Rau vẫn xanh kỳ lạ trên cánh đồng cát nóng 50 độ C

Theo ông Trần Việt Hà, chủ tịch UBND huyện Thạch Hà cho biết, vùng này từng là những triền cát mà Mitraco khai thác titan bạc màu, khó loại cây nào sống sót, nhưng nay đã biến thành cánh đồng rau củ quả tươi tốt. Ban đầu, từ một vài liên kết nhỏ, huyện và các hộ dân đã chủ động mở rộng canh tác theo mô hình và phát triển được 28,5ha với nhiều hộ cá thể và các hợp tác xã liên kết.

Quá trình biến vùng sa mạc cát ven biển, người dân không trồng được bất cứ loại cây gì, thành một cánh đồng rau sạch như ngày hôm nay không phải là câu chuyện dễ dàng.

Những năm đầu, dự án triển khai trồng cây keo lá tràm bị thất bại, bởi hiệu quả kinh tế thấp lại hút hết nước, khiến vùng đất này càng nắng nóng, khô cằn hơn. Sau đó, Hà Tĩnh đã tổ chức tham quan ở nhiều nước trên thế giới, mày mò tìm đến các vùng sa mạc cát có khí hậu, thổ nhưỡng tương đồng như vùng cát trắng Hà Tĩnh.

Đến tháng 9-2013, Mitraco cùng các chuyên gia nông nghiệp đến từ các nước thực hiện dự án trồng thử nghiệm rau củ quả trên vùng đất cát hoang hóa, bạc màu tại xã Thạch Văn (huyện Thạch Hà). Ngày mà các cán bộ kỹ thuật của Sở NN&PTNT tỉnh Hà Tĩnh và Tổng công ty Khoáng sản và thương mại Hà Tĩnh (Mitraco) đặt những luống rau đầu tiên xuống vùng cát trắng, người dân đã chạy ra bảo “các ông đừng làm điều hoang tưởng”.

Theo ông Hoàn, dự án khởi đầu với diện tích 12ha trồng thử nghiệm cùng 32 loại rau củ quả các loại như măng tây, hành tây, hành lá, cà rốt, khoai lang, củ cải trắng, cải bẹ, lạc, dưa hấu, dưa chuột, cải thảo, cà chua, đậu tứ quý, ớt Đà Lạt, bí ngòi... thêm 1 vài giống cây ăn quả như: ổi không hạt, roi, chuối tiêu, thanh long ruột đỏ và táo.

Ông Nguyễn Xuân Hỷ, phó trưởng ban dự án rau củ quả trên sa mạc cát Hà Tĩnh - Mitraco, cho biết thêm toàn bộ vùng rau đều được sử dụng phương pháp trồng và tưới theo công nghệ Israel với hệ thống tưới phun tự động, tưới phun mưa, phun sương và tưới nhỏ giọt phù hợp với vùng sa mạc kết hợp với việc cải tạo đất.

Rơm, bèo, xác thực vật luôn được phủ và thay thế thường xuyên, đảo bảo gốc luôn có độ ẩm cần thiết, tuân thủ nghiêm ngặt phương pháp phối trộn phân đất, tưới nước nhỏ giọt đảm bảo đụ độ ẩm cho cây.

Là mô hình sản xuất mới mẻ, nhiều khó khăn bước đầu, tuy nhiên, với phương châm: lấy công nghệ cao chế ngự thiên nhiên để phát triển, dự án trồng rau - củ - quả trên cát đã đạt được kết quả ngoài mong đợi.

Sau khi dự án thành công, người dân ở vùng cát của huyện Thạch Hà, Cẩm Xuyên được hướng dẫn chuyển giao công nghệ để cải tạo đồng cát trồng trên diện rộng và được hỗ trợ bao tiêu sản phẩm.

Bà Nguyễn Thị Anh Thơ, chủ nhiệm Hợp tác xã sản xuất và dịch vụ tổng hợp Hoàng Chu (xã Cẩm Hòa, huyện Cẩm Xuyên), cho biết hiện nhiều nông dân địa phương được Nhà nước cho thuê đất để trồng, hiệu quả rất cao. Do đó, nhiều người dân mong Nhà nước cho thuê đất lâu dài để đầu tư sản xuất và chắc chắn nay mai nhiều nông dân sẽ trở thành tỉ phú.

Hiện nay, đã có ba hợp tác xã và bốn tổ hợp với gần 100 thành viên tham gia làm ăn. Riêng với các hợp tác xã và tổ hợp, hiệu quả kinh tế mang lại là rất cao. Thu nhập từ cánh đồng rau củ quả mang lại từ 150 - 170 triệu đồng/vụ/ha, mỗi năm canh tác được ba vụ.

“Huyện đã và đang chỉ đạo tiếp tục mở rộng thêm diện tích canh tác vì diện tích đất cát là dồi dào. Mitraco sẽ hỗ trợ về kỹ thuật và cây giống cũng như bao tiêu sản phẩm cho bà con. Hiện mô hình cánh đồng rau củ quả trên cát bạc màu đang thu hút và rất thuyết phục với bà con nông dân trong huyện” - Nguyễn Văn Sáu - trưởng Phòng nông nghiệp huyện Thạch Hà cho hay.

PGS-TS Tăng Thị Chính - Trưởng phòng Vi sinh vật môi trường - Viện Công nghệ môi trường T.Ư, người trực tiếp phân tích, kiểm nghiệm nhiều sản phẩm rau - củ - quả của dự án nhận xét: “Hầu hết các loại sản phẩm của dự án trồng rau - củ - quả trên cát ở Hà Tĩnh qua kiểm nghiệm ở Hà Nội đều cho thấy, dư lượng về thuốc bảo vệ thực vật cũng như các kim loại nặng hầu như không đáng kể. Đây là một bước tiến lớn trong việc phát triển sản xuất rau - củ - quả, tạo ra nguồn sản phẩm hàng hóa an toàn cho người tiêu dùng”

Linh Đan