Theo Báo cáo “Trái phiếu Xanh Việt Nam 2025” của FiinRatings cho thấy trong năm 2025, thị trường trái phiếu xanh phát hành bằng nội tệ chủ yếu được dẫn dắt bởi các tổ chức tài chính, chiếm gần 79% tổng giá trị phát hành. Hai lĩnh vực sản xuất và quản lý nước chiếm 21% còn lại, lần lượt khoảng 12% và 9%.

Về kỳ hạn, các đợt phát hành năm 2025 khá đa dạng, chẳng hạn Vietcombank phát hành kỳ hạn 2 năm đối, MSB là 5 năm và Miza là 7 năm… trong đó phần lớn giao dịch có kỳ hạn dưới 7 năm.

Một trường hợp đáng chú ý là trái phiếu dự án xanh kỳ hạn 20 năm của Công ty Xuân Mai (Hà Nội). Theo FiinRatings, đây nằm trong số những trái phiếu doanh nghiệp có kỳ hạn dài nhất tại Việt Nam trong hơn một thập kỷ qua. Giao dịch này cũng cho thấy trái phiếu xanh đang mở rộng từ các tổ chức tài chính sang lĩnh vực tài chính dự án và cơ sở hạ tầng.

Ở thị trường ngoại tệ, số lượng giao dịch trong 5 năm qua hạn chế hơn, nhưng tổng giá trị phát hành vẫn ở mức đáng kể.Theo FiinRatings, tổng giá trị phát hành trái phiếu xanh bằng ngoại tệ trong 5 năm qua đạt khoảng 1,075 tỷ USD qua 5 giao dịch, gồm BIM Land và Vingroup năm 2021, SeABank năm 2024, cùng HDBank và VPBank năm 2025.

Riêng năm 2025, HDBank và VPBank thực hiện 2 đợt phát hành trái phiếu xanh và bền vững bằng ngoại tệ với tổng giá trị khoảng 400 triệu USD. Đây là những giao dịch có quy mô tương tự các thương vụ của BIM Land và Vingroup năm 2021, sau khoảng thời gian thị trường không ghi nhận giao dịch tương tự.

Các đợt phát hành bằng ngoại tệ của HDBank và VPBank thu hút các tổ chức tài chính phát triển quốc tế và nhà đầu tư tác động như IFC, FMO và BII. Trong khi đó, nhà đầu tư đối với trái phiếu xanh phát hành bằng nội tệ chủ yếu là các nhà đầu tư tổ chức như AIA, Manulife...

FiinRatings cho biết phần lớn các đợt phát hành trái phiếu xanh trên thị trường được thực hiện theo phương thức phát hành riêng lẻ. Trong 5 năm qua, chỉ có một đợt phát hành trái phiếu xanh bằng ngoại tệ theo hình thức chào bán ra công chúng.

Trái phiếu xanh, tài chính xanh: Hướng đi tất yếu trên hành trình phát triển nông nghiệp bền vững

Vì sao doanh nghiệp chưa 'mặn mà' với trái phiếu xanh?

Không chỉ thị trường trái phiếu, tín dụng xanh tiếp tục tăng trưởng trong năm 2025. Theo FiinRatings, dư nợ tín dụng xanh đạt 780.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng gần 15% so với năm trước và chiếm 4,2% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Trước đó, giai đoạn 2017-2024 ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân 21,2%/năm.

Nhìn lại trong một thập kỷ, dư nợ tín dụng xanh tăng từ 60.000 tỷ đồng năm 2015 lên 780.000 tỷ đồng năm 2025, trong khi tỷ trọng trong tổng dư nợ tăng từ 1% lên trên 4%.

Đến cuối năm 2025, năng lượng tái tạo và năng lượng sạch chiếm trên 37% tổng dư nợ tín dụng xanh, tiếp theo là nông nghiệp xanh với tỷ trọng trên 29%, theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Thị trường cũng xuất hiện các gói tín dụng chuyên biệt. TPBank triển khai gói tín dụng 5.000 tỷ đồng cho các hạng mục bền vững ưu tiên gồm năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, giao thông bền vững và nông nghiệp bền vững, với mức lãi suất 0% trong ba tháng đầu. BIDV áp dụng mức giảm lãi suất lên tới 1,5% cho các dự án nước sạch đủ điều kiện.

Bên cạnh trái phiếu xanh và tín dụng xanh, nhà đầu tư cũng quan tâm đối với nhiều công cụ tài chính bền vững khác như trái phiếu liên kết bền vững với các dự án  giảm phát thải, hiệu quả năng lượng hoặc chứng nhận xanh; trái phiếu xanh lam gắn với dự án kinh tế biển, nuôi trồng thủy sản và tiềm năng năng lượng tái tạo ngoài khơi; trái phiếu chuyển đổi cũng được chú ý gần đây.

Theo các chuyên gia, thị trường trái phiếu xanh Việt Nam ngày càng được định hình bởi hai động lực hỗ trợ lẫn nhau: nhu cầu thị trường tự nguyện và môi trường chính sách ngày càng được củng cố như Quyết định 21/2025 về thiết lập Danh mục phân loại xanh chính thức đầu tiên của Việt Nam. Danh mục xác định 45 loại hình dự án đủ điều kiện thuộc 7 nhóm ngành, đi kèm các ngưỡng môi trường và yêu cầu tuân thủ. Gói hỗ trợ lãi suất 2% theo Nghị quyết 198 và cơ chế miễn thuế đối với thu nhập của nhà đầu tư từ trái phiếu xanh theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025.

Tuy nhiên, FiinRatings cho biết một số khoảng trống vẫn tồn tại. Các hướng dẫn thực thi chi tiết theo Quyết định 21 chưa hoàn thiện, khiến tổ chức phát hành chưa rõ về cách thức áp dụng; trong khi khả năng tiếp cận các chương trình tín dụng ưu đãi tại ngân hàng còn chưa đồng đều và chủ yếu thuận lợi hơn với các doanh nghiệp lớn, có nền tảng vốn tốt.

Thanh Hoa