Đây được coi là bước đột phá của quốc gia Nam Mỹ trong việc mạnh tay dọn dẹp tham nhũng, thậm chí sẵn sàng đụng đến những nhân vật có thế lực trong bộ máy chính phủ và doanh nghiệp nhà nước.

Âm mưu tẩu tán nhân chứng

Tỷ phú André Esteves - Giám đốc điều hành của BTG Pactual, đã bị cảnh sát liên bang bắt giữ ngay tại nhà riêng ở Rio de Janeiro. Nhà chức trách Brasília còn bắt giữ Thượng nghị sĩ Delcídio do Amaral, thành viên của đảng Lao Động (PT) và cũng là người có vai trò quan trọng trong chính sách thắt lưng buộc bụng của Tổng thống Dilma Rousseff nhằm vực dậy lĩnh vực tài chính của Brazil.

Các công tố viên cho biết cả hai đã âm mưu mua chuộc một nhân chứng quan trọng trong vụ điều tra Petrobras là cựu Giám đốc điều hành Petrobras, Nestor Cerveró, để không khai ra những chi tiết bất lợi, sau đó đưa người này rời khỏi Brazil bằng máy bay riêng. Ông Cerveró bị tạm giam từ tháng 1/2015, với cáo buộc nhận lối hộ để ưu tiên dành hợp đồng tại Petrobras cho một số nhà cung cấp trong hơn 1 thập kỷ qua.

Đây có thể xem như động thái bước ngoặt của Brazil trong chiến dịch trấn áp tham nhũng quy mô lớn, thậm chí sẵn sàng đụng đến những nhân vật có thế lực trong bộ máy chính phủ và doanh nghiệp nhà nước. Nó cũng đồng thời giáng một đòn mạnh vào bà Rousseff và Đảng PT vốn đang sa sút uy tín vì không phục hồi được nền kinh tế.

Luật sư của cả hai ông Esteves và Amaral đều đại diện cho thân chủ của mình lên tiếng phủ nhận mọi cáo buộc. Chủ tịch Đảng PT, Rui Falcão, thì tuyên bố rằng nghi vấn sai phạm của ông Amaral không hề liên quan đến đảng này.

Theo tài liệu điều tra, tranh thủ một hội nghị diễn ra tại một khách sạn ở Brasília, Thượng nghị sĩ Amaral đã gặp con trai của Nestor Cerveró là Bernardo Cerveró cùng hai người khác để bàn cách đưa Cerveró “cha” vượt ngục và chạy trốn ra nước ngoài. Tuy nhiên, ông Amaral không hề biết rằng Bernardo Cerveró khi đó hợp tác với các cơ quan điều tra và đã ghi âm lại toàn bộ nội dung trao đổi.

Thượng nghị sĩ Amaral còn hứa hẹn sẽ tìm cách “chạy án” để Cervero được tại ngoại trong khi chờ xét xử, cùng với 4 triệu reais (tương đương 1 triệu USD) trả trước và 50.000 reais (khoảng 13.000 USD) mỗi tháng đổi lấy sự im lặng của Nestor Cervero. Sau đó, ông Amaral đã tìm một máy bay riêng nhằm đưa Cervero cao chạy xa bay tới Paraguay trước khi sang Tây Ban Nha, nơi ông này có quốc tịch, để tránh bị truy tố.

Petrobras - khởi đầu của chiến dịch trấn áp tham nhũng quy mô lớn

Chiến dịch dọn dẹp còn tiếp diễn

Vụ việc này còn là vết nhơ thanh danh của tỷ phú Esteves, một trong những nhân vật nổi tiếng nhất giới tài chính Brazil, với giá trị tài sản ước tính khoảng 2,1 tỷ USD. Ông Esteves bắt đầu sự nghiệp tại ngân hàng đầu tư Pactual vào năm 1989 và nhanh chóng thăng tiến trước khi Pactual bị ngân hàng Thụy Sỹ UBS mua lại năm 2006, với giá khoảng 2,5 tỷ USD.

Thời điểm UBS bị ảnh hưởng bởi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009, Esteves đã mua lại số cổ phần chi phối Pactual và đổi tên thành BTG Pactual. Với đầu óc kinh doanh nhạy bén và sáng tạo, Esteves sớm đưa BTG trở thành ngân hàng đầu tư độc lập lớn nhất Brazil với 3.500 nhân viên, quản lý 112 tỷ USD tài sản và có văn phòng tại 20 quốc gia.

Bê bối tham nhũng tại Petrobras bị phanh phui từ tháng 3/2014 sau khi ông Roberto Costa, Giám đốc Cung ứng của tập đoàn này, thừa nhận đã “ăn” tiền đút lót của một số công ty cơ khí và xây dựng lớn của Brazil. Theo cảnh sát, đường dây này đã chi tới 4 tỷ USD để hối lộ hàng loạt chính trị gia và quan chức lãnh đạo của Petrobras.

Vụ án trên đến nay đã khiến hơn 100 đối tượng rơi vào vòng lao lý với tội danh tham nhũng, rửa tiền…, trong đó có hàng chục cá nhân thuộc những doanh nghiệp cơ khí và xây dựng hàng đầu Brazil.

Khoảng 50 chính trị gia, trong đó có các Hạ nghị sỹ, Thượng nghị sỹ và Thống đốc bang của Brazil đều nằm trong diện điều tra, bao gồm cả Chánh văn phòng Nội các của cựu Tổng thống Lula da Silva. 23 trong số các công ty cơ khí và xây dựng lớn nhất Brazil bị cấm đấu thầu các hợp đồng của Petrobras.

Hùng Anh