Nếu bạn đang kinh doanh, việc mua bán đối với bạn không có gì khác lạ. Bạn đã bán các sản phẩm, dịch vụ hay thậm chí, cả những nhân viên tiềm năng giàu ý tưởng của công ty. Bởi việc bán công ty chính là bạn bán cho các nhà đầu tư tiềm năng từ hoạt động kinh doanh của bạn.

Nhưng vấn đề cần bàn đó là, bạn đã chuẩn bị để thương vụ này được thành công? Nếu chưa, bạn hãy xem những chia sẻ dưới đây để biết bạn nên nhận thức thế nào khi chuẩn bị bán công ty của mình.

1. Biết được giá trị công ty

Nếu bạn không biết được giá trị công ty mình, bạn sẽ hoàn toàn mù mịt trong quá trình đám phán để bán công ty.

Bước tư duy đầu tiên trong việc bán một doanh nghiệp chính là việc hiểu rõ người mua đang tìm kiếm điều gì khi họ cân nhắc việc mua lại một doanh nghiệp. Có ba cách tiếp cận chính để xác định được giá trị của một doanh nghiệp.

- Tiếp cận tài sản: Hãy cộng tất cả tài sản và cổ phiếu của công ty bạn lại. Con số bạn có được sẽ là bao nhiêu? Đây chính là cách định giá cho doanh nghiệp của bạn.

- Tiếp cận thu nhập: Tiếp cận thu nhập để định giá doanh nghiệp là cách định giá đơn giản về giá trị hiện tại ròng từ nguồn thu nhập của hoạt động kinh doanh. Có những phương thức kỹ thuật để xác định được tổng số tiền này nhưng chúng không nhất thiết được sử dụng để tính toán cho giai đoạn sơ khai ban đầu.

- Tiếp cận thị trường: Tiếp cận thị trường của một công ty liên quan tới việc phân tích các công ty cùng thị trường để biết được giá trị cũng như giá bán của công ty là bao nhiêu.

Bất kể bạn lựa chọn cách tiếp cận nói trên nào cũng mang lại cho bạn sự định giá tốt (cao) nhất. Khi bạn có một con số nhất định nào đó về giá trị của doanh nghiệp mình, bạn có thể sẵn sàng tham gia vào cuộc mua bán thị trường này.

Kể cả khi bạn có một ý tưởng không mấy sắc sảo về giá trị doanh nghiệp của mình, con số bạn có được cũng chính là một sự định hướng trong khả năng cân nhắc của bạn. Bạn vẫn sẽ cần có một giá trị chính xác để có thể tự tin bước vào thương vụ này.

2.  Nắm rõ những người môi giới giỏi nhất trong kinh doanh

Trừ phi bạn là một chuyên gia môi giới kinh doanh hoặc một cố vấn về M&A, còn không, lời khuyên cho bạn là hãy thuê một nhà môi giới để giúp bạn bán thành công công ty của mình. Một nhà môi giới giữ vai trò mang giá trị đặc biệt trong các giai đoạn về sau của một quá trình mua bán gồm: đàm phán, thẩm định pháp nhân và chốt giá giao dịch cuối cùng. 

3.  Hiểu rõ lý do của bản thân

Những người mua tiềm năng luôn có hàng đống câu hỏi khi họ hưởng ứng ý tưởng mua lại công ty của bạn.

Tất cả họ đều muốn biết quy mô của doanh nghiệp, lịch sử phát triển kinh doanh, giá trị của doanh nghiệp và thậm chí, cả vô số chi tiết “giời ơi đất hỡi” khác bạn cũng phải chuẩn bị để có câu trả lời thuyết phục và chân thực nhất.

Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng nhất vẫn luôn là “Tại sao?”. Tại sao bạn muốn bán công ty của mình? Và chính câu trả lời cho câu hỏi này có thể giúp bạn đạt được hay phá vỡ hợp đồng. Câu hỏi tại sao này thực ra là sự gợi ý cho bạn để chọn được đúng giá trị và điểm thu hút tiềm năng của công ty bạn.

Do đó, hơn ai hết, bạn phải biết chính xác nguyên nhân vì sao bạn muốn bán công ty và có thể nói rõ ràng nhất về lý do đó. Nếu lý do của bạn mang tính riêng tư (ví dụ như bạn vừa ly dị) hoặc hiển nhiên (bạn muốn nghỉ hưu), bạn có thể hoàn toàn nói ra. Hết sức đơn giản. Nhưng nếu nguyên do của bạn không phải vậy, tốt hơn là bạn nên đưa ra một lý do thuyết phục mang tính động cơ thúc đẩy song vẫn duy trì được lợi ích của người mua.

4. Nắm bắt được thời điểm hoàn hảo

Việc bán một doanh nghiệp còn phụ thuộc vào thời điểm. Sự khác nhau giữa việc bán công ty đúng thời điểm và vào thời điểm hoàn hảo chính là sự khác biệt giữa một khoản lỗ lớn với một vận may bất ngờ trong đời.

Đâu là “thời điểm hoàn hảo”? Thật khó có câu trả lời thỏa mãn cho câu hỏi này. Bởi tất cả điều đó chỉ phụ thuộc vào đúng sự tăng giảm đầy biến động trong ngành của bạn cùng tình hình kinh tế chung. Ví dụ như bất động sản và thương mại, đây là những ngành có xu hướng kinh doanh theo mùa. Vì vậy, thời điểm hoàn hảo trong ngành M&A phụ thuộc vào thời điểm thị trường đang lên hay xuống theo từng giai đoạn.

5. Thời gian nên và không nên khi bán công ty

Trước khi quyết định bán công ty của mình, bạn phải biết được thời gian nên và không nên thực hiện thương vụ này.

Những khoảng thời gian bạn không nên bán công ty:

- Khi bạn cảm thấy bị bùng nổ. Trạng thái bùng nổ là một phần không thể thiếu trong cuộc chơi kinh doanh. Đừng bán công ty đi trong khoảng thời gian bản thân bạn thấy áp lực. Bởi lúc này, bạn sẽ thiếu năng lượng và sáng suốt để xác định rõ được giá bán phù hợp. Và như vậy, bạn sẽ kết thúc trong hối hận muộn màng về một thương vụ.

- Khi công ty đối mặt với khủng hoảng hoặc thảm họa. Một số người mua rất háo hức mua những công ty rơi vào tình trạng xấu, nhưng nói chung, đây không phải giải pháp tốt nhất cho chiến lược bán công ty.

- Khi bạn chỉ muốn có một đống tiền lớn. Những khoản tiền lớn là một phần hấp dẫn của bất cứ thương vụ nào, nhưng điều đó không nên trở thành động lực thúc đẩy định hướng cho việc bán công ty của bạn.

Và đây là những thời điểm bạn nên cân nhắc để bán công ty của mình:

- Khi bạn sẵn sàng thay đổi lối sống như: về hưu, dành nhiều thời gian hơn cho gia đình, hưởng thụ những thú vui riêng của mình, v.v…

- Bạn thích tham gia vào công việc quản lý chuyên môn. Những công ty mua lại doanh nghiệp không chỉ mua lại thực thể không hồn. Họ còn mua cả con người – nhân sự của – công ty đó. Và như vậy, sẽ có nhiều khả năng hơn cho đội ngũ quản lý của bạn, đồng thời giúp cho thương vụ càng trở nên thu hút hơn.

- Trong xu hướng đi lên để phát triển công ty hơn nữa. Nếu bạn đang theo một quỹ đạo tiến lên, công ty của bạn sẽ trở nên hấp dẫn hơn nhiều trong mắt các nhà mua lại. Và thời điểm 3 năm có lợi nhuận là quy tắc ngón tay cái tuyệt vời nhất cho thương vụ này của bạn.

- Khi nền kinh tế đang trong giai đoạn phát triển tốt. Một thị trường chứng khoán hoạt động tăng trưởng và mức lãi suất thấp là cách dễ nhất để minh chứng cho “nền kinh tế đang trong giai đoạn phát triển tốt”.

- Khi công ty đang hoạt động hiệu quả trong một ngành công nghiệp yếu kém.

Kết luận

Bán công ty luôn là một thỏa thuận quan trọng bởi nó liên quan đến những thay đổi lớn trong đời, những khoản tiền khổng lồ và rất nhiều thời gian.

Yếu tố cuối cùng bạn cần luôn ghi nhớ chính là, việc bán công ty sẽ thay đổi chóng mặt cuộc sống của bạn. Cho dù có hay không, bạn vẫn là người tham gia tích cực nhất vào công ty của mình và điều này luôn trở thành những thay đổi đầy ý nghĩa tới cách bạn xem xét cũng như đánh giá hoạt động của công ty.

Đôi khi, những thay đổi này sẽ giúp bạn có thể nhận được một khoản tiền khổng lồ từ việc bán công ty. Và khoản tiền đó sẽ khiến bạn quyết định bạn sẽ làm gì tiếp trong cuộc sống (mà không cần tới chúng). Do đó, trước khi bán công ty – thậm chí cả trước khi bạn nghĩ tới việc bán công ty – hãy cân nhắc kỹ về mục đích và tầm nhìn của bạn cho tương lai của chính mình. 

Lê Minh