Theo các chuyên gia, trong bối cảnh hệ thống thanh toán Việt Nam phát triển nhanh hàng đầu khu vực, việc kiểm soát lừa đảo trở nên thách thức hơn bao giờ hết. Theo thống kê từ Bộ Công an, năm 2024, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến lên tới hơn 12.000 tỷ đồng và con số này vẫn chưa phản ánh đầy đủ thực tế.

Một dẫn chứng gần đây của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết có những trường hợp tiền bị chuyển qua hơn 20 ngân hàng chỉ trong vài phút, khiến việc truy vết gần như không thể. Hiện nay, NHNN đã ứng dụng hệ thống cảnh báo tài khoản gian lận (SIMO) giúp ngăn chặn hơn 1.790 tỷ đồng, tránh thiệt hại cho 468.000 khách hàng chỉ sau 5 tháng thí điểm. Tuy nhiên, đại diện NHNN cảnh báo vẫn còn nhiều tài khoản chưa cập nhật đầy đủ dữ liệu và trách nhiệm pháp lý sẽ được xem xét nếu không cập nhật đầy đủ...

Bà Đỗ Thị Bích Mai, Phó Giám đốc thường trực Khối Vận hành Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank), cho hay ngân hàng đã thử nghiệm hệ thống cảnh báo nội bộ SIMO từ tháng 9/2025, trở thành một trong những đơn vị tiên phong ứng dụng công nghệ trong phòng ngừa gian lận giao dịch.

Theo báo cáo nội bộ, chỉ trong tuần 6–12/10, VietinBank đã rà soát hơn 16.000 tài khoản nghi gian lận, phát hiện hơn 6.000 trường hợp có dấu hiệu rõ ràng liên quan đến dòng tiền hơn 11,5 tỷ đồng. Ngoài ra, gần 10.000 giao dịch khác với tổng giá trị khoảng 26 tỷ đồng vẫn được thực hiện do khách hàng khiếu nại chậm, khiến việc phong tỏa chưa thể tiến hành kịp thời.

“VietinBank dự kiến mở rộng hệ thống SIMO sang kênh ATM vào tháng 12/2025, sau đó là quầy giao dịch. Mục tiêu là giám sát toàn diện các kênh thanh toán, bao gồm cả giao dịch ví điện tử, nhằm ngăn chặn gian lận xuyên ngân hàng và xuyên biên giới”, bà Mai nhấn mạnh.

Phát biểu tại Hội nghị triển khai “Sổ tay hướng dẫn phối hợp hỗ trợ xử lý rủi ro đối với các giao dịch nghi ngờ gian lận, giả mạo, lừa đảo” tổ chức mới đây, bà Lê Thị Hồng Nhung, Phó Trưởng phòng Trung tâm Giám sát và Vận hành dịch vụ, Công ty CP Thanh toán quốc gia Việt Nam (NAPAS), cho biết mục tiêu trọng tâm của Sổ tay là xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ trong xử lý các tài khoản, thẻ và đơn vị chấp nhận thanh toán có nghi ngờ gian lận. Khi phát hiện tài khoản đáng ngờ, ngân hàng có thể tạm thời loại trừ tài khoản khỏi hệ thống, ngăn giao dịch tiếp theo và hạn chế rủi ro lan rộng.

“Ngay cả khi không thể chặn giao dịch đầu tiên, hệ thống vẫn có thể phát hiện và chặn các giao dịch lặp lại của nhóm tài khoản gian lận, qua đó giảm thiểu thiệt hại và tăng năng lực cảnh báo toàn hệ thống”, bà Nhung cho biết.

Đại tá Hoàng Ngọc Bách, Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) chia sẻ, A05 đang thành lập trung tâm phòng, chống lừa đảo, phối hợp với một số ngân hàng thương mại lớn, hướng tới xây dựng mạng lưới phản ứng nhanh trong xử lý các vụ việc gian lận, lừa đảo trực tuyến.

“Nếu ngân hàng này làm tốt mà ngân hàng khác yếu hơn, tội phạm sẽ tìm đến điểm yếu. Khi đó, uy tín của cả hệ thống bị ảnh hưởng. Vì vậy, chỉ khi toàn ngành cùng nâng chuẩn, mới bảo vệ được niềm tin xã hội vào hệ thống tài chính - ngân hàng Việt Nam”, đại diện A05 khuyến nghị.

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, NHNN đề nghị các ngân hàng cần tăng cường kiểm soát từ khâu mở tài khoản, mở ví đến giám sát giao dịch bất thường; Tự động hóa quy trình phối hợp giữa các ngân hàng; Xem xét thiết lập trung tâm điều phối chung để xử lý giao dịch nghi ngờ theo thời gian thực, kể cả ngoài giờ làm việc.

“Chúng ta phải đặt mình vào vị trí của người bị hại, coi mất tiền của khách hàng như mất tiền của chính mình. Chỉ với tinh thần đó, ngành ngân hàng mới thực sự bảo vệ được niềm tin xã hội trong kỷ nguyên thanh toán số”, ông Tuấn nhấn mạnh.

Thanh Hoa