Dữ liệu tuyển sinh năm 2017 cho thấy, trong số các trường lấy kết quả thi THPT quốc gia, có hơn 20 trường tuyển sinh vượt chỉ tiêu 1 - 37%.

Theo quy định tại Thông tư 32 của Bộ GD&ĐT (ban hành năm 2015), nếu các trường ĐH tuyển vượt chỉ tiêu đã công bố, thì số lượng tuyển sinh vượt sẽ được khấu trừ vào chỉ tiêu năm sau, đồng thời bị phạt hành chính. Tuy nhiên, không ít trường chấp nhận bị phạt hành chính để tuyển vượt chỉ tiêu.

Đủ kiểu xét tuyển

Trong Điều 34 của Luật Giáo dục ĐH cho biết, các trường có thể quyết định bằng 3 phương thức: Thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp xét tuyển - thi tuyển. Vì luật cho phép các trường tự chủ tuyển sinh, nên các trường “bung sức” tuyển sinh bằng mọi giá, mà không cần xét đến chất lượng thí sinh và coi đây là một thành tích.

Đơn cử, trong đợt xét tuyển ĐH năm 2017, ngoài khối các trường sư phạm phải giảm chỉ tiêu từng năm, các ngành nghề khác chưa có động thái mạnh để cắt giảm, dù Bộ GD&ĐT đã đưa ra cảnh báo tình trạng thừa nhân lực trong các ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng…

Không ít các trường ĐH, cả công lập và ngoài công lập, đã và đang mở rộng hình thức xét tuyển bằng học bạ để tuyển bổ sung hàng trăm chỉ tiêu.

Điển hình như Học viện Nông nghiệp Việt Nam thông báo tuyển bổ sung đợt 1 là 1.500 chỉ tiêu. Đến nay, trường đã tuyển thêm được khoảng 1.000 thí sinh. So với đề án tuyển sinh đưa ra từ tháng 3, phương thức tuyển sinh của trường có điều chỉnh.

Cụ thể, trong đề án chỉ tuyển sinh bằng kết quả thi THPT quốc gia nhưng trong xét tuyển bổ sung, trường có thêm phương thức xét tuyển dựa trên kết quả học tập bậc THPT của thí sinh để xét tuyển cho tất cả các ngành đào tạo đại học.

Tương tự, trong số 1.280 chỉ tiêu tuyển sinh năm 2017, ĐH Nội vụ dành 90 chỉ tiêu để xét tuyển bằng kết quả học tập lớp 12. Trong đó, điều kiện là hạnh kiểm từ loại khá trở lên, có tổng điểm trung bình tổng kết 3 môn trong tổ hợp xét tuyển phải đạt từ 18 điểm trở lên. Trong đợt xét tuyển bổ sung, trường cũng dành 50/400 chỉ tiêu để xét tuyển bằng kết quả học tập lớp 12.

Cần “siết” lại chỉ tiêu tuyển sinh để bảo đảm chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai

Trường ĐH Lâm nghiệp thậm chí đã dùng tới “chiến lược” xét học bạ từ 2 năm trước. Năm nay, trường cũng đang xét tuyển bổ sung đợt 1 với tất cả các ngành đào tạo. Hàng loạt các trường ĐH khác cũng đang tuyển thêm thí sinh bằng xét học bạ, như ĐH Sao Đỏ (Hải Dương), ĐH Hoa Lư (Ninh Bình), ĐH Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên...

Nhận xét về thực tế trên, ông Lê Viết Khuyến - nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH (Bộ GD&ĐT), cho rằng Điều 34 của Luật Giáo dục ĐH quy định tuyển sinh là vấn đề tự chủ của các trường, vì vậy, các trường xử dụng các phương thức xét tuyển khác nhau là không sai.

“Vấn đề là nhiều trường, đặc biệt là các trường tốp dưới, đang chạy đua tuyển sinh để bảo đảm “nồi cơm”. Nhiều trường còn tung đội ngũ hùng hậu đến các trường THPT từ trước khi kỳ thi tốt nghiệp THPT diễn ra để lôi kéo thí sinh và coi việc đủ chỉ tiêu là một “thắng lợi” của trường”, ông Khuyến nói.

Sinh viên là “nguồn sống”?

Thông tư số 32 được Bộ GD&ĐT ban hành năm 2015 quy định, cơ sở giáo dục ĐH có 3 tiêu chí để xác định chỉ tiêu tuyển sinh. Thứ nhất là số sinh viên trên giảng viên quy đổi theo khối ngành. Thứ hai là diện tích sàn (mặt bằng) phục vụ đào tạo/1 sinh viên. Thứ ba là quy mô sinh viên chính quy tối đa (khối ngành nghệ thuật tối đa 5.000, khối ngành sức khỏe tối đa 8.000, các khối ngành còn lại không vượt quá 15.000).

Quy định đã rõ, tuy nhiên, nhiều cơ sở giáo dục ĐH hiện chỉ dựa vào hai tiêu chí đầu để xác định chỉ tiêu, còn tiêu chí thứ ba đang bị “bơ” đi. Vì nếu xét đúng, rất nhiều trường đang vượt quy mô sinh viên chính quy. Đây là nguyên nhân khiến quy mô một số trường liên tục tăng lên. Thậm chí, không ít trường để tuyển đủ chỉ tiêu đã quyết định gọi nhập học số lượng thí sinh dư ra 10 - 15%.

Lý giải tình trạng này, ông Lê Viết Khuyến chia sẻ, các trường ĐH vận hành trên 3 trục chính là đào tạo, nghiên cứu - chuyển giao công nghệ và dịch vụ xã hội. Nguồn thu của các trường là từ 3 trục này. Tuy nhiên, các trường ĐH của Việt Nam chủ yếu thực hiện đào tạo, không có sinh viên thì không có kinh phí, nên trường nào cũng cố để đủ chỉ tiêu, thậm chí chạy chọt để tăng chỉ tiêu.

Trước thực tế trên, các chuyên gia cho rằng các cơ quan quản lý cần khống chế chỉ tiêu đào tạo của từng ngành để phù hợp với nhu cầu nhân lực. Đồng thời, phân tích làm rõ số chỉ tiêu của các trường là để bảo đảm nhu cầu về nhân lực trong tương lai, hay chỉ là để bảo đảm “nồi cơm” của nhà trường?

Chỉ khi làm rõ những thông số về chỉ tiêu và có giải pháp quản lý chặt chẽ, các trường ĐH mới không còn tình trạng gạn tìm thí sinh bằng mọi giá, còn chất lượng nguồn nhân lực thì “sống chết mặc bay”.

Văn Nguyễn