Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) được Quốc hội thông qua tại kỳ họp thứ 5, khóa XV có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 đã bổ sung nhiều quy định mới nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho dịch vụ ngân hàng qua phương tiện điện tử. Trong đó, ví điện tử sẽ chính thức được công nhận là phương tiện thanh toán tương đương với tiền mặt, thẻ và tài khoản ngân hàng.

Ví điện tử sẽ không còn là "ví phụ"

Ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho hay, từ 1/7 tới, ví điện tử sẽ chính thức được công nhận là phương tiện thanh toán tương đương với tiền mặt, thẻ và tài khoản ngân hàng. Điều này cho phép ví điện tử thực hiện thanh toán linh hoạt như chuyển tiền giữa các ví, từ ví sang tài khoản ngân hàng và ngược lại, mà không còn bị ràng buộc bởi việc liên kết với tài khoản ngân hàng.

Đồng thời, việc sửa đổi Thông tư 40 dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/9 tới sẽ tạo điều kiện để ví điện tử phát triển nhưng phải đảm bảo tuân thủ pháp luật, không tiếp tay cho hành vi gian lận, lừa đảo, vi phạm pháp luật như tín dụng đen, lô đề, các sàn giao dịch không được phép.

Trên thực tế, gần đây, Công an TP Hà Nội đã ghi nhận nhiều trường hợp người dân bị lừa đảo thông qua hình thức đầu tư trên ứng dụng ví điện tử giả mạo. Các đối tượng lừa đảo đã khiến nhiều nạn nhân mất hàng trăm triệu đồng.

Tính đến ngày 31/3/2025, cả nước có 47 tổ chức được cấp phép cung ứng dịch vụ ví điện tử. Trong tổng số gần 46,01 triệu ví đã được kích hoạt, có khoảng 30,27 triệu ví đang hoạt động (chiếm 65,8%). Tổng số dư trên các ví điện tử hiện đạt hơn 2.800 tỷ đồng.

Những con số trên cho thấy trong vài năm trở lại đây, thị trường ví điện tử tại Việt Nam đã phát triển bùng nổ, trở thành một phần quan trọng của hệ sinh thái thanh toán số.

Trên thị trường, MoMo nổi lên là ví điện tử dẫn đầu với khoảng 63% thị phần, bỏ xa các đối thủ khác. Sự thống trị này gắn liền với lợi thế tiên phong, mạng lưới đối tác ngân hàng sâu rộng và khả năng đáp ứng nhu cầu thanh toán của hàng chục triệu người dùng. Cùng với MoMo, các tên tuổi đáng chú ý khác bao gồm: ZaloPay, ShopeePay và VNPay, tạo nên một cuộc cạnh tranh sôi động trong lĩnh vực thanh toán không tiền mặt.

Các chuyên gia dự báo nhu cầu thanh toán không dùng tiền mặt vẫn đang tăng trưởng đều đặn. Giai đoạn 2018-2023, số lượng và giá trị giao dịch thông qua ví điện tử liên tục đạt mức tăng trưởng hai con số, với tốc độ hàng năm lần lượt là 80,4% và 83,5%.

Theo thống kê của NHNN, vào cuối quý I/2025 so với cùng kỳ năm 2024: Giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tăng 44,43% về số lượng (qua kênh Internet tăng 40,41%; qua kênh điện thoại di động tăng 39,82%; qua phương thức QR code tăng 81,64%); có gần 10,4 triệu tài khoản Mobile-money, trong đó hơn 72% là ở nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Những con số này cho thấy dư địa phát triển vẫn còn rất lớn nếu các ví đáp ứng tốt nhu cầu của người dùng. Đặc biệt, khi chính thức được công nhận là phương tiện thanh toán tương đương với tiền mặt, thẻ và tài khoản ngân hàng, ví điện tử được kỳ vọng trở thành "đối thủ" cạnh tranh với các ứng dụng ngân hàng.

Xoay chuyển thành hệ sinh thái

Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng mặc dù thanh toán không dùng tiền mặt đang là xu hướng, nhưng ví điện tư cũng khó cạnh tranh được so với ứng dụng ngân hàng.

Một chuyên gia phân tích thị trường cho hay: "Hiện nay, ứng dụng ngân hàng gần như đáp ứng được tất cả nhu cầu về thanh toán trong mọi lĩnh vực đời sống. Cùng với đó, ứng dụng này cũng trở thành phiên tiện hữu hiệu để người dùng thực hiện các dịch vụ khác. Vì vậy, sẽ chẳng ai tải thêm một ứng dụng cho phức tạp khi đã có thể sử dụng ngân hàng trực tuyến để thanh toán".

Theo vị này, nếu chỉ định vị là ứng dụng thanh toán trực tuyến, ví điện tử sẽ rất khó phát triển. Thực tế, Momo và nhiều ứng dụng khác đã cố gắng vươn mình thoát khỏi vỏ bọc ví điện tử bằng cách tích hợp nhiều dịch vụ cần thiết vào hệ thống lõi của mình để từ đó tạo nên một hệ sinh thái đủ khả năng đáp ứng mọi nhu cầu cho người dùng.

Mặc dù các ví điện tử của Việt Nam hiện nay cũng đang cung cấp hệ sinh thái khá toàn diện bao gồm cả các dịch vụ mua sắm và giải trí (thanh toán mua sắm trực tuyến, vé xem phim, vé máy bay...) và các dịch vụ bảo hiểm, tài chính (tiết kiệm, đầu tư chứng khoán, vay tiêu dùng…), tuy nhiên, các ví điện tử vẫn chưa thực sự thành công trong việc khiến các khách hàng nhận thức được những tiện ích tích hợp sẵn có trên nền tảng của mình. Nhiều người vẫn chỉ sử dụng ví điện tử với chức năng chuyển tiền, thanh toán.

Nhiều chuyên gia cho rằng các dịch vụ tài chính như bảo hiểm, tiết kiệm, đầu tư sẽ là hướng đi mới cho các ví điện tử tại Việt Nam. Đón đầu xu hướng tiêu biểu này là MoMo và ZaloPay. Trong khoảng 2 năm trở lại đây, cả hai ứng dụng ví điện tử này đều tích cực đa dạng hóa các đối tác liên kết và đầu tư vào các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực tài chính...

Thanh Hoa