Trí tuệ nhân tạo đang bước ra khỏi phạm vi của một xu hướng công nghệ để trở thành lực đẩy lớn nhất của thị trường tài chính thế giới. Chỉ trong chưa đầy ba năm, AI đã kích hoạt làn sóng dịch chuyển vốn quy mô chưa từng có, làm thay đổi vị thế của nhiều trung tâm tài chính và mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho các doanh nghiệp nắm giữ hạ tầng công nghệ cốt lõi.

Châu Á nổi lên trong cuộc đua hạ tầng AI

Trong nhiều năm, Phố Wall gần như giữ vai trò trung tâm tuyệt đối của thị trường vốn toàn cầu. Các “đại gia” Internet và phần mềm của Mỹ như Google, Amazon hay Meta từng là động lực dẫn dắt phần lớn đà tăng của chứng khoán công nghệ.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của AI đang khiến trật tự đó thay đổi nhanh chóng. Dòng tiền hiện không còn ưu tiên tuyệt đối cho các nền tảng phần mềm mà chuyển mạnh sang những doanh nghiệp sở hữu năng lực tính toán, sản xuất chip và vận hành trung tâm dữ liệu.

GPU, chip tăng tốc AI, bộ nhớ tốc độ cao hay hạ tầng điện toán đám mây đang được xem là “xương sống” của nền kinh tế số mới. Điều này giúp những tập đoàn như Nvidia hay TSMC trở thành các doanh nghiệp có ảnh hưởng lớn nhất trên thị trường tài chính toàn cầu.

Theo nhiều dự báo, tổng chi tiêu cho hạ tầng AI của các tập đoàn công nghệ trên thế giới trong năm 2026 có thể lên tới khoảng 700 đến 800 tỷ USD. Khoản đầu tư khổng lồ này tập trung vào trung tâm dữ liệu, bán dẫn AI và điện toán đám mây.

Điểm đáng chú ý là giới đầu tư hiện ưu tiên những doanh nghiệp nắm giữ “nút thắt” trong chuỗi cung ứng AI. Đó là các công ty sản xuất wafer, bộ nhớ HBM, hệ thống làm mát trung tâm dữ liệu, thiết bị bán dẫn hay hạ tầng điện phục vụ điện toán quy mô lớn.

Nhiều chuyên gia nhận định thế giới đang chứng kiến một cuộc “cách mạng hạ tầng số” lớn nhất trong nhiều thập kỷ. Quy mô và mức độ tác động của AI được so sánh với giai đoạn bùng nổ Internet cuối thập niên 1990, thậm chí tương đồng với quá trình điện khí hóa trong thế kỷ XX.

Trong bối cảnh đó, châu Á nổi lên như mắt xích quan trọng nhất của hệ sinh thái AI toàn cầu. Đài Loan (Trung Quốc) và Hàn Quốc hiện nắm giữ nhiều công nghệ then chốt trong lĩnh vực bán dẫn, từ sản xuất chip, đóng gói cho tới bộ nhớ tốc độ cao phục vụ AI.

Lợi thế chuỗi cung ứng giúp thị trường chứng khoán tại hai nền kinh tế này tăng trưởng mạnh hơn nhiều sàn giao dịch phương Tây trong năm 2026. Nhiều quỹ đầu tư quốc tế bắt đầu nâng tỷ trọng cổ phiếu bán dẫn châu Á nhằm đón đầu làn sóng tăng trưởng mới.

Tại Nhật Bản, AI cũng trở thành chất xúc tác giúp thị trường chứng khoán hồi sinh sau hàng chục năm tăng trưởng chậm. Chỉ số Nikkei liên tục lập các mức cao mới nhờ sự bứt phá của nhóm doanh nghiệp sản xuất thiết bị bán dẫn và tự động hóa công nghiệp.

Giới đầu tư toàn cầu hiện xem châu Á là “công xưởng” của kỷ nguyên AI, trong khi Mỹ vẫn duy trì vai trò dẫn đầu ở lĩnh vực phần mềm, mô hình trí tuệ nhân tạo và dòng vốn đầu tư mạo hiểm.

Sự dịch chuyển này khiến cấu trúc quyền lực tài chính thế giới thay đổi đáng kể. Nếu trước đây phần lớn vốn hóa tập trung ở nhóm Big Tech Mỹ, thì nay ngày càng nhiều giá trị thị trường được tạo ra bên ngoài Phố Wall.

Dòng tiền AI và bài toán “bong bóng” tài sản

Cùng với đà tăng nóng của cổ phiếu AI, những tranh luận về nguy cơ bong bóng tài sản cũng xuất hiện ngày càng nhiều trên thị trường.

Một số chuyên gia cho rằng chứng khoán Mỹ đang phụ thuộc quá lớn vào nhóm cổ phiếu công nghệ liên quan đến AI. Tỷ trọng vốn hóa của một số doanh nghiệp lớn hiện chiếm phần đáng kể trong các chỉ số chứng khoán chủ chốt.

Nhà đầu tư kỳ cựu Bill Gurley gần đây cảnh báo, thị trường AI có dấu hiệu “quá nóng”. Theo ông, nếu tốc độ chi tiêu cho AI chững lại, thị trường có thể đối mặt với một nhịp điều chỉnh mạnh trong tương lai.

Dù vậy, nhiều ý kiến phản biện cho rằng giai đoạn hiện nay khác xa thời kỳ bong bóng dot-com năm 2000. Khi đó, phần lớn công ty Internet vẫn chưa tạo ra lợi nhuận ổn định, trong khi các tập đoàn AI hiện nay đã sở hữu doanh thu và dòng tiền thực tế ở quy mô hàng trăm tỷ USD mỗi năm.

Nói cách khác, AI hiện không chỉ là câu chuyện kỳ vọng mà đã trở thành một ngành kinh doanh tạo lợi nhuận rõ rệt. Đây được xem là điểm khác biệt quan trọng giúp thị trường duy trì niềm tin vào chu kỳ tăng trưởng dài hạn.

Tuy nhiên, rủi ro vẫn hiện hữu. Nếu các doanh nghiệp không thể chuyển hóa khoản đầu tư khổng lồ vào AI thành hiệu quả kinh doanh tương xứng, thị trường hoàn toàn có thể chứng kiến giai đoạn điều chỉnh sâu.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp sở hữu quỹ đất phù hợp để phát triển data center cũng trở thành mục tiêu săn đón của dòng vốn quốc tế. Thị trường bất động sản công nghiệp tại nhiều quốc gia nhờ đó hưởng lợi đáng kể.

Song song với đó, thị trường trái phiếu chuyển đổi tại Mỹ đang tăng trưởng mạnh khi hàng loạt doanh nghiệp AI đẩy mạnh huy động vốn cho hạ tầng. Chỉ trong vài tháng đầu năm 2026, lượng phát hành trái phiếu liên quan đến AI đã tăng lên hàng chục tỷ USD.

Nhiều tổ chức tài chính nhận định thế giới mới chỉ ở giai đoạn đầu của một chu kỳ đầu tư kéo dài hàng thập kỷ. Trong chu kỳ đó, AI có thể đóng vai trò tương tự Internet trong những năm 2000 hoặc hệ thống điện trong thế kỷ trước.

Điều này đồng nghĩa thị trường chứng khoán toàn cầu sẽ tiếp tục thay đổi sâu rộng trong thời gian tới. Những quốc gia và doanh nghiệp kiểm soát được hạ tầng AI nhiều khả năng sẽ trở thành các trung tâm quyền lực kinh tế mới của thế giới trong thập niên tiếp theo.

Bảo Khang