Theo ông Phùng Hữu Hào - Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (Nafiqad) - Bộ NN&PTNT, lũy kế từ đầu năm 2015 đến tháng 2/2016 đã phát hiện 106/5433 mẫu thịt và sản phẩm thịt chế biến vi phạm tiêu chí hóa chất, kháng sinh cấm và vượt giới hạn cho phép (chiếm 2%); 397/5048 mẫu thủy sản (chiếm 7,9%) vi phạm các chỉ tiêu về hóa chất, kháng sinh cấm và vượt giới hạn cho phép (so với 9 tháng đầu năm 2015 là 1,01%).

Dùng kháng sinh “vô tội vạ”

Ông Hào cho biết thời gian qua, việc ngăn chặn hiệu quả tiến tới giải quyết dứt điểm việc sử dụng hóa chất, kháng sinh cấm, lạm dụng thốc BVTV, thuốc thú y thủy sản trong trồng trọt, nuôi trồng thủy sản chưa được triển khai quyết liệt, đồng bộ tại tất cả các địa phương.

Tỷ lệ mẫu tồn dư hóa chất, kháng sinh chất cấm vượt ngưỡng cho phép trong thủy sản nuôi tăng so với 9 tháng đầu năm 2015 cho thấy tình trạng lạm dụng hóa chất, kháng sinh trong thủy sản nuôi đã đến mức báo động, ảnh hưởng đến sức khỏe và niềm tin của người tiêu dùng cũng như khả năng tiếp cận thị trường và cạnh tranh trong XK.

Vấn nạn lạm dụng hóa chất, kháng sinh trong nuôi trồng thủy sản đã khiến nhiều DN lao đao, khi tính từ đầu năm 2014 đến tháng 9/2015, gần 32.000 tấn thủy sản Việt Nam XK đi các nước bị trả về bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, trong đó góp phần không nhỏ của việc lạm dụng hóa chất, kháng sinh khiến dư lượng chất kháng sinh vượt mức cho phép.

Theo ông Nguyễn Như Tiệp - Cục trưởng Nafiquad, các lô hàng bị cảnh báo chủ yếu là do không đáp ứng được yêu cầu VSATT. Nhiều cơ sở nuôi trồng thủy sản chưa tuân thủ đúng thời gian ngừng sử dụng thuốc trước khi thu hoạch đối với một số hóa chất, kháng sinh được phép sử dụng, dẫn đến tình trạng tồn dư chất kháng sinh trong thủy sản vượt mức cho phép ở nhiều nước NK. Tình trạng này đã diễn ra trong nhiều năm qua, phía cơ quan chức năng và DN đã có nhiều giải pháp để khắc phục, nhưng trên thực tế, kết quả vẫn còn rất hạn chế. Công tác kiểm soát ATTP thủy sản XK mặc dù đã có chuyển biến nhưng chưa được rõ nét.

Lạm dụng kháng sinh từ lâu đã trở thành thói quen xấu của không ít người chăn nuôi. Theo các chuyên gia, việc sử dụng kháng sinh để trị bệnh cho vật nuôi không phải là điều đáng quan ngại, đó là việc cần phải làm. Thế nhưng, nhiều người đã thường xuyên sử dụng kháng sinh trộn vào TĂCN để giúp chúng lớn nhanh, có kích cỡ to hơn và có thể tồn tại trong các điều kiện mất vệ sinh. Sự lạm dụng tràn lan các loại thuốc kháng sinh gây nguy hại cho sức khỏe người dùng.

Tình trạng lạm dụng hóa chất, kháng sinh trong chăn nuôi đã đến mức báo động

Kiểm soát từ thương lái

Năm 2016 chủ trương của Bộ NN&PTNT là tiếp tục coi việc đảm bảo ATTP là nhiệm vụ trọng tâm số một của ngành. Một số vấn đề nổi cộm được tập trung giải quyết bên cạnh việc tiếp tục triệt tận gốc chất cấm, việc lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản được đưa vào tầm ngắm.

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Cao Đức Phát khẳng định, trong chăn nuôi nuôi trồng thủy sản có làm dụng kháng sinh làm ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe người dân. Người nào ăn nhiều thịt lợn nhiễm kháng sinh vượt tiêu chuẩn cho phép sẽ dẫn tới hiện tượng nhờn kháng sinh, sau này nếu có bệnh chữa rất khó. Vì vậy đến nay, nhiều quốc gia tiên tiến đã và đang hạn chế và tiến tới loại bỏ hoàn toàn các loại kháng sinh kích thích tăng trưởng.

Bộ trưởng Cao Đức Phát chỉ đạo trong vòng bốn tháng tới đây, phải kiểm soát dứt điểm việc lạm dụng kháng sinh trong chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, cuộc chiến với tình trạng lạm dụng kháng sinh được đánh giá là cam go hơn nhiều so với cuộc chiến với chất cấm.

Bộ trưởng cũng thừa nhận, các tổ chức NK kháng sinh trong nước nhiều số lượng các công ty NK Salbutamol chính vì vậy việc chống tình trạng lạm dụng chất cấm phức tạp hơn nhưng với kinh nghiệm làm thành công với chất cấm và sự quyết tâm chúng ta sẽ làm được. Tuy nhiên, muốn đạt được điều này đòi hỏi chúng ta phải có hành động rất cụ thể, làm đến nơi đến chốn, phải làm tận gốc, không làm vu vơ.

Một số DN hiến kế, thời gian qua lực lượng chức năng vào cuộc quyết liệt, gắt gao xử lý các trường hợp vi phạm, nhưng đó không phải giải pháp lâu dài. Theo các DN, thương lái chính là đầu mối có thể thay đổi hành vi của người chăn nuôi. Bằng chứng là thời gian qua, không ai khác, chính họ đã yêu cầu con lợn nuôi phải nhiều nạc, nên mới nảy sinh thực trạng người nông dân sử dụng chất tạo nạc trong chăn nuôi.

“Chúng ta có tổ chức hàng trăm cuộc hội thảo tuyên truyền nói không với kháng sinh cũng không bằng một lời của thương lái với nông dân. Bởi vậy cần kiểm soát chính ở khâu thương lái”, một DN bày tỏ quan điểm.

Thu Hường