Đến nay, có 8 ngân hàng thương mại đã đăng ký số vốn hơn 100.000 tỷ đồng dành cho các đối tượng đầu tư công nghệ cao trong nông nghiệp, nông thôn. Trong đó, có một số ngân hàng cho vay với lãi suất ưu đãi thấp hơn 0,5%-1,5% so với mức lãi suất thông thường đối với các dự án này như ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, ngân hàng BacABank, Vietcombank…

Khách hàng cá nhân là chủ yếu

Ông Trần Văn Tần, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN), cho biết sau 4 tháng triển khai gói tín dụng ưu đãi 1.000 tỷ đồng, đến nay, dư nợ cho vay nông nghiệp công nghệ cao (CNC) khoảng 27.000 tỷ đồng, nông nghiệp sạch hơn 4.600 tỷ đồng. Hiện có 4.125 khách hàng tiếp cận được nguồn vốn ưu đãi này, trong đó 3.956 khách hàng cá nhân và 168 khách hàng doanh nghiệp. Đáng chú ý, những khoản vay này không phát sinh nợ xấu.

Ông Tần cho hay, trước đó có nhiều chính sách tín dụng dành cho nông nghiệp, nhưng Nghị quyết 30 đề cập đến gói 100.000 tỷ đồng cho vay nông nghiệp CNC được xem là mang tính đột phá, giúp khơi thông nguồn vốn cho doanh nghiệp, hộ nông dân sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp.

Theo NHNN, tính đến hết tháng 5/2017, dư nợ cho vay phục vụ phát triển nông nghiệp nông thôn nói chung đạt 1.148 nghìn tỷ đồng, tăng 9,9% so với cuối năm 2016, cao hơn tốc độ tăng trưởng tín dụng chung là 7,06%. Dư nợ nông nghiệp chiếm tỷ trọng khoảng 19% tổng dư nợ cho vay nền kinh tế.

Như vậy, không riêng nông nghiệp công nghệ cao, dư nợ cho vay phục vụ nông nghiệp nông thôn tăng mạnh, với tốc độ tăng trưởng dư nợ cho vay bình quân từ 2010 đến 2016 là 19,35%/năm.

Đại diện các ngân hàng thương mại cho biết, hiện nay, nguồn vốn để các ngân hàng cấp cho gói tín dụng nông nghiệp CNC được cân đối từ nguồn huy động trên thị trường để thực hiện. Trong khi đó, hầu hết các dự án được xét duyệt cấp vốn đều có tỷ trọng cho vay trung dài hạn.

Tuy nhiên, Thông tư 06 của NHNN quy định tỷ lệ tối đa sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn đối với các ngân hàng thương mại được áp ở mức 50%. Các ngân hàng cho rằng quy định này sẽ gây khó khăn trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp nông nghiệp và hộ nông dân.

Mới đây, NHNN cho biết sẽ xem xét, tính toán loại trừ vốn này ra khỏi công thức tính vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn từ mức 50% hiện nay xuống còn 40% để khuyến khích các ngân hàng tham gia.

Thông tư 06 của NHNN quy định tỷ lệ tối đa sử dụng nguồn vốn ngắn hạn để cho vay trung, dài hạn đối với các ngân hàng thương mại được áp ở mức 50%

Cần tiêu chí, điều kiện cụ thể

Ông Tần cho biết, đến nay đã có 8 ngân hàng thương mại tham gia, với tổng số vốn vượt trên 1.000 tỷ đồng. Chẳng hạn, ngân hàng BacABank đã riển khai được 31.456 tỷ đồng cho lĩnh vực này, chiếm tới 63% tổng dư nợ tín dụng của ngân hàng này. Trong đó, dư nợ cho vay nông nghiệp CNC là 18.372 tỷ đồng, chiếm 37,03% tổng dư nợ.

Bà Thái Hương, Tổng Giám đốc BacABank, cho biết, cùng với việc tập trung tín dụng cho lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, BacABank cũng đã tư vấn, thu xếp được một lượng lớn hàng chục ngàn tỷ đồng của các tổ chức tài chính, ngân hàng trong và ngoài nước cho các dự án nông nghiệp ứng dụng CNC. Điển hình là dự án chăn nuôi bò sữa tập trung quy mô công nghiệp và chế biến sữa TH True Milk tại Nghệ An, dự án trồng hoa và rau sạch trong nhà kính…

Ngoài ra, có một số ngân hàng khác như Vietcombank đầu tư vào dự án sản xuất trứng sạch, lợn giống và chăn nuôi lợn, chăn nuôi thức ăn. LienVietPostBank cũng dành 10.000 tỷ đồng cho lĩnh vực này.

Theo các doanh nghiệp, trong sản xuất nông nghiệp, các tài sản trên đất như nhà lưới, hệ thống tưới tiêu, nhà kính… đều có giá trị đầu tư cao, nhưng hiện nay lại chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản trên đất nông nghiệp, gây khó khăn cho doanh nghiệp trong việc làm thủ tục đăng ký giao dịch bảo đảm, thế chấp khoản vay tại ngân hàng.

Ông Lại Xuân Môn, Chủ tịch Trung ương Hội nông dân Việt Nam, cho biết, sau 4 tháng triển khai, kết quả ban đầu theo số liệu của NHNN công bố là những con số đáng khích lệ.

Tuy nhiên, ông Môn cho rằng còn rất nhiều câu hỏi đặt ra. Đó là việc đầu tư cho nông nghiệp CNC cần phải có nguồn vốn lớn, thời gian thu hồi vốn dài. Vì vậy, phải có định hướng cho vay, đánh giá dự báo về thị trường mục tiêu để việc đầu tư tín dụng hiệu quả, bảo toàn và phát triển nguồn vốn cho các ngân hàng.

Theo các chuyên gia ngành nông nghiệp, các dự án mới đang trong quá trình triển khai. Tuy nhiên, hầu hết các sản phẩm nông nghiệp CNC, nông nghiệp sạch đang thiếu thị trường tiêu thụ ổn định, chưa có đủ công cụ cần thiết để phân biệt và bảo vệ sản phẩm dạng này trên thị trường nên chưa thể đánh giá được chính xác tính rủi ro của dự án.
Hầu hết các dự án đều có quy mô nhỏ và vừa, nếu chỉ giải quyết chuyện cung cấp sản phẩm sạch, CNC cho thị trường thì có thể không lo ngại về đầu ra của sản phẩm. Nhưng ngược lại, thời gian tới, thêm nhiều dự án được triển khai, quy mô dự án lớn, nếu không tìm được thị trường tiêu thụ một cách bền vững, nguy cơ xảy ra nợ xấu cho ngân hàng là rất cao.

Vì vậy, cần phải có định hướng phát triển nông nghiệp CNC, đánh giá và dự báo về thị trường mục tiêu để việc đầu tư tín dụng hiệu quả.

Huyền Anh