Nghiên cứu cho thấy những phát hiện thú vị, đồng thời cũng đề xuất các giải pháp mang lại lợi ích tốt nhất cho doanh nghiệp.

Kết quả rà soát đã chỉ ra các quy định khác biệt, chưa tương thích giữa pháp luật Việt Nam về sở hữu trí tuệ với các cam kết cụ thể của EVFTA. Từ đó, đề xuất giải pháp sửa đổi pháp luật và thực thi từ góc độ của doanh nghiệp Việt Nam nhằm đảm bảo tuân thủ Hiệp định theo cách thức có lợi nhất cho các doanh nghiệp.

Thứ nhất, pháp luật Việt Nam hiện hành đã tương thích với đa số các cam kết về SHTT trong EVFTA ở cả 3 chế định lớn của Chương này là: các nguyên tắc chung về bảo hộ SHTT, các tiêu chuẩn bảo hộ SHTT và các yêu cầu về biện pháp thực thi tại biên giới.

Đối với các nghĩa vụ “đã tương thích”, khi thực thi EVFTA, về nguyên tắc Việt Nam sẽ không phải điều chỉnh, sửa đổi hay bổ sung bất kì nội dung nào của các văn bản pháp luật hiện hành. Dù vậy, cần lưu ý rằng rất nhiều nghĩa vụ trong EVFTA không chỉ bao gồm nghĩa vụ bảo hộ mà còn là yêu cầu bảo hộ “đầy đủ” (adequate), “hiệu quả” (effective).

Trong khi đó, thực tế thực thi bảo hộ SHTT ở Việt Nam có nhiều bất cập , và có lẽ còn ở mức độ khá xa so với yêu cầu. Do đó, nghiên cứu rà soát khuyến nghị các cơ quan có thẩm quyền tập trung vào công tác thực thi trên thực tiễn để đảm bảo thi hành hiệu quả các nghĩa vụ mà pháp luật Việt Nam “đã tương thích”.

Thứ hai, kết quả rà soát cho thấy hiện chỉ có 4 cam kết mà pháp luật Việt Nam chưa tuân thủ, bao gồm: Quyền độc quyền công bố đến công chúng của người biểu diễn, nhà sản xuất các bản ghi âm, ghi hình; Quy trình và cách thức bảo hộ đối với 169 Chỉ dẫn địa lý của EU liệt kê trong EVFTA; Cam kết bù đắp thời hạn sáng chế dược phẩm cho những chậm trễ trong cấp phép lưu hành và Nguyên tắc suy đoán về quyền của người có tên trên tác phẩm. Đây tuy không phải là những chế định hay vấn đề lớn về pháp luật nhưng là các quy định rất chi tiết mà pháp luật Việt Nam hiện chưa ghi nhận.

Thứ ba, rà soát cũng chỉ ra một nhóm tương đối các cam kết trong EVFTA mà pháp luật về SHTT của Việt Nam đã có quy định nhưng chưa hoàn toàn tương thích. Nhóm này bao gồm: Một số quyền phải ghi nhận đối với người biểu diễn, nhà sản xuất các bản ghi âm, ghi hình; Một số biện pháp bảo hộ chi tiết nhằm chống lại hành vi xâm phạm các biện pháp kỹ thuật bảo vệ quyền hay các thông tin quản lý quyền; Một số tiêu chuẩn bảo hộ mới đối với kiểu dáng công nghiệp; Một số yêu cầu tăng cường thẩm quyền của cơ quan Nhà nước trong triển khai các biện pháp dân sự trong thực thi quyền SHTT.

Đối với các trường hợp pháp luật Việt Nam chưa tuân thủ hoặc không tương thích một phần với cam kết EVFTA, nghiên cứu đề xuất cần điều chỉnh, sửa đổi bổ sung pháp luật chúng áp dụng cho mọi chủ thể thay vì cần xây dựng một văn bản riêng chỉ áp dụng cho EU. Quan trọng hơn, nghiên cứu nhấn mạnh cần tăng cường công tác thực thi để đảm bảo tính nghiêm minh của các quy định về bảo hộ SHTT và tuân thủ một cách thực chất các cam kết EVFTA.

Phương Nguyên