Trong lĩnh vực chăn nuôi gia cầm, đại diện một doanh nghiệp (DN) đến từ Thái Lan chỉ ra thực tế đáng buồn: Nếu như ở Thái Lan, 500 con gà trở xuống là chăn nuôi nhỏ lẻ theo hộ gia đình, thì ở Việt Nam, 90% nằm trong số này, kém Thái Lan 10 lần.

Ở Thái Lan, hơn 70% hộ có sức nuôi từ 5.000 con gà ở trên. Trong khi đó, ở Việt Nam có 8 triệu điểm chăn nuôi gà, nhưng quy mô từ 100 đến 1.000 con chỉ chiếm 3%, trên 1.000 con chỉ chiếm 0,2%. Điều đó cho thấy quy mô và năng suất hiệu quả các nông trại ở Thái Lan hơn hẳn Việt Nam, nên các sản phẩm dễ dàng cạnh tranh.

Đứng ngoài khâu "ngon ăn"

Điều này cộng với tình trạng giá cả phập phù, cung cầu không cân bằng, quy hoạch phát triển kém bền vững… phần nào lý giải về sự bấp bênh của chăn nuôi gà nói riêng và ngành chăn nuôi nói chung ở Việt Nam trong thời gian qua, nhất là sự bị động khi những dự báo và giải pháp thị trường đều không đúng với thực tế.

Hoặc như tình hình thị trường mua sắm trực tuyến ở Việt Nam hiện nay, dễ nhận thấy sự chi phối của khối ngoại. Như một đánh giá từng đưa ra, trong số 20 DN thương mại điện tử ở Việt Nam có tới 17 DN có vốn nước ngoài, chủ yếu nhận vốn từ Trung Quốc. Điều này khiến nhiều người cho rằng DN Việt vẫn đứng ngoài khâu "ngon ăn" nhất.

Hay như lĩnh vực giao hàng nhanh, tại Tp.HCM có hàng chục DN lớn nhỏ, trong nước và ngoài nước tham gia vào lĩnh vực giao hàng nhanh cho các kênh bán lẻ trực tuyến với tính chất cạnh tranh khốc liệt. Có thể kể ra những tên tuổi như Giaohangnhanh, DHL, VNPost, Sendo, Viettel Post, Kerry TTC, Shipchung…

Dù tỷ suất sinh lời thấp, thậm chí có DN phải phá sản, nhưng mức tăng trưởng của ngành này vẫn trên 30%. Điểm bất lợi đối với khối nội trong lĩnh vực này là họ không phải ưu tiên lựa chọn dịch vụ từ nhiều đối tác trong và ngoài nước. Vấn đề giá cả, thời gian, pháp lý, bất đồng ngôn ngữ… cũng là điểm hạn chế so với khối ngoại trong cạnh tranh.

Theo giới chuyên gia, để xảy ra tình trạng trên là do nhiều DN Việt không đánh giá trước thị trường hoặc năng lực dự báo yếu. Hơn nữa, chính sách không được xác định rõ ràng, chưa tận dụng tốt các hệ thống thông minh trong quản lý khách hàng, đơn hàng, hàng hóa…

Trong buổi gặp gỡ giới DN tại Tp.HCM vào cuối tuần qua, ông Hiroki Oka, chuyên gia của Deloitte, có lưu ý rằng các DN Việt còn yếu về năng lực dự báo thị trường. Trên thực tế, thị trường Việt Nam chưa bao giờ là đơn giản đối với DN. Các kênh thương mại truyền thống rất mạnh và kênh bán hàng điện tử cũng phát triển rất nhanh.

Tuy nhiên, nhiều vấn đề như chi phí logistics còn cao, các DN phải làm việc với nhiều chuỗi, nhiều đơn vị khác để bán hàng, nên nhiều vấn đề còn phức tạp. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến việc bán hàng, cung cấp dịch vụ, sản phẩm cho người tiêu dùng.

Nắm bắt xu hướng mới

"Hãy hình dung ra những thách thức cơ bản khiến việc bán hàng khó khăn, đó là việc giao hàng chậm hoặc hàng không đến được tay người tiêu dùng, khiến họ than phiền, không hài lòng", ông Hiroki Oka chia sẻ.

Về xu hướng thay đổi hành vi tiêu dùng trên thị trường hiện nay, ông Marek Forysiak, Phó Tổng Giám đốc FE CREDIT, cho biết hành vi tiêu dùng và đặc biệt là tâm lý mua hàng là chuỗi phản ứng rất phức tạp. Thời đại "internet of things" (mạng lưới vạn vật kết nối internet) tạo nên môi trường rộng mở về thông tin.

Ở đó, người tiêu dùng tiếp xúc với nhiều nguồn thông tin khác nhau về cùng một sản phẩm tìm kiếm và mua sắm những sản phẩm, dịch vụ tốt với mức giá ưu đãi nhất, đã hình thành văn hóa mua sắm thông minh và tiết kiệm.

Vì vậy, ông Marek nhấn mạnh trong bất cứ nền kinh tế nào cũng vậy, người tiêu dùng (khách hàng) chính là đối tượng trung tâm mà DN cần hướng tới. Trong bối cảnh ngày càng có nhiều phương tiện mới, nền tảng mới thay đổi hành vi tiêu dùng của khách hàng từng phút, từng giây đòi hỏi các DN Việt phải nắm bắt các xu hướng mới này.

Thực tế cho thấy, bên cạnh hạn chế về khả năng dự báo thị trường, các DN Việt còn thiếu sự trao đổi thông tin đáng tin cậy xuyên suốt quá trình sản xuất và phân phối của sản phẩm, đơn cử như trong trong ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG).

Điều này không chỉ gây khó khăn trong việc xác định giá trị thực sự của hàng hóa mà còn trong việc điều tra khi có tiêu cực xảy ra trong quá trình sản xuất: Giả mạo, nhiễm bẩn thực phẩm, lạm dụng lao động hoặc các hoạt động bất hợp pháp khác…

Theo khuyến cáo từ chuyên gia của Deloitte, một khi DN đã đầu tư công nghệ phải làm sao để đáp ứng được thị trường, phải có đủ năng lực sản xuất, kinh doanh. Ngoài ra, khả năng phân tích rất chắc chắn để đo lường các dự đoán, hiện thực hóa vốn đầu tư của DN, nhà máy…

Điều quan trọng là DN cần có quá trình dự báo thị trường mang tính chất chiến lược dài hạn bằng kế hoạch kinh doanh tích hợp. Nếu nhu cầu tăng lên nhưng DN thiếu nguồn cung… thì sẽ đưa ra được kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Đơn cử như nguồn lực DN đang tập trung vào kênh phân phối nào và kênh nào còn thiếu, yếu thì phải tìm hiểu nghiên cứu lý do…

Thế Vinh