World Cup từ lâu đã vượt khỏi khuôn khổ một giải bóng đá để trở thành tài sản thương mại giá trị nhất của FIFA. Chu kỳ 2023 - 2026, tổ chức này dự kiến thu về 8,91 tỷ USD doanh thu, trong đó gần 3,93 tỷ USD đến từ bản quyền truyền hình, chiếm khoảng 44% tổng nguồn thu.

Đây tiếp tục là "cỗ máy kiếm tiền" lớn nhất của FIFA, vượt cả doanh thu tài trợ và các hoạt động thương mại khác.

World Cup 2026 đánh dấu bước ngoặt khi lần đầu tiên có 48 đội tham dự, thay vì 32 như trước đây. Số trận đấu tăng từ 64 lên 104, đồng nghĩa FIFA có thêm hàng chục giờ phát sóng để bán cho các đài truyền hình và nền tảng số trên toàn thế giới.

Về lý thuyết, quy mô giải đấu càng lớn thì giá trị bản quyền càng tăng. Nhiều trận đấu hơn đồng nghĩa với nhiều cơ hội quảng cáo, nhiều nội dung để khai thác và khả năng tiếp cận lượng khán giả khổng lồ. Tuy nhiên, thực tế thị trường lại cho thấy bài toán kinh doanh đang trở nên phức tạp hơn.

Dù doanh thu bản quyền phát sóng của World Cup 2026 dự kiến tăng gần 1 tỷ USD so với kỳ Qatar 2022, tỷ trọng đóng góp của nguồn thu này trong tổng doanh thu FIFA vẫn thấp hơn giai đoạn World Cup 2014 và 2018. 

Điều đó phản ánh tốc độ tăng trưởng của các nguồn thu khác, đồng thời cho thấy việc bán bản quyền truyền hình không còn dễ dàng như trước.

Châu Âu vẫn duy trì sức mua lớn với hàng loạt đài công cộng như BBC, ITV, ARD, ZDF hay M6, dù các đơn vị này cũng chịu áp lực ngày càng lớn từ chi phí đầu tư và sự cạnh tranh của nền tảng trực tuyến.

Trong khi đó, châu Á lại trở thành khu vực khiến FIFA gặp nhiều khó khăn nhất trong quá trình đàm phán. Theo truyền thông quốc tế, đến cuối năm 2025, nhiều thị trường lớn như Trung Quốc và Ấn Độ vẫn chưa hoàn tất hợp đồng bản quyền dù thời điểm khai mạc World Cup đã cận kề.

Khó khăn không đơn thuần xuất phát từ mức giá ngày càng cao. Các đài truyền hình hiện phải tính toán kỹ hiệu quả đầu tư khi thị trường quảng cáo suy giảm, trong khi thói quen xem thể thao của khán giả đã thay đổi mạnh mẽ.

World Cup 2026 tổ chức tại Mỹ, Canada và Mexico khiến phần lớn các trận đấu diễn ra vào đêm khuya hoặc rạng sáng theo giờ châu Á. Khung giờ này làm giảm đáng kể giá trị quảng cáo, khiến các nhà đài khó thu hồi vốn dù lượng người hâm mộ vẫn rất lớn.

Cùng với đó, sự phát triển của các nền tảng phát trực tuyến đang làm thay đổi mô hình kinh doanh truyền thống. Nếu trước đây truyền hình gần như là kênh duy nhất để theo dõi World Cup, tuy nhiên người xem hiện có thể tiếp cận trận đấu qua điện thoại, máy tính bảng hay các dịch vụ OTT trả phí. 

Nhận thấy xu hướng này, FIFA cũng dần thay đổi chiến lược. Thay vì chỉ bán bản quyền truyền hình truyền thống, tổ chức này mở rộng quyền khai thác trên internet, thiết bị di động và nhiều nền tảng số nhằm tiếp cận nhóm khán giả trẻ.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam lại là một trong số ít thị trường châu Á hoàn tất thương vụ từ khá sớm. Tháng 4/2026, Đài Truyền hình Việt Nam đã sở hữu quyền phát sóng toàn bộ World Cup 2026 trên các nền tảng truyền hình, internet, di động, phát thanh và trình chiếu công cộng. 

Toàn bộ 104 trận đấu sẽ được phát sóng tới khán giả trong nước, đồng thời một số nền tảng như TV360 và MyTV cũng đạt thỏa thuận tiếp sóng. Giá trị hợp đồng không được công bố nhưng nhiều chuyên gia nhận định chi phí đã cao hơn đáng kể so với kỳ World Cup 2022.

Đối với FIFA, World Cup vẫn là tài sản thể thao hấp dẫn nhất hành tinh và là nguồn thu chủ lực của tổ chức. Cuộc chơi bản quyền vì thế đang bước sang một giai đoạn mới, nơi quy luật của thị trường truyền thông có thể quan trọng không kém sức hút của trái bóng tròn.

Nhật Minh