Ông Nguyễn Xuân Thành, Đại học Fulbright Việt Nam đã nhấn mạnh điều này tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2017.

Theo ông Thành, Chính phủ Việt Nam hiện nay đang đứng trước sức ép lớn về kết quả tăng trưởng kinh tế. Mức tăng GDP của hai năm đầu nhiệm kỳ này đều thua so với năm cuối của nhiệm kỳ trước.

Nhiều chuyên gia dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay sẽ đạt được mục tiêu

Chúng ta đã bước qua quý I/2017 với mức tăng trưởng 5,1%. Đây là kết quả gây ngạc nhiên, bởi trước đó kỳ vọng chung vào thời điểm cuối năm 2016 là kinh tế sẽ khởi sắc hơn khi bước vào 2017. Như vậy, Chính phủ hiện nay đang đứng trước sức ép lớn về kết quả tăng trưởng kinh tế. Mức tăng GDP của hai năm đầu nhiệm kỳ này đều thua so với 2 năm cuối của nhiệm kỳ.

Cuối năm 2015, Chính phủ đã đề ra mục tiêu tăng trưởng cho 2016 là 6,7%, nhưng kết quả cuối cùng là 6,21%. Cuối năm 2016, Chính phủ vẫn kiên định đưa ra mục tiêu 6,7% cho 2017. Nhưng với kết quả 5,1% trong quý 1 này thì quý 3 còn lại phải đạt bình quân 7%. Từ các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia trong hệ thống nhà nước đến chuyên gia bên ngoài đều hiểu rõ khả năng này gần như không thể.

Đúng là trong điều hành kinh tế, có một số chỉ số vĩ mô bị ràng buộc bởi GDP, như tỷ lệ thâm hụt ngân sách (bội chi) nợ công. Trong các chỉ số đó, GDP theo giá danh nghĩa được dùng làm mẫu số, nếu không đạt được mục tiêu trong một năm, trần nợ công 65% hay tỷ lệ bội chi 3,5% sẽ không thể duy trì được.

Kế hoạch trung hạn 5 năm cũng đặt ra mục tiêu tăng trưởng từ 6,5%-7% trong khi năm 2016 không đạt, nên nếu năm 2017 tiếp tục không đạt thì những năm còn lại sẽ phải tăng tốc nhanh. Đó là sức ép để đam bảo mục tiêu tăng trưởng trong trung hạn.

Về dài hạn, mắc bẫy thu nhập trung bình và nguy cơ bị tụt hậu là có thực. Bao cáo Việt Nam 2035 chỉ ra nếu tăng trưởng bình quân đạt dứoi 6% thì Việt Nam 20 năm nữa vẫn thua nhiều nền kinh tế châu Á ngày hôm nay.

Biết rằng chỉ số GDP dùng làm thước đo phát triển kinh tế có khiếm khuyết nhưng vẫn phải tăng GDP ở mức cao. Và trong khi chưa có một thước đo tốt hơn thì chỉ số GDP vẫn phải được dùng. Vấn đề quan trọng là cách làm để đạt tăng trưởng GDP nhanh và hiệu quả.

Trước quan điểm Chính phủ vẫn duy trì mục tiêu tăng trưởng 6,7%, ông Thành nhận định, vấn đề là chúng ta mất nhiều thời gian về mục tiêu nhưng điều hành chính sách không thể kiểm soát được tăng trưởng kinh tế vì nó là mong muốn, là động lực.

"Tôi cho rằng, có thể đề ra ngay từ quý 3, một cái là mục tiêu để đó để có sức ép lên bộ máy nhà nước, phấn đấu đạt tăng trưởng, cùng với đó đưa ra dự báo tăng trưởng để cập nhật và điều chỉnh. Đưa dự báo tăng trưởng để biết rằng đây là khách quan và mục tiêu nếu có điều kiện tốt thì đạt được mục tiêu", ông Thành kiến nghị.

Đặc biệt, đánh giá, nguyên nhân tại sao chúng ta mong muốn tăng trưởng 6,7-7% trong trung hạn nhưng ngắn hạn không đạt được. Ông Thành cho rằng nguyên nhân luôn luôn được nêu lên là kinh tế toàn cầu khó khăn. Nhưng hiện này điều đó không đúng, bởi hiện kinh tế thế giới đang phục hồi, khởi sắc, trong khi tăng trưởng chúng ta vẫn suy yếu.

Đồng thời về, niềm tin DN và người tiêu dùng cũng không phải. Chỉ số PMI của Việt Nam cao nhất khu vực. Tiếp đó niềm tin của người dùng, điều tra niềm tin của các công ty nghiên cứu thị trường đều cho thấy lạc quan. Thậm chí tiêu dùng dân cư đang là động lực chính để duy trì tốc độ tăng trưởng.

Còn về rào cản thể chế, chúng ta chưa khắc phục được nhưng sẽ ảnh hưởng tới trung hạn và dài hạn.

Do vậy, theo ông Thành, gánh nặng chậm tái cấu trúc nền kinh tế chính là nguyên nhân chính để tăng trưởng được như mục tiêu mong muốn. Chúng ta nhìn vào đầu tư, trong đó có đầu tư công là động lực lớn cho tăng trưởng nhưng vì chậm giải ngân nên đóng góp lĩnh vực này cho tăng trưởng hạn chế, nên kéo tăng trưởng xuống.

Đại diện Ngân hàng Thế giới cũng cho rằng, Việt Nam tăng trưởng hơi thấp nhưng tôi nghĩ sự giảm dần do nhiều vấn đề, liên quan tới ngành khai khoáng, hay những hoạt động sản xuất theo định hướng xuất khẩu, tiêu thụ trong nước tăng. Và quan trọng nhất, về cơ bản động lực tăng trưởng nền tảng không đổi.

Lê Thuý