Vấn đề mà SEC quan tâm ở đây là Alibaba sử dụng phương pháp kế toán như thế nào đối với khoản đầu tư vào Cainiao

Được thành lập năm 2013, công ty này đang thành lập các trung tâm phân phối tại nhiều tỉnh thành ở những vùng xa xôi và xung quanh các thành phố lớn nhất Trung Quốc, trong đó có cả một trung tâm phân phối rộng bằng 37 sân bóng gộp lại gần thủ đô Bắc Kinh.

Mặc dù là công ty phân phối hàng cho Alibaba nhưng Cainiao không sở hữu xe tải chở hàng. Phía này cung cấp một hệ thống thông tin trung tâm để điều phối hoạt động của các công ty chuyên chở độc lập. Các công ty nhỏ này mới trực tiếp là đơn vị giao hàng cho người mua.

Vấn đề mà SEC quan tâm ở đây là Alibaba sử dụng phương pháp kế toán như thế nào đối với khoản đầu tư vào Cainiao. Alibaba sử dụng phương pháp vốn chủ sở hữu, tức là khoản đầu tư được ghi nhận ban đầu theo giá gốc. Sau đó, giá trị ghi sổ của khoản đầu tư được điều chỉnh tăng hoặc giảm tương ứng với phần sở hữu của nhà đầu tư trong lãi hoặc lỗ của bên nhận đầu tư sau ngày đầu tư.

Năm 2015, Cainiao báo cáo lỗ ròng 617 triệu NDT (94 triệu USD) trên khoản doanh thu gần 3,1 tỷ NDT. Trong năm đó, Alibaba báo cáo lỗ trên sổ sách là 46 triệu USD, đồng thời ghi nhận được lợi nhuận thặng dư vốn cổ phần ở Cainiao và các công ty khác là 128 triệu USD. Theo Sanford C. Bernstein, phần thặng dư có được từ Cainiao là do công ty này có được mức định giá cao trong vòng gọi vốn gần đây nhất.

Tháng 3, Cainiao công bố vòng kêu gọi vốn mở rộng lần thứ nhất với nguồn tài chính đề từ các nhà đầu tư bao gồm Temasek, GIC Pte và Khazanah Nasional, giúp nâng giá trị công ty lên khoảng 7,7 tỷ USD. Khoản lợi nhuận này giúp bù đắp số lỗ hoạt động của Alibaba.

Chuyên gia tài chính tại Trường Quản lý Quảng Hoa - ĐH Bắc Kinh nhận định, giới chức sẽ đặt câu hỏi cho Alibaba tại sao không hợp nhất toàn bộ Cainiao vào cấu trúc kinh doanh của tập đòan mà lại nắm quyền sở hữu cao và kiểm soát hoạt động kinh doanh vận tải của công ty.

Sát nhập Cainiao sẽ đồng nghĩa với việc Alibaba sẽ phải gánh 100% khoản lỗ từ hoạt động kinh doanh của công ty phân phối này. Tuy nhiên, điều đó cũng không ảnh hưởng nhiều nếu lợi nhuận ròng của Alibaba ở mức 820 triệu USD như quý trước. Chuyên gia phân tích tại HSBC nhận định trong một nghiên cứu cho rằng hoạt động sát nhập Cainiao sẽ thay đổi lợi nhuận ròng của Alibaba chưa đến 1%.

Alibaba cho hay, tập đoàn này chỉ tiến hành sát nhập khi sở hữu hơn 50% cổ phần và có quyền kiểm soát HĐQT. Alibaba sử dụng phương pháp vốn góp với nhiều công ty sử hữu vốn siêu nhỏ khác trong đó có cả Alibaba Picture.

Cuộc điều tra của Ủy ban chứng khoán Mỹ nhằm giải quyết nghi vấn về hoạt động kinh doanh của Cainiao bị điều khiển bởi một số bên khác không chỉ có Alibaba. Gã khổng lồ ngành thương mại điện tử lập ra Cainiao cùng với chuỗi cửa hàng bách hóa Intime Retail và tập đoàn Phục Tinh. Để xây dựng một mạng lưới vận tải cho mình, ba ông lớn này đã đổ 100 tỷ NDT đầu tư ban đầu và lập nên Cainiao.

Trước đó, SEC đã từng đặt câu hỏi về chương trình thúc đẩy doanh thu trong ngày Lễ độc thân của Alibaba với doanh số bán hàng kỷ lục và nhiều giao dịch liên quan. Tin tức về vụ điều tra đã khiến cổ phiếu của công ty này sụt giảm mạnh.

H.Trang