Nhiều lần phản ánh về bất cập của quy định MRLs dư lượng Enrofloxacin và Ciprofloxacin trong hàng thủy sản tiêu thụ nội địa, song kiến nghị của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep) đến nay vẫn chưa được giải quyết.

Mới đây, một lần nữa, Vasep đã gửi công văn tới Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến để phản ánh về quy định này.

Quy định nội địa ngặt nghèo hơn EU

Ông Trương Đình Hòe, Tổng Thư ký Vasep, cho hay thực hiện chủ trương của Chính phủ về việc Người Việt ưu tiên dùng hàng Việt, các doanh nghiệp (DN) thủy sản đã đẩy mạnh hoạt động kinh doanh và tiêu thụ hàng thủy sản tại thị trường nội địa. Tuy nhiên, theo ý kiến từ các DN gửi về, quá trình kinh doanh, tiêu thụ hàng thủy sản tại thị trường nội địa đang vướng mắc một số vấn đề.

Tại Phụ lục 2 Thông tư 10/2016/TT-BNNPTNT ngày 1/6/2016 của Bộ NN&PTNT đã quy định Enrofloxacin và Ciprofloxacin vào danh mục "Hóa chất, kháng sinh cấm sử dụng trong sản xuất, kinh doanh động vật thủy sản" nhưng không quy định ngưỡng giới hạn phân tích tối thiểu (MRL) đối với các chỉ tiêu này. Vì vậy đã gây ra nhiều khó khăn cho DN trong việc sản xuất và kinh doanh thủy sản tại thị trường nội địa.

Trong khi đó, ông Hòe cho biết hiện nay, các lô hàng XK vào thị trường EU – một trong những thị trường có yêu cầu nghiêm ngặt nhất về an toàn thực phẩm, đều cho phép ngưỡng phát hiện mức dư lượng

Theo Quy định 37/2010/EC về phân loại các hoạt chất có dược tính và giới hạn dư lượng tối đa cho phép (MRLs) trong các sản phẩm thực phẩm có nguồn gốc động vật của EU ban hành ngày 22/9/2009 cho phép ngưỡng của Enrofloxacin và Ciprofloxacin trong sản phẩm thủy sản là 100ppb.

Đồng thời, trong Công văn số 79/QLCL-CL1 ngày 12/1/2019 của Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản thông báo về việc cập nhật quy định của thị trường EU, ngưỡng MRLs của hai chỉ tiêu kháng sinh này trong sản phẩm thủy sản XK sang EU cũng cho phép ở mức 100ppb.

Trong khi các DN thủy sản vẫn loay hoay với thị trường nội địa, chinh phục người tiêu dùng Việt, việc đưa ra các quy định ngặt nghèo về hàm lượng hóa chất, kháng sinh càng khiến ngành này khó khăn hơn.

Đơn cử như con cá tra Việt Nam đã có mặt tại thị trường của hơn 140 quốc gia trên thế giới, trong đó có những thị trường khó tính như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản…, nhưng nhiều người tiêu dùng trong nước chưa mặn mà sử dụng.

Theo ông Nguyễn Văn Đạo, Tổng Giám đốc CTCP Gò Đàng, các DN cá tra đặc biệt quan tâm tới XK chứ ít ai ngó ngàng thị trường nội địa, hơn 95% dùng cho XK vì bán được lượng lớn, đem tiền về liền. Hiện, sản phẩm giá trị gia tăng của cá tra có hơn 50 mặt hàng nhưng chủ yếu là hàng XK, còn nội địa chỉ có 6 – 7 mặt hàng.

Ông Trần Văn Hài, Tổng Giám đốc công ty TNHH Thủy sản Phát Tiến (Đồng Tháp), đánh giá thị trường nội địa nói chung và miền Bắc nói riêng là một thị trường tiềm năng. Tuy nhiên, do thông tin truyền thông chưa có nhiều, công tác xúc tiến thương mại, đưa sản phẩm cá tra ra thị trường miền Bắc nhiều năm qua chưa làm được.

Trong khi đó, thói quen tiêu dùng của người Việt Nam vẫn ưa chuộng sản phẩm tươi sống. Do vậy, việc đẩy mạnh truyền thông thông qua các hội chợ là hết sức quan trọng, qua đó các DN có thể kết nối, tạo đầu ra bền vững cho sản phẩm cá tra.

Cách gì khơi thông thị trường?

Theo Bộ NN&PTNT, tháng 5/2019, ước giá trị nhập khẩu mặt hàng thủy sản đạt 173 triệu USD, đưa tổng giá trị thủy sản nhập khẩu 5 tháng đầu năm lên 735 triệu USD, tăng 5,3% so với cùng kỳ năm 2018. Điều đó có nghĩa thủy sản ngoại cũng đang cạnh tranh trực tiếp với hàng nội địa.

Về XK, trong 4 tháng đầu năm 2019, XK thủy sản Việt Nam sang các thị trường đạt 2,43 tỷ USD, giảm 1,3% so với cùng kỳ. Điều này cho thấy việc đẩy mạnh kinh doanh và tiêu thụ thủy sản tại thị trường nội địa là vô cùng quan trọng nhằm đảm bảo tính ổn định cho ngành thủy sản.

Theo các chuyên gia và DN, để thị trường chấp nhận sản phẩm cá tra cũng như thủy sản cần phải có thời gian, kế hoạch và lộ trình; cần đẩy mạnh quảng bá, giới thiệu sản phẩm. Để chinh phục thị trường nội địa, trong thời gian tới, DN cần phát triển thêm nhiều sản phẩm phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng trong nước.

Ông Đào Trọng Hiếu, Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản, cho rằng vấn đề thiếu thông tin đang là rào cản trong việc phát triển thị trường tiêu thụ thủy sản trong nước. Nhiều người tiêu dùng vẫn chưa biết đến con cá ngừ, cá tra… của Việt Nam.

Nguyên nhân là do khâu phân phối sản phẩm thủy sản còn nhiều hạn chế, đơn hàng lẻ tẻ, không lớn như XK với hàng chục, thậm chí hàng trăm container cùng lúc. Đặc biệt, chi phí vận chuyển từ miền Nam ra miền Bắc cao khiến giá thành sản phẩm bị đẩy lên cao, các DN e ngại.

Ông Nguyễn Hữu Miền, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc CTCP chế biến thủy sản XK Hạ Long, cho biết ngay từ đầu, chiến lược của DN này là chinh phục thị trường nội địa. DN tiến hành đa dạng các sản phẩm, đa dạng các kênh phân phối để cung cấp vào thị trường nội địa. Trong đó, tại thị trường Hà Nội, công ty đã lắp đặt hệ thống kho lạnh tại chỗ để thuận tiện cho việc đáp ứng tất cả các yêu cầu của các kênh phân phối, giảm thiểu chi phí vận chuyển xa.

Tuy nhiên, ông Miền cũng thừa nhận chỉ một chút lơi là, sản phẩm làm ra của công ty sẽ không thể có chỗ đứng trên thương trường. Ngoài sự cạnh tranh quyết liệt không chỉ với các nhà sản xuất trong nước có quy mô lớn mà còn cả với các DN lớn từ nước ngoài đang đầu tư ồ ạt vào Việt Nam, điểm khó khăn đối với các DN khi khai thác thị trường nội địa là vấn đề chất lượng sản phẩm.

Đặc biệt, để thúc đẩy tiêu thụ thủy sản tại thị trường nội địa, theo các chuyên gia, cần rà soát lại những chính sách đang thực hiện, qua đó bổ sung, thay thế những chính sách không còn phù hợp, nghiên cứu đề xuất thêm những chính sách mới nhằm thu hút nhà đầu tư, liên kết chuỗi sản xuất, tiêu thụ. Bên cạnh đó, thực hiện việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm, tạo lòng tin với người tiêu dùng, gia tăng giá trị đối với sản phẩm…

Riêng về quy định MRLs dư lượng Enrofloxacin và Ciprofloxaxin trong hàng thủy sản tiêu thụ nội địa, Vasep cho rằng việc áp dụng ngưỡng MRLs tương đương giữa hàng XK và tiêu thụ nội địa sẽ góp phần thúc đẩy việc tiêu thụ thủy sản tại thị trường nội địa, cải thiện môi trường kinh doanh và tăng năng lực cạnh tranh cho ngành.

"Bộ NN&PTNT xem xét ban hành quy định về ngưỡng giới hạn dư lượng tối đa cho phép (MRLs) đối với Enrofloxacin và Ciprofloxacin trong các sản phẩm thủy sản tiêu thụ nội địa ngang bằng với ngưỡng MRLs áp dụng cho sản phẩm thủy sản XK vào EU", Vasep đề nghị.

Lê Thúy