Câu gợi ý mới đây của Bộ trưởng Bộ GTVT Đinh La Thăng rằng: “Lợi nhuận cao thế thì giảm giá cho bà con nhờ” tại Hội nghị tổng kết năm 2015 của Vietnam Airlines đã gợi lên nỗi niềm của nhiều người về cái “ngất ngưởng” của giá vé máy bay.

“Cái dớp” của độc quyền?

Dư luận bức xúc cũng phải. Bởi vì giá nhiên liệu Jet A1 có xu hướng giảm dần hơn một năm qua, giảm hơn 40% so với mức giá cùng thời điểm này năm trước. Trái lại, tổng doanh thu hợp nhất của Vietnamn Airlines (VNA) lại đến 70.000 tỷ đồng, tăng 129% so với kế hoạch. Lợi nhuận công ty mẹ tăng 44% so với kế hoạch đầu năm, lợi nhuận hợp nhất trước thuế đạt trên 1.400 tỷ đồng.

Trong khi đó, giá vé máy bay của VNA so với cùng kì năm ngoái vẫn cao và nhất là vé Tết so với cùng kì năm ngoái tăng 5 – 10%. Nhiều người đặt dấu hỏi, nếu không có Vietjet air và Jetstar thì họ chẳng bao giờ dám mơ đi máy bay vì giá vé của VNA quá cao. Phải chăng đó là do độc quyền?

Không chỉ giá vé máy bay mà giá dịch vụ vận tải rất cao đã gây biến động bao nhiêu mặt hàng. Điều này sẽ góp phần không nhỏ trong việc giảm sức cạnh tranh và tác động xấu đến nền kinh tế trong nước.

Trong động thái mới nhất, ngày 6/1, theo chỉ đạo của Bộ trưởng Đinh La Thăng, Cục Hàng không Việt Nam (CAA), đã có văn bản gửi VNA cùng hai hãng hàng không nội địa là Jetstar Pacific, VietJet Air để yêu cầu nghiên cứu, xây dựng các phương án giảm giá, xuất bán nhiều loại giá vé thấp, tạo điều kiện hơn nữa cho nhiều người dân tham gia giao thông đường không.

CAA cũng yêu cầu các hãng phải báo cáo phương án gửi về Cục trước ngày 10/1. Theo CAA, đến thời điểm 31/12/2015, giá nhiên liệu tiếp tục giảm, việc này có tác động tích cực đến thị trường vận tải nói chung và thị trường vận chuyển hàng không nói riêng.

CAA yêu cầu các hãng hàng không nghiên cứu, xây dựng các phương án giảm giá, xuất bán nhiều loại giá vé thấp, tạo điều kiện hơn nữa cho nhiều người dân tham gia giao thông đường không.

Việc giảm cước vận tải cũng là vấn đề tranh cãi hiện nay, trong bối cảnh giá xăng dầu điều chỉnh giảm giá hôm 4/1 vừa qua.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, việc điều chỉnh giá này sẽ tiếp tục có tác động nhất định đến giá cước vận tải bằng ô tô. Vì vậy, hôm 5/1 vừa qua, Bộ này đã có công văn gửi Sở Tài chính các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương yêu cầu phối hợp với Sở Giao thông vận tải và các cơ quan liên quan tiếp tục tăng cường quản lý giá cước vận tải bằng xe ô tô tại địa phương.

Bộ Tài chính cũng yêu cầu các đơn vị thường xuyên tổng hợp báo cáo về Cục Quản lý giá diễn biến tình hình giảm giá cước và kết quả thanh tra, kiểm tra giá cước vận tải bằng ô tô tại địa phương trong các báo cáo định kỳ về tình hình giá cả thị trường theo quy định.

Với trạm thu phí dày đặc, liệu việc giảm cước vận tải có căn cơ?

Thiếu căn cơ

Trong năm 2015, trước xu hướng giảm của giá xăng dầu, Bộ Tài chính và Bộ Giao thông vận tải đã có các công văn gửi chính quyền các địa phương về việc tiếp tục tăng cường quản lý giá cước vận tải trên địa bàn. Đến nay, nhiều địa phương đã có văn bản chỉ đạo đơn vị vận tải ô tô kê khai giảm giá cước theo diễn biến giảm của giá xăng, dầu.

Tuy vậy, nhiều người vẫn băn khoăn là cước vận tải chây ỳ hoặc giảm nhỏ giọt cũng có cái lý do của nó. Bởi vì phí đường bộ quá cao, trong khi các trạm thu phí cầu đường mọc lên như nấm. Nhất là từ năm 2016, hàng loạt trạm thu phí của các dự án nâng cấp, mở rộng trên quốc lộ 1 bằng hình thức BOT bắt đầu thu phí. Lẽ nào các cơ quan quản lý nhà nước không nhận thấy điều trái khoáy này?

Mới đây, chính Thứ trưởng Bộ Giao thông vận tải Nguyễn Hồng Trường cũng nói rằng các trạm BOT nằm trong lộ trình tăng phí vẫn tăng bình thường nhưng cần cân nhắc ba điều kiện: việc hoàn vốn của nhà đầu tư, sức chịu đựng của người dân và tốc độ phát triển của nền kinh tế.

Nhiều người dân, kể cả doanh nghiệp vận tải đặt câu hỏi: Xăng giảm nhỏ giọt trong khi từ đầu đường cuối đường mọc lên hàng loạt các trạm BOT. Đó là chưa kể một loạt thuế, phí, tiền mãi lộ có tên và không tên khác. Phí chồng phí như vậy thì chủ xe, doanh nghiệp lấy gì để giảm được giá cước?

Nhiều lái xe cho biết việc thu phí là đương nhiên nhưng mật độ trạm thu phí dày đặc, giá lại quá cao. Chính điều này khiến các doanh nghiệp vẫn phải tính đến phương án tăng giá vé để bù đắp chi phí tăng gấp đôi, gấp ba lần, dù biết việc tăng giá vé sẽ làm giảm khách. Lẽ đương nhiên mức phí tăng cũng sẽ được tính vào giá hàng hóa, và cuối cùng người tiêu dùng “lãnh đủ”.

Thế Vinh