Theo đó, sáng 6/1, Bộ Công Thương đã tổ chức tổng kết công tác năm 2016, định hướng triển khai nhiệm vụ năm 2017.

Phát biểu tại buổi tổng kết, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh cho biết, năm 2016 kinh tế toàn cầu phục hồi chậm và chưa vững chắc, nhiều nền kinh tế lớn và là đối tác thương mại, đầu tư quan trọng của Việt Nam tiếp tục gặp phải khó khăn. Thương mại thế giới giảm mạnh, cả năm đạt khoảng 2,3%, là mức tăng trưởng thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2009.

Mặc dù giảm 14,9% so với năm 2015 nhưng Trung Quốc vẫn tiếp tục là thị trường mà Việt Nam nhập siêu lớn nhất với 28 tỷ USD trong năm 2016

Trong nước tình hình thiên tai, bão lũ, khai khoáng gặp nhiều khó khăn… đã có tác động nhất định đến hoạt động sản xuất kinh doanh, tiêu thụ hàng hoá và dịch vụ, cũng như các chương trình đầu tư, phát triển sản xuất của doanh nghiệp. Tăng trưởng GDP cả năm 2016 tăng 6,21%, thấp hơn mức tăng 6,68% của năm 2015.

Bộ trưởng cho hay trong năm ngành Công Thương đã có những nỗ lực lớn, đạt được những kết quả đáng khích lệ như sản xuất công nghiệp, đặc biệt là công nghiệp chế biến chế tạo duy trì được mức tăng trưởng khá, xuất khẩu duy trì được mức tăng trưởng tích cực trong bối cảnh thị trường thế giới sụt giảm, cung cầu hàng hóa trong nước được đảm bảo.

Về cán cán thương mại, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết, trong năm 2016, Việt Nam xuất siêu 2,68 tỷ USD, chiếm 1,52% kim ngạch xuất khẩu. Trung Quốc vẫn tiếp tục là thị trường mà Việt Nam nhập siêu lớn nhất với 28 tỷ USD trong năm 2016, giảm 14,9% so với năm 2015.

Nhập siêu từ Hàn Quốc là 20,2 tỷ USD, tăng 8%; nhập siêu từ ASEAN là 6,3 tỷ USD, tăng 12,5%. Hai thị trường vẫn giữ được mức xuất siêu là Hoa Kỳ với 29,4 tỷ USD, tăng 14,8% so với năm 2015; EU là 22,9 tỷ USD, tăng 12,3%.

Khu vực FDI (không kể dầu thô) xuất siêu 21,35 tỷ USD. Nếu kể cả dầu thô, khu vực FDI xuất siêu khoảng 23,7 tỷ USD. Nhập siêu của khu vực doanh nghiệp trong nước ước đạt 21,02 tỷ USD.

Đánh giá về kết quả của xuất khẩu năm 2016, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho rằng xuất khẩu tiếp tục tăng trong bối cảnh giá thế giới và cầu từ các thị trường nhập khẩu chính giảm. Mức tăng 8,6% là kết quả tăng trưởng khá cao trong tương quan so sánh với các nước trong khu vực có mức tăng trưởng thấp hoặc giảm như Trung Quốc, Hàn Quốc, Indonesia, Singapore, Đài Loan, Ấn Độ... qua đó cho thấy sự nỗ lực trong việc mở cửa thị trường, sự cải tiến trong công tác xúc tiến tiêu thụ hàng hóa và hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu.

Tuy nhiên, tăng trưởng xuất khẩu năm 2016 tuy cao hơn mức tăng 8,1% của cùng kỳ năm 2015 nhưng chưa đạt mục tiêu kế hoạch như chỉ tiêu Quốc hội đề ra.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh lý giải, nguyên nhân thứ nhất, kim ngạch hàng hóa xuất khẩu năm nay tăng thấp do giá hàng hóa xuất khẩu bình quân giảm 1,8% so với năm trước, trong đó nhóm hàng nhiên liệu giảm tới 20,1%; nhóm hàng nông sản thực phẩm giảm 3,8%. Tác động do giá giảm làm giảm kim ngạch xuất khẩu năm 2016 của nhóm hàng nông sản, thủy sản ước khoảng 266 triệu USD và nhóm hàng nhiên liệu, khoáng sản là 947 triệu USD.

Tính chung hai nhóm do giá xuất khẩu giảm làm giảm kim ngạch xuất khẩu hơn 1,2 tỷ USD. Tuy nhiên, nếu loại trừ yếu tố giảm giá, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam năm 2016 tăng trên 10%.

Nguyên nhân thứ hai, xuất khẩu vẫn tăng trưởng chủ yếu ở nhóm hàng do khối doanh nghiệp FDI sản xuất, khi nhóm này có sự biến động, ít nhiều cũng đã có sự ảnh hưởng đến việc gia tăng kim ngạch xuất khẩu chung của cả nước.

Nguyên nhân thứ ba, một số nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may và da giày tăng thấp. Trên thực tế, tăng trưởng xuất khẩu dệt may và giày dép năm 2016 (ước đạt lần lượt là 3,3% và 7,6%) là tương đối thấp so với mức tăng trưởng xuất khẩu của các mặt hàng này trong năm 2015 (9,1% và 16,3%).

Bộ trưởng cho biết, bên cạnh nguyên nhân khách quan là do thị trường xuất khẩu chủ yếu của các mặt hàng này là Hoa Kỳ, EU, Nhật Bản... có mức tăng trưởng thấp ngoài ra xuất khẩu của Việt Nam còn chịu sự cạnh tranh mạnh từ các nước khác như Campuchia, Myanmar, Mexico, Trung Quốc, Ấn Độ, Bangladesh, Indonesia.

Một số nước như Trung Quốc, Ấn Độ, Myanmar, Bangladesh, Indonesia đã đưa ra các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp dệt may bao gồm giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế nhập khẩu nguyên phụ liệu, đặc biệt là chính sách phá giá đồng nội tệ (Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia) nhằm thu hút đơn hàng, khách hàng gây khó khăn cho doanh nghiệp dệt may Việt Nam.

Nguyên nhân thứ tư, do tình trạng hạn hán, nhiễm mặn, tác động của bão lũ... đã ảnh hưởng tới nguồn hàng nông sản, trong khi nhiều mặt hàng đã tới ngưỡng về năng suất, sản lượng đã tác động đến gia tăng xuất khẩu.

Lê Thuý