Theo báo cáo từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam, Nhật Bản là thị trường nhập khẩu (NK) tôm lớn thứ 2 của Việt Nam, chiếm tỷ trọng 16%. Xuất khẩu (XK) tôm Việt Nam sang Nhật Bản giảm trong cả 3 tháng của quý III năm nay.

Trong 3 quý đầu năm nay, XK tôm sang Nhật Bản chỉ tăng trong quý I, sau đó giảm trong quý II và quý III. Quý III/2020, XK tôm Việt Nam sang Nhật Bản đạt trên 155 triệu USD, giảm 9,6% so với quý cùng kỳ năm 2019. Lũy kế 9 tháng đầu năm nay, XK tôm sang Nhật Bản đạt 433,2 triệu USD, giảm 2,6% so với cùng kỳ.

Từ đầu năm đến nay, nhu cầu tiêu thụ thủy sản nói chung, trong đó có tôm của Nhật Bản giảm do dịch Covid-19 khiến hạn chế nhu cầu tại phân khúc dịch vụ thực phẩm, người dân hạn chế ăn ngoài.

Theo số liệu từ Trung tâm Thương mại Thế giới (ITC), 8 tháng đầu năm nay, Việt Nam vẫn là nước cung cấp tôm lớn nhất cho Nhật Bản, chiếm 27,3% tổng giá trị NK tôm vào nước này. Indonesia đứng thứ hai với 16,2%, tiếp đó là Thái Lan với 15,8% và Ấn Độ với 15,5%.

Giá trung bình NK tôm từ Việt Nam và Thái Lan tương đương nhau: 11 USD/kg. Trong top các nhà cung cấp chính, Việt Nam phải cạnh tranh về giá với tôm Indonesia và Ấn Độ.

Đối với tôm nguyên liệu (HS 030617), thuế NK vào Nhật Bản đối với tôm Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Ấn Độ đều bằng 0%, thuế NK đối với tôm Argentina và Trung Quốc đều là 1%. Trước khi được hưởng ưu đãi từ các Hiệp định thương mại giữa Việt Nam với Nhật Bản, sản phẩm tôm mã HS 160521 và 160529 của Việt Nam sang Nhật lần lượt phải chịu thuế 1,08% và 1,42%.

Theo ITC, 8 tháng đầu năm nay, NK tôm vào Nhật Bản đạt 1,3 tỷ USD, giảm 7% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong top 4 nguồn cung chính, NK từ Ấn Độ tăng nhẹ 12%; NK từ Việt Nam, Indonesia giảm nhẹ, trong khi giảm mạnh NK từ Thái Lan.

Đáng chú ý, đầu tháng 4/2020, Nhật Bản đã giảm tần suất lấy mẫu kiểm tra tôm sú NK của Ấn Độ từ 100% xuống 30% do kiểm tra không còn thấy chất furazolidone trong các lô tôm từ Ấn Độ. Điều này giúp tăng khả năng cạnh tranh của các nhà XK tôm Ấn Độ sang Nhật Bản.

Nhật Bản tiêu thụ gần 40% tổng lượng tôm sú XK của Ấn Độ. Như vậy, tôm Việt Nam sẽ phải cạnh tranh nhiều hơn với tôm Ấn Độ trên thị trường Nhật Bản, nhất là trong bối cảnh nhu cầu tôm của nước này dự báo tiếp tục giảm trong năm nay.  

Thy Lê