Theo số liệu mới nhất từ Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch & Đầu tư), tính chung đến 26/12/2016, tổng vốn đầu tư đăng ký cấp mới, tăng thêm và góp vốn, mua cổ phần tại Việt Nam đạt 24,4 tỷ USD.

Trong năm 2016, nhà đầu tư nước ngoài đã đầu tư vào 19 ngành lĩnh vực. Trong đó, lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo là lĩnh vực thu hút được nhiều sự quan tâm của nhà đầu tư nước ngoài với 1.020 dự án đầu tư đăng ký mới, 861 lượt dự án điều chỉnh vốn và 290 dự án, tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần. Tổng số vốn cấp mới, tăng thêm và góp vốn mua cổ phần là 15,53 tỷ USD, chiếm 63,7% tổng vốn đầu tư đăng ký trong cả năm.

Những tín hiệu lạc quan

Cùng với tín hiệu lạc quan từ việc thu hút vốn FDI vào lĩnh vực sản xuất, chế biến, chế tạo, theo dữ liệu chỉ số PMI mới nhất của Nikkei, chỉ số nhà quản trị mua hàng của Việt Nam đạt mức 52,4 điểm trong tháng 12/2016, cao thứ hai Đông Nam Á sau Philippines (55,7 điểm). Nghĩa là sản lượng ngành sản xuất của Việt Nam trong tháng 12/2016 đã tăng lần thứ mười hai trong 13 tháng qua.

Như nhận định của Nikkei, các điều kiện kinh doanh đã cải thiện hơn trong suốt 13 tháng qua nhờ mức tăng của số lượng đơn đặt hàng mới, sản lượng và việc làm. Số lượng đơn đặt hàng mới và sản lượng tăng vẫn là những động lực chính cho sự phát triển chung của ngành sản xuất. Ngoài ra, kế hoạch tăng dự trữ hàng tồn kho đã góp phần làm tăng nhu cầu đối với hàng hóa đầu vào.

Được trích ý kiến trong báo cáo PMI, chuyên gia Andrew Harker tại IHS Markit, công ty thu thập kết quả khảo sát PMI, cho biết: Mức tăng trưởng mạnh trong tháng cuối năm 2016 đã kết thúc một năm nói chung là tích cực đối với lĩnh vực sản xuất của Việt Nam.

Yêu cầu đặt ra trong năm 2017 là cần tập trung phát triển lĩnh vực sản xuất công nghiệp theo chiều sâu

Chuyên gia Andrew Harker đánh giá các công ty trong nước tiếp tục có thể bảo đảm giành được các đơn đặt hàng mới, với số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới tăng kỷ lục là điểm nhấn quan trọng trong kỳ khảo sát mới nhất. Do đó, lĩnh vực sản xuất có vẻ khả quan bước vào năm 2017, năm mà IHS Markit dự báo GDP tăng 6,3%.

Nhìn từ kết quả chỉ số PMI tháng 12/2016, giới chuyên gia cho rằng sự tăng trưởng của lĩnh vực sản xuất tại Việt Nam đã phản ánh nhu cầu đã mạnh lên cả ở trong nước và nước ngoài. Điều này được kỳ vọng xuất khẩu và thu hút vốn FDI của Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng tốt trong năm 2017.

Nhiều việc phải làm

Bộ Công Thương cho rằng ngành công nghiệp chế biến, chế tạo trong thời gian qua có mức tăng trưởng cao hơn so với mức tăng của cùng kỳ năm trước đó cho thấy tín hiệu tích cực trong sản xuất công nghiệp.

Theo kế hoạch của Bộ này, để có thể đạt tốc độ tăng trưởng GDP của cả nước năm 2017 tăng_6,8% thì Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIO) cần phải tăng khoảng 8% so với năm 2016.

Vấn đề mấu chốt mà Bộ Công Thương đề ra cho lĩnh vực sản xuất chính là phát triển công nghiệp với tốc độ hợp lý, đảm bảo tính bền vững. Yêu cầu đặt ra là cần tập trung phát triển sản xuất công nghiệp theo chiều sâu để từng bước tạo ra những sản phẩm có thương hiệu quốc gia và có sức cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Hơn nữa, theo Bộ này, cần đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ đáp ứng nguyên liệu đầu vào, từ đó giảm nhập khẩu. Đồng thời, cần tăng cường sự liên kết giữa các doanh nghiệp trong quá trình sản xuất, cung ứng sản phẩm.

Trên thực tế, bên cạnh mặt triển vọng, phải hiểu rằng trong lĩnh vực sản xuất, khi thế giới đang tiến đến cuộc cách mạng công nghiệp giai đoạn 4, về cơ bản, Việt Nam vẫn chủ yếu ở giai đoạn 2, tức là dây chuyền gia công, lắp ráp.

Theo lưu ý gần đây của chuyên gia Ngân hàng Thế giới (WB), một đặc điểm quan trọng của kỷ nguyên công nghiệp hiện nay là các hệ thống kinh doanh đang được hình thành trong bối cảnh phân công lao động rất chi tiết và biến đổi nhanh chóng trên toàn cầu và trong khu vực, thường được gọi là các chuỗi giá trị toàn cầu (GVCs).

Điều trở thành phổ biến hơn là giá trị cho một sản phẩm được tăng thêm tại hai hoặc nhiều nước trước khi đưa vào sử dụng cuối cùng. Điều này đã thúc đẩy sự phát triển thương mại hàng hóa trung gian và dịch vụ, và làm tăng tỷ trọng nhập khẩu trong xuất khẩu (cường độ nhập khẩu) của các nước tham gia sâu vào GVCs.

Điều đó cũng có nghĩa là các nước như Việt Nam có thể chuyên môn hóa vào các chức năng kinh doanh hẹp trong chuỗi giá trị gia tăng, như sáng tạo hoặc chế tác.

Ông Sebastian Eckardt, chuyên gia kinh tế trưởng WB tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng chừng nào các ngành công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam còn tụt hậu, sẽ khó có thể tăng giá trị gia tăng trong nước (DVA) một cách bền vững cũng như tiếp cận GVCs và thị trường quốc tế.

Thế Vinh