thể, quản lý tài sản trí tuệ ngay từ khi hình thành sản phẩm thay vì chờ đến khi có chỗ đứng trên thị trường.
Đồng thời, các thành viên HTX cũng cần nâng cao ý thức tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, không sử dụng giống cây trồng, nhãn hiệu hay sản phẩm vi phạm bản quyền; ưu tiên sử dụng hàng hóa có nguồn gốc rõ ràng, hợp pháp; coi việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ là trách nhiệm đối với chính uy tín của HTX.
Những yêu cầu trên cũng là con đường để kinh tế tập thể, HTX phát triển bền vững, góp phần xây dựng nền nông nghiệp xanh, hiện đại, phát thải thấp và đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.
"Trong thời gian tới, HTX tiếp tục đầu tư hoàn thiện hệ thống quản trị số, xây dựng dữ liệu sản xuất và truy xuất nguồn gốc, đồng thời quan tâm hơn đến việc xây dựng thương hiệu, bảo hộ tài sản trí tuệ để nâng cao giá trị sản phẩm, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường"