Trong thông báo được đưa ra hôm 20/8, Chủ tịch Nhóm Ngân hàng Thế giới (WB) David Malpass cho hay: “Chất lượng nước ngày càng suy giảm đang kìm hãm tăng trưởng kinh tế, ảnh hưởng xấu đến điều kiện sức khỏe, giảm sản xuất lương thực và làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói ở nhiều quốc gia”.

Công tác giám sát bị lơ là

Báo cáo của WB chỉ ra tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) giảm 0,82% ở các khu vực hạ lưu của các con sông bị ô nhiễm nặng, so với tỷ lệ trung bình 2,33%. Ở các nước thu nhập trung bình, tác động thậm chí còn lớn hơn, khi sụt giảm gần một nửa tốc độ tăng trưởng, trong khi ở các quốc gia có thu nhập cao, GDP giảm 0,34%.

Các nhà nghiên cứu của WB rút ra kết luận trên dựa theo ba loại dữ liệu chính về chất lượng nước: Mẫu các trạm quan trắc, dữ liệu vệ tinh và dữ liệu do máy tính tạo ra từ các mô hình học máy (machine learning). Họ tin rằng nếu có thêm dữ liệu thì vấn đề sẽ càng được làm sáng tỏ. “Công tác giám sát chất lượng nước toàn cầu đang bị lơ là trầm trọng”, báo cáo nêu rõ.

Dữ liệu được thu thập tự động từ vệ tinh giúp loại bỏ sự phụ thuộc vào các trạm quan trắc sông hồ, đồng thời cũng hạn chế rủi ro bị can thiệp dữ liệu, ngăn chặn các hành vi cố tình thay đổi kết quả quan trắc.

Các chuyên gia cũng cho rằng dữ liệu vệ tinh thể hiện được hiện trạng của nhiều sông hồ khác nhau thay vì chỉ ghi nhận chất lượng nước tại một điểm nhất định theo phương pháp truyền thống, từ đó giảm thiểu rủi ro đưa ra kết luận mang tính cục bộ và thiếu chuẩn xác.

Báo cáo của WB đề xuất một số giải pháp chính sách như tăng cường hiệu quả công tác thu thập thông tin bằng công nghệ blockchain, đẩy mạnh công tác phòng ngừa ô nhiễm và đầu tư nhiều hơn cho các dự án bảo vệ tài nguyên nước.

Theo báo cáo, các loại vi khuẩn, nước thải, hóa chất và nhựa có thể làm giảm oxy trong nước và tăng độc tính. Đặc biệt, nồng độ nitơ trong nước tăng lên có thể tác động đến quá trình tăng trưởng và phát triển tâm thần ở trẻ em, làm giảm thu nhập của người lớn trong tương lai tới 2% so với những người không bị phơi nhiễm.

Đủ thứ đổ vào nguồn nước

Nitơ thường xâm nhập vào nguồn nước thông qua phân bón trong canh tác nông nghiệp. Việc bón phân có thể giúp nâng cao năng suất cây trồng, nhưng nitrat có thể gây hại cho môi trường khi chúng tích tụ trong nước ngầm và chực chờ có dòng chảy để thâm nhập vào sông, hồ và đại dương.

Độ mặn cao cũng góp phần vào giảm chất lượng nước, chủ yếu do hạn hán dữ dội hơn, ngập lụt do mưa bão và tốc độ khai thác nước của con người. Thực trạng này sẽ làm giảm sản lượng nông nghiệp với một lượng có thể nuôi sống 170 triệu người, tức là tương đương dân số Bangladesh.

Nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận mối quan ngại ngày càng lớn về hạt vi nhựa và dược phẩm. Hơn 90% trong số 8,3 tỷ tấn nhựa ước tính được tạo ra từ những năm 1950 đến nay chưa được tái chế và có rất ít thông tin về việc đâu là ngưỡng an toàn đối với nguồn nước. Một số nghiên cứu trước đây đã phát hiện hạt vi nhựa trong hơn 80% nguồn nước ngọt, nước máy đô thị và nước đóng chai trên toàn thế giới.

Dược phẩm cũng đang xâm nhập vào nguồn nước ở mức đáng báo động. Theo báo cáo, một nhà máy xử lý nước thải của Ấn Độ phục vụ một khu vực sản xuất thuốc lớn được phát hiện có nồng độ kháng sinh cao gấp 1.000 lần mức độc hại đối với một số vi khuẩn. Thuốc chủ yếu xuất hiện trong nguồn nước thông qua nước tiểu và phân người hoặc động vật, vì 30 - 90% hầu hết các loại kháng sinh có thể được bài tiết dưới dạng hoạt chất.

Hải Châu