Năm 2015 toàn quốc xảy ra 7.620 vụ tai nạn lao động (TNLĐ), làm hơn 7.700 người bị nạn, trong đó có 666 người chết. Năm 2016 có 7.981 vụ TNLĐ, làm hơn 8.251 người bị nạn, trong đó 862 người chết. Đến năm 2018, toàn quốc xảy ra 8.900 vụ TNLĐ, làm 9.173 bị nạn, 928 người chết.

Chưa quan tâm ATLĐ

Không chỉ tăng về số vụ, số người chết cũng tăng dần theo hàng năm, lĩnh vực xây dựng vẫn là ngành xảy ra nhiều tai nạn nghiêm trọng nhất. Trong đó, việc mất an toàn trong vận hành cẩu tháp, những thiết bị nghiêm ngặt tại những công trình xây dựng lớn là nguyên nhân chủ yếu. Điển hình là vụ gẫy cẩu tháp The Sun tại Mễ Trì mới đây.

Thực tế, quy định về ATLĐ rất chặt chẽ, nhưng chủ SDLĐ vẫn không tuân thủ, thiếu trách nhiệm và không thực hiện.

Riêng tại Hà Nội, nơi có rất nhiều công trường xây dựng với tốc độ đô thị hóa lớn, mất ATLĐ luôn là nỗi lo thường trực của công nhân cũng như cơ quan chức năng.

Theo ông Phan Văn Mậu - Phó Chánh thanh tra Sở LĐ-TB&XH Hà Nội, hiện tỷ lệ mất ATLĐ nhiều nhất vẫn là ngã cao. Trên 50% các tai nạn tử vong chủ yếu trên công trình xây dựng. Tai nạn hàn hơi, hàn điện, điện, điện công trường; các máy thiết bị nghiêm ngặt như bình hàn, khí nén; nguy cơ vật rơi… tất cả các yếu tố đó đang diễn ra hết sức phức tạp.

Mới đây, Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) Tp.Hà Nội cũng quyết định thành lập hai đoàn kiểm tra liên ngành tiến hành kiểm tra việc thực hiện pháp luật về công tác ATLĐ tại một số công trình xây dựng theo chỉ đạo của UBND thành phố.

Ông Tạ Văn Dưỡng - Trưởng ban Chính sách pháp luật, LĐLĐ Hà Nội, cho hay thực tiễn kiểm tra cho thấy còn rất nhiều vấn đề. Đó là các biện pháp triển khai tại công trình chưa triệt để, thậm chí nhiều biện pháp không tuân thủ theo đúng quy chuẩn Nhà nước đã ban hành. Theo quy định, hệ thống lan can phải cứng, cao 1m và có 2 thanh ngang. Tuy nhiên, phổ biến ở các công trình là lan can mềm mang tính cảnh báo chứ không mang tính phòng ngừa.

Công tác đào tạo ATLĐ tại các công trình xây dựng đang có vấn đề, kể cả nội dung và thời gian huấn luyện không bảo đảm. Nhiều trường hợp không được học, không được huấn luyện, nhưng vẫn được cấp thẻ ATLĐ.

Thêm nữa, kiểm soát sức khỏe cho người lao động (NLĐ) còn lỏng lẻo. Đặc biệt có những công trình 100% NLĐ mua giấy khám sức khỏe.

“Khi chúng tôi kiểm tra hàng trăm công nhân, giấy khám sức khỏe giống nhau từ chiều cao, cân nặng, huyết áp đến các thông số về máu. Thậm chí con dấu của cơ quan khám cũng là giả”, ông Dưỡng nói.

Chế tài xử phạt còn nhẹ

Theo ông Dưỡng, Hà Nội đang ở tốc độ đô thị hóa cao, trước đây xây dựng nhà 2 - 3 tầng thì nguy cơ thấp, nhưng nay xây dựng những nhà 40 - 50 tầng nguy cơ ngày càng cao hơn. Do vậy, để bảo đảm an toàn cho NLĐ, ngành y tế cần kiểm soát khám sức khỏe cho NLĐ làm việc trên các công trình xây dựng chặt hơn nữa.

Các nhà thầu tuyển dụng cần nâng cao chất lượng nguồn lao động, kiểm soát kỹ, sàng lọc. “Khi chất lượng nguồn nhân lực thấp thì nhận thức, kiến thức ATLĐ cũng kém, vì thế họ không nhận diện được chỗ nào là nguy hiểm, chỗ nào là an toàn”, ông Dưỡng cho hay.

Theo ông Phan Văn Mậu, những bất cập của việc gây nên mất ATLĐ các cơ quan quản lý nhà nước cần kiểm tra nhà cung cấp dịch vụ. Thêm nữa, vấn đề mất ATLĐ không thể bỏ qua đơn vị tư vấn giám sát, gắn trách nhiệm với chủ đầu tư.

Hiện nay, các đơn vị tư vấn giám sát chỉ giám sát chất lượng, tiến độ, riêng giám sát an toàn thì chỉ theo các biện pháp an toàn đã được phê duyệt. Hơn nữa, các nhà tư vấn giám sát rất non yếu về giám sát an toàn.

“Một nhà tư vấn giám sát, ăn lương nghề giám sát nhưng lại bỏ trống các tiêu chuẩn về ATLĐ. Tôi luôn muốn đề cao việc phải kiểm soát mạnh và tăng cường hơn nữa đối với các nhà tư vấn giám sát về mảng ATLĐ”, ông Mậu chia sẻ.

Tiếp tục bàn về biện pháp tháo gỡ những yếu tố nguy hiểm trên các công trường xây dựng, ông Dưỡng cho rằng ngoài gắn trách nhiệm của chủ đầu tư vào tư vấn giám sát thì việc để xảy ra mất ATLĐ là do chế tài xử phạt quá nhẹ, dẫn đến chủ đầu tư, tư vấn giám sát, nhà thầu… cũng coi nhẹ.

Chính sách bồi thường còn quá nhẹ, các DN sẵn sàng bỏ ra hàng trăm triệu đồng cho một vụ chết người. Mức bồi thường chỉ tương đương với 30 tháng tiền lương cho một vụ tai nạn chết người.

“Một DN phải bồi thường 300 tháng tiền lương tương tương với 1 - 2 tỷ chắc chắc phải có nhận thức khác. Hiện chính sách bồi thường này nhiều nước đang áp dụng, không dám để xảy ra ATLĐ. Nếu để xảy ra, thậm chí DN bị phá sản”, ông Dưỡng đặt vấn đề.

Minh Trang