PGs.Ts. Nguyễn Văn Thoan, Phó Trưởng ban đào tạo, Hiệp hội TMĐT Việt Nam (VECOM), đã từng đưa ra cảnh báo rằng nếu các DN nước ngoài vào thị trường Việt Nam, bán hàng hóa của DN nước ngoài sản xuất qua các website TMĐT của Việt Nam thì sẽ từng bước lấy mất khách hàng trong nước của các DN nội.

“Mảnh đất” màu mỡ cho DN ngoại

Nguy cơ này đang dễ trở thành hiện thực khi mới đây, công ty cổ phần Thương mại Nguyễn Kim, chủ hệ thống trung tâm điện máy Nguyễn Kim, đơn vị có sự tham gia góp 49% vốn của tập đoàn Central Group (Thái Lan), đã mua lại trang điện tử bán hàng thời trang Zalora Việt Nam. Trang website TMĐT chuyên về hàng thời trang có hoạt động khá mạnh ở Việt Nam với sự hậu thuẫn của Rocket Internet (Đức).

Sau sự việc BigC đang tìm cách “đuổi khéo” hàng Việt ra khỏi siêu thị bằng việc đòi tăng chiết khấu thì nguy cơ trang điện tử Zalora bán hàng hóa của DN Thái Lan sản xuất qua website TMĐT Việt Nam là điều khó tránh khỏi.

Theo các chuyên gia, việc Central Group mua Zalora ở Việt Nam là nhằm kết hợp sức mạnh của bán hàng qua mạng (online) và bán hàng trực tiếp (offline) trong lĩnh vực bán lẻ ở Việt Nam mà tập đoàn này đang đẩy mạnh đầu tư mấy năm gần đây.

Theo Visanet – mạng thanh toán điện tử lớn nhất thế giới hiện nay – Việt Nam có chỉ số thanh toán điện tử năm 2015 là 37%, chỉ số này tương đương với Thái Lan, thấp hơn so với nhiều nước trong khu vực như Indonesia (45%) hay Malaysia (47%) và thấp hơn nhiều so với các nước có chỉ số thanh toán điện tử cao ở châu Á như Singapore (55%), Trung Quốc (60%) hay Hàn Quốc (70%)…

Theo Báo cáo vừa công bố về TMĐT của Bộ Công Thương, quy mô TMĐT B2C (doanh nghiệp với khách hàng) của Việt Nam đạt doanh số khoảng 4,07 tỷ USD, tăng 37% so với năm 2014, chiếm khoảng 2,8% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước. Giá trị mua hàng của một người mua hàng trực tuyến trong năm ước đạt 160 USD.

Vì vậy, nhiều tập đoàn nước ngoài đã và đang có ý định đầu tư và chi phối thị trường điện tử Việt Nam. Tập đoàn Lotte (Hàn Quốc) cũng cho biết đang có kế hoạch mở rộng hoạt động bán lẻ tại Việt Nam, đồng thời sẽ mở trang thương mại điện tử vào cuối năm nay.

Rõ ràng TMĐT Việt Nam đã phát triển với tốc độ rất nhanh nhưng quy mô còn nhỏ và tỷ lệ trong tổng mức lưu chuyển hàng hóa bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng xã hội còn thấp, khoảng 2,8%.

Đặc biệt, trong khi các tập đoàn nước ngoài xem thị trường TMĐT Việt Nam là mảnh đất màu mỡ thì một số DN TMĐT ở Việt Nam lại buộc phải đóng cửa hoặc chuyển đổi chủ sở hữu.

Nhược điểm của TMĐT Việt Nam là chưa có các doanh nghiệp cung cấp công cụ và giải pháp TMĐT thực sự tốt cho các doanh nghiệp khác tham gia

DN nội… đóng cửa, phá sản?

Năm 2015, thị trường này liên tục phải đón nhận những tin xấu như beyeu.com chính thức đóng cửa, Foodpanda đã phải bán cho Vietnammm.com, và gần đây nhất là Zalora được rao bán vì Rocket Internet chỉ muốn tập trung vào át chủ bài Lazada tại thị trường Việt Nam.

Cụ thể, Deca.vn – một trong những sàn TMĐT lớn ở Việt Nam - đã chính thức ngừng hoạt động vào ngày 31/12/2015. Deca.vn cho biết, họ quyết dịnh dừng dự án này vì năm 2016 sẽ là năm thách thức không nhỏ đối với Deca nói riêng và thị trường TMĐT Việt Nam nói chung, họ sẽ không cạnh tranh nổi với những ông lớn khác trong cùng phân khúc thị trường và không đạt được mục tiêu kì vọng ban đầu.

Tiếp đến, website bán hàng online về sản phẩm đặc thù của phụ nữ, trẻ em – Beyeu.com cũng đã đưa ra thông báo chính thức ngừng hoạt động. DN này cho biết: “Kinh doanh TMĐT cần rất nhiều tiền. Nhiều doanh nghiệp quyết định sẽ dừng việc đốt tiền. Chúc may mắn cho những kẻ còn lại”.

Lí giải nguyên nhân vì sao TMĐT ở Việt Nam vẫn chưa phát triển, PGs.Ts. Nguyễn Văn Thoan cho rằng nhược điểm của TMĐT Việt Nam là chưa có các doanh nghiệp cung cấp công cụ và giải pháp TMĐT thực sự tốt cho các doanh nghiệp khác tham gia.

PGs.Ts. Thoan dẫn chứng: Nhìn sang Hoa Kỳ, họ có Amazon.com, Ebay.com, hay Nhật Bản có Rakuten.com, Trung Quốc có Alibaba cung cấp nền tảng cho các doanh nghiệp khác khai thác, ứng dụng lợi thế của TMĐT để bán hàng trên đó, mở rộng thị trường.

“Việt Nam đã từng có công cụ TMĐT nhưng không có các dịch vụ kèm theo nên không phát triển được. Các doanh nghiệp của Việt Nam không đủ mạnh để cung cấp tiếp các dịch vụ thanh toán, phân phối, lưu kho hàng cho các doanh nghiệp thành viên, vì thế TMĐT đã bị “gián đoạn” hay “hụt hơi”, ông Thoan nói.

Phần lớn người mua hàng trực tuyến vẫn lựa chọn hình thức thanh toán tiền mặt với 91%, tiếp theo là 48% sử dụng phương thức chuyển khoản qua ngân hàng, 20% số người tham gia TMĐT sử dụng các loại thẻ thanh toán.

Ngoài ra, theo các DN, một lý do cũng khiến doanh nghiệp e dè khi đầu tư vào TMĐT. Đó là do trước đây, có rất nhiều người tiêu dùng bị lừa khi mua hàng trên mạng như bị chiếm đoạt tiền đặt cọc chuyển khoản, hàng giao kém chất lượng, giao không đúng sản phẩm đặt mua… nên người tiêu dùng thường không mặn mà với phương thức mua hàng trực tuyến.

Báo cáo TMĐT 2015 cũng cho thấy, sản phẩm kém chất lượng so với quảng cáo là trở ngại lớn nhất khi quyết định mua sắm trực tuyến, với 73% người mua quan tâm, tiếp theo là trở ngại giá cả (61%), dịch vụ vận chuyển và giao nhận (45%).

Lê Thúy