Trả lời báo chí, Thứ trưởng Bộ GTVT, ông Nguyễn Hồng Trường, cho biết bộ này chỉ từ chối Đề án thí điểm ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) hỗ trợ quản lý và kết nối hoạt động vận tải hành khách theo hợp đồng của Uber. Bộ GTVT muốn Uber phải bổ sung và hoàn thiện một vài thủ tục pháp lý để bảo đảm hoạt động kinh doanh theo quy định hiện hành.

Lợi thế thuộc về Grab

Theo ông Trường, ở đây không phải Bộ GTVT cấm họ hoạt động. Nhưng từ trước tới nay, quan điểm của Uber Việt Nam là họ không tham gia hoạt động vận tải, mà chỉ cung cấp dịch vụ phần mềm cho hoạt động vận tải.

Tuy nhiên, như lời của thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường, bất cứ doanh nghiệp (DN) nào muốn hoạt động thì phải có đăng ký ngành nghề kinh doanh. Hiện Uber mới đăng ký “hoạt động tư vấn quản lý” và “nghiên cứu thị trường, thăm dò dư luận” chứ chưa đăng ký hoạt động cung cấp dịch vụ xe vận tải hợp đồng, nên cần bổ sung.

Bộ GTVT cũng cho rằng việc ủy quyền của công ty Uber BV (công ty mẹ ở Hà Lan) cho công ty TNHH Uber Việt Nam tham gia Đề án thí điểm là chưa phù hợp, không bảo đảm ràng buộc trách nhiệm của công ty Uber BV. Bộ GTVT sẽ yêu cầu Uber ở Hà Lan phải là đơn vị trực tiếp đăng ký tham gia.

Thực ra, những rắc rối trong vấn đề kinh doanh taxi của Uber không phải là mới mẻ gì. Nhưng, chuyện phát sinh có thể xảy ra là trường hợp Uber đối mặt các chế tài của Bộ GTVT nếu không bổ sung, hoàn thiện các thủ tục theo quy định trong khi nhiều tài xế Uber đang lo lắng vì họ cầm nhà vay tiền ngân hàng để đầu tư xe lên tới hàng trăm triệu đồng.

Dư luận nhận định rằng việc “siết” Uber hoạt động ở thời điểm này, chắc chắn khiến cho công ty TNHH Grab Taxi giành được lợi thế tuyệt đối trong cuộc cạnh tranh. Mặc dù là ngoài Grab Taxi, hiện nay cũng đã có một số DN khác được cấp phép thử nghiệm ứng dụng dịch vụ gọi xe qua hợp đồng điện tử, như LiveTaxi, AdTOS hay VinasunApp. Tuy nhiên, có thể nói, ngoài Uber Việt Nam, các DN khác chưa phải là đối thủ xứng tầm với công ty TNHH Grabtaxi.

Trả lời câu hỏi vì sao từ chối đề án của Uber nhưng lại chấp thuận đề án cả Grab - một đơn vị có mô hình kinh doanh tương tự, Thứ trưởng Nguyễn Hồng Trường cho biết, hoạt động của Grab đã được Chính phủ cho thí điểm tại 5 thành phố lớn trong thời hạn 3 năm. Bộ GTVT cũng cho tổng kết lại việc thí điểm này (dù mới triển khai được 1 năm) để có phương án cho phù hợp.

Còn nhớ, trong văn bản trước đây của Hiệp hội Taxi Tp.HCM đã đồng tình với chủ trương đưa KHCN vào quản lý điều hành và kết nối vận tải của Nhà nước. Hiệp hội này cũng đồng tình với kế hoạch của Bộ GTVT về việc triển khai hướng dẫn chủ trương của Chính phủ về việc cho thí điểm triển khai ứng dụng KHCN hỗ trợ quản lý và kết nối vận tải hành khách theo hợp đồng.

Việc "siết" Uber hoạt động thời điểm này được cho là giúp Grab Taxi giành được lợi thế tuyệt đối trong cuộc cạnh tranh

Cạnh tranh cần bình đẳng

Như lời của ông Tạ Long Hỷ - Chủ tịch Hiệp hội Taxi Tp.HCM: Chúng tôi khẳng định không phản đối, không đối đầu đối với các hoạt động hợp pháp của Uber và Grab tại Việt Nam.

Tuy vậy, theo ông Tạ Long Hỷ, Bộ GTVT không nên coi Grab là đơn vị duy nhất được triển khai thí điểm hoạt động vận tải bằng hợp đồng điện tử - mà cần mở rộng đối tượng được triển khai thí điểm.

Ông Hỷ cho rằng không nên coi Grab là đầu mối cấp trung ương trong hoạt động vận tải hành khách qua hợp đồng điện tử. Tất cả các tổ chức, cá nhân khác trong cả nước chỉ là đối tác - có tính phụ thuộc Grab, đây là yếu tố bất bình đẳng trong kinh doanh.

Trước đây, Hiệp hội Taxi Tp.HCM đã bày tỏ thái độ không đồng tình việc Bộ GTVT vô tình truyền thông thay cho Grab trong kế hoạch - nhiều phụ lục kế hoạch có nội dung hướng dẫn sử dụng Grab APP cho đối tác và khách hàng.

Nói về chuyện này, theo ông Hỷ, điều kiện mà kế hoạch dự thảo dành cho Grab trong kết nối, vận tải hành khách là quá ưu ái, quá giản đơn. Chưa hết, việc quản lý, áp dụng nghĩa vụ thuế đối với hoạt động kinh doanh của họ tính khả thi quá thấp, bởi vì họ luôn nói khác những gì họ đã làm.

Chưa kể, trong khi các công ty taxi truyền thống như Mai Linh, Vinasun... đều phải nộp thuế nhiều hơn rất nhiều, lên tới hàng trăm tỷ đồng/năm, thì Uber Việt Nam, mỗi năm nộp thuế chỉ khoảng vài chục tỷ đồng (năm 2016, số thuế mà Uber Việt Nam nộp tại Cục Thuế Tp.HCM chỉ đạt khoảng 30 tỷ đồng). Mặt khác, các xe ứng dụng công nghệ này cũng không bị chặn, cấm đường như các hãng taxi khác (do không có màu phân biệt)…

Rõ ràng, những bất hợp lý trong hoạt động thị trường taxi, nhất là yếu tố cạnh tranh bình đẳng, thuế… đang đòi hỏi Bộ GTVT và các cơ quan quản lý cần có những giải pháp mạnh mẽ, bình đẳng, chấm dứt các hành vi trái pháp luật để tránh trường hợp “bên trọng bên khinh”.

Thanh Loan