Nghị định có hiệu lực ngay từ ngày ký, 23/7/2026, thay thế Nghị định số 92/2024/NĐ-CP.

Nghị định được ban hành trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức vận hành, bỏ cấp huyện, kéo theo yêu cầu thiết kế lại toàn bộ quy trình đăng ký kinh doanh cho khu vực kinh tế tập thể.

Theo đó, cơ quan đăng ký kinh doanh là phòng chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã nếu địa phương có thành lập phòng chuyên môn, hoặc chính Ủy ban nhân dân cấp xã nếu không thành lập.

Cơ quan này có tài khoản và con dấu riêng, đảm nhận toàn bộ việc tiếp nhận hồ sơ, cấp và thu hồi giấy chứng nhận đăng ký cho tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã trên địa bàn.

Nộp hồ sơ ở đâu cũng được, miễn trong tỉnh

Một điểm được nhiều hợp tác xã chờ đợi là quy định cho phép người đại diện tổ hợp tác hoặc người được ủy quyền nộp hồ sơ và nhận kết quả tại bất kỳ cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nào trong phạm vi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương nơi đặt trụ sở chính, dù việc giải quyết hồ sơ vẫn do cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi trụ sở chính thực hiện.

Nghị định cũng bãi bỏ yêu cầu nộp bản sao nhiều loại giấy tờ như giấy chứng nhận đăng ký thuế, hộ chiếu, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quyết định của Tòa án hay phán quyết của Trọng tài, vì cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã có trách nhiệm khai thác trực tiếp từ các cơ sở dữ liệu quốc gia đã kết nối, chỉ yêu cầu bổ sung khi không khai thác được hoặc thông tin không chính xác.

Việc xác thực điện tử trở thành bắt buộc đối với người ủy quyền khi thực hiện các thủ tục quan trọng như đăng ký thành lập, thay đổi người đại diện theo pháp luật hoặc thay đổi thành viên là nhà đầu tư nước ngoài, trừ trường hợp hệ thống gián đoạn hoặc người ủy quyền chưa có tài khoản định danh điện tử, khi đó hồ sơ phải kèm bản sao căn cước hoặc hộ chiếu còn hiệu lực.

Thời hạn xử lý rút ngắn, nhiều thủ tục chỉ còn 1-3 ngày

So với quy định cũ, thời hạn giải quyết nhiều thủ tục được rút ngắn đáng kể. Cấp Giấy chứng nhận đăng ký tổ hợp tác chỉ còn 2 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ hợp lệ; cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã cũng chỉ có 3 ngày làm việc để ra thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung nếu hồ sơ chưa hợp lệ, và hồ sơ đăng ký hoạt động chi nhánh, văn phòng đại diện được xử lý trong 3 ngày làm việc.

Việc hiệu đính thông tin sai lệch trên giấy chứng nhận do lỗi kê khai hoặc lỗi chuyển đổi dữ liệu được xử lý trong 1 ngày làm việc.

Ở chiều ngược lại, nếu hợp tác xã kê khai hồ sơ giả mạo, cơ quan đăng ký có thể ra quyết định thu hồi giấy chứng nhận trong 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ căn cứ xác minh từ cơ quan công an hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Với các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc giấy chứng nhận đăng ký hợp tác xã trước ngày Nghị định có hiệu lực, các giấy tờ này vẫn còn nguyên giá trị và chỉ được cấp đổi sang mẫu mới khi hợp tác xã thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi.

Tổ hợp tác đã có giấy chứng nhận đăng ký cũng tiếp tục hoạt động bình thường theo nội dung đã cấp.

Đáng lưu ý, Nghị định được ký và có hiệu lực cùng ngày 23/7/2026, không có thời gian chuyển tiếp để các cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã mới thành lập chuẩn bị nhân lực và hệ thống, nên trong những tuần đầu triển khai, hợp tác xã và tổ hợp tác nên chủ động liên hệ trước với cơ quan đăng ký kinh doanh cấp xã nơi đặt trụ sở để nắm quy trình tiếp nhận hồ sơ thực tế tại địa phương.

Trung Việt