Theo ông Nghiêm Xuân Đa, Chủ tịch VSA, kể từ khi biện pháp chống bán phá giá thép mạ (mã số vụ AD02) hết hiệu lực vào tháng 5/2022, lượng thép mạ Trung Quốc nhập vào Việt Nam đã tăng đột biến, chiếm 64-67% tổng lượng thép nhập khẩu trong giai đoạn 2022-2023, gây áp lực lớn lên ngành sản xuất trong nước.

Nguy cơ gia tăng khi thép Trung Quốc bị áp thuế tại các thị trường lớn

Việc Hoa Kỳ tuyên bố áp thuế 25% đối với toàn bộ thép và nhôm nhập khẩu đã gây ra chấn động lớn trên thị trường thế giới, đặc biệt ảnh hưởng đến Trung Quốc khi quốc gia này đang xuất khẩu khoảng 7 tỷ USD thép qua Hoa Kỳ. Liên minh Châu Âu (EU) cũng thắt chặt các biện pháp quản lý thép nhập khẩu nhằm ngăn chặn tình trạng đổ bộ hàng hoá từ Trung Quốc.

Với những rào cản mới tại các thị trường lớn, nguy cơ Việt Nam trở thành điểm trung chuyển cho thép Trung Quốc là rất cao. Chính vì vậy, các doanh nghiệp Việt Nam đánh giá rằng nếu không nhanh chóng áp thuế chống bán phá giá, nguy cơ doanh nghiệp trong nước phải cắt giảm sản lượng, đóng cửa nhà máy hoặc thua lỗ trên sân nhà là rất lớn.

Bộ Công Thương ngày 21/2/2025 đã ban hành quyết định số 460/QĐ-BCT áp thuế chống bán phá giá tạm thời đối với thép cuộn cán nóng nhập khẩu từ Ấn Độ và Trung Quốc (mã số vụ AD20). Điều này đặt ra một nghịch lý khi nguyên liệu chính để sản xuất thép mạ đã bị áp thuế, trong khi thép mạ nhập khẩu lại chưa có biện pháp bảo vệ.

Các doanh nghiệp thép trong nước cho rằng việc áp thuế một cách không đồng bộ có thể khiến ngành thép Việt Nam rơi vào tình trạng mất cân bằng.

Thép cuộn cán nóng bị đánh thuế giúp giảm bớt sự cạnh tranh không lành mạnh ở khâu nguyên liệu, nhưng nếu không kiểm soát được thép mạ nhập khẩu, doanh nghiệp nội địa vẫn khó có thể trụ vững trước làn sóng thép giá rẻ từ Trung Quốc và Hàn Quốc.

Việt Nam cần hành động sớm để bảo vệ ngành thép

Theo ông Trần Thanh Hải, chuyên gia kinh tế, "Thép mạ là một trong những mặt hàng chiếm tỷ trọng cao trong các công trình xây dựng, ô tô, điện lạnh. Nếu doanh nghiệp nội địa bị thép nhập khẩu giá rẻ chèn ép, nguy cơ chuỗi giá trị ngành thép bị đánh gãy rất lớn."

Đại diện một doanh nghiệp thép trong nước chia sẻ: "Chúng tôi đang gắng cầm cự trước áp lực giá rẻ từ Trung Quốc. Việc Bộ Công Thương xem xét áp thuế chống bán phá giá là rất cần thiết, giúp doanh nghiệp trong nước duy trì sản xuất và bảo vệ người lao động."

Việt Nam đang chịu tác động từ biến động thị trường toàn cầu khi giá quặng sắt giảm và các nền kinh tế lớn siết chặt chính sách thương mại. Theo số liệu từ Sàn giao dịch hàng hóa Đại Liên (DCE), giá quặng sắt giao tháng 5/2025 giảm 0,74% xuống còn 799,5 nhân dân tệ/tấn (tương đương 109,72 USD/tấn).

Trong khi đó, giá quặng sắt chuẩn giao tháng 3 tại Singapore mất 1,94% trong tháng 2. Điều này cho thấy giá nguyên liệu thô có xu hướng giảm, nhưng tác động thực sự đối với Việt Nam vẫn phụ thuộc vào chính sách điều chỉnh của thị trường nội địa.

Với những áp lực hiện tại, Việt Nam cần nhanh chóng đề ra quyết định về thuế chống bán phá giá đối với thép mạ nhập khẩu từ Trung Quốc và Hàn Quốc nhằm đảm bảo tính cạnh tranh công bằng và bảo vệ độ bền vững của ngành thép trong nước.

Việc chậm trễ có thể khiến doanh nghiệp nội địa mất thị phần, làm giảm hiệu quả của chuỗi cung ứng thép và tác động tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam nói chung.

Thùy Linh